ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ

ΣΤΙΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΕΣ ΓΕΥΣΕΙΣ

 

Η αιγυπτιακή κουζίνα είναι από τις αρχαιότερες του κόσμου. Ωστόσο, πίσω από τις απλές συνταγές, τα αρώματα και τα μπαχαρικά, βρίσκεται η ελληνική επιρροή, μια επιρροή που έχει τις απαρχές της στην Πτολεμαϊκή Περίοδο όταν μια γαστρονομική σύζευξη έλαβε χώρα με την εγκατάσταση χιλιάδων Ελλήνων στη Νειλοχώρα, οπότε το ελαιόλαδο, το κρασί, το τυρί και τα αρωματικά βότανα άρχισαν να συνυπάρχουν σ΄ ένα διάλογο γεύσεων με τα αιγυπτιακά όσπρια, τα δημητριακά και τα λαχανικά, ο οποίος συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Όπως αναφέρει η Dina al Mahdy στην εφημερίδα "Al Ahram", οι δύο κουζίνες μοιράζονται μια φιλοσοφία φαγητού που βασίζεται στην απλότητα της ποιότητας των υλικών και όχι στην υπερβολή, με όσπρια όπως οι φακές, τα ρεβίθια, τα κουκιά και λαχανικά όπως οι μελιτζάνες, τα κολοκύθια, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα να παίζουν κεντρικό ρόλο, ενώ το ψωμί, μπάλαντι και χωριάτικο, να αποτελεί κοινό σύμβολο της καθημερινής διατροφής των δύο πανάρχαιων λαών.

Θα πρέπει όμως να σημειωθούν και τα εξής σημαντικά : Στους Αιγυπτιώτες Έλληνες οφείλει η Αίγυπτος την καλλιέργεια τριών δένδρων αγνώστων εκεί ως τότε : Της λεμονιάς, της μανταρινιάς και της πορτοκαλιάς. Επίσης, του λάχανου (με καλύτερη ποικιλία το ¨Γιάννη¨) και του κολοκυθιού (με καλύτερη ποικιλία το ¨Πέτρο¨). Το δε εθνικό αιγυπτιακό φαγητό, τα κουκιά (φούλια) υπήρξαν προϊόν εντατικής καλλιέργειας των Ελλήνων. ¨Φουλ Ρούμι¨ ήταν τα καλύτερα κουκιά (ότι ανώτερο σε λαχανικό χαρακτηριζόταν ως ¨ρούμι¨, δηλαδή ¨ελληνικό¨). Επίσης, ο Νέστωρ Τσανακλής ήταν εκείνος που ξανάδωσε στην Αίγυπτο τα αμπέλια και μάλιστα σε ερημικές γαίες, δίνοντας το έναυσμα για την αξιοποίηση ερημικών εκτάσεων. Στα 1932, δαπανώντας πάνω από 300.000 λίρες, είχε κατορθώσει να καλλιεργεί κάπου 4.000 στρέμματα ερήμου με ελιές και αμπέλια.

Παραδειγματικά, ας καταγράψουμε τώρα μερικά αιγυπτιακά πιάτα με ελληνικό άρωμα :

Ful Medames : Τα βρασμένα κουκιά παραπέμπουν στις ελληνικές σαλάτες οσπρίων, με τη χρήση ελαιόλαδου και λεμονιού να αποτελεί μια κλασική επιρροή.

Mahshi : Λαχανικά γεμισμένα με ρύζι και μυρωδικά, παρότι χωρίς κιμά, είναι εντυπωσιακά κοντά στα ελληνικά ¨ορφανά¨ γεμιστά ντολμαδάκια και λαχανικά.

Koshari : Φακές, ρύζι, μακαρόνια και σάλτσα ντομάτας συνθέτουν ένα λαϊκό πιάτο που αντικατοπτρίζεται στα ελληνικά παραδοσιακά φαγητά της νηστείας.

Domiati και Mish : Λευκά, αλμυρά τυριά, τόσο γευστικά, που συγκρίνονται με τη φέτα, όσο και στη χρήση τους σε σαλάτες και πίτες.

Basbousa : Σιμιγδάλι, σιρόπι, ξηροί καρποί και μέλι, φέρνουν στο νου τα κλασικά ελληνικά σιροπιαστά ραβανί και κανταΐφι.

Ταχίνι και Χούμους : Πάστες από αλεσμένα ρεβίθια ή σουσάμι με τα ελληνικής επιρροής λεμόνι και ελαιόλαδο, καθώς και τη κρεμώδη υφή, που χαρακτηρίζουν την ελληνική κουζίνα.

Molokhia : Σούπα από φύλλα μολοχίας που παραπέμπει ευθέως στην ελληνική χορτόσουπα με μυρωδικά.

Kebda Eskandarani : Συκώτι σοταρισμένο με μπαχαρικά και λεμόνι παρομοιάζεται με ελληνικό συκώτι στιφάδο ή λεμονάτο.

Felafel : Ρεβίθια-κουκιά πολτοποιημένα με μυρωδικά και τηγανισμένα θυμίζουν τους ελληνικούς ρεβιθοκεφτέδες.

Σαλάτα Βaladi : Με ντομάτα, αγγούρι, κρεμμύδι, μαϊντανό, λεμόνι και ελαιόλαδο σαν τη χωριάτικη σαλάτα χωρίς φέτα.

Kofta : Με μοσχαρίσιο ή αρνίσιο κιμά με μυρωδικά σε σχήμα κεφτέ, σαν τους ελληνικούς κεφτέδες και τα σουτζουκάκια.

Konafa : Γλυκό με φύλλο κανταΐφι και σιρόπι σε στυλ ελληνικού κανταϊφιού με καρύδια ή φιστίκια.

Atayef : Μικρά γλυκά γεμιστά με τυρί ή καρύδια, σαν τα ελληνικά πιτάκια ή γλυκά με φύλλο και γέμιση.

Om Ali : Ψωμένια πουτίγκα με γάλα, ζάχαρη και ξηρούς καρπούς, παρόμοια με την ελληνική μπουγάτσα.

  

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

1926-2026 : 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ

ΤΟΥ ΣΠΟΥΔΑΙΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΗ ΣΥΝΘΕΤΗ

ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

          Φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Χρήστου, αυτής της παγκόσμιας μουσικής ιδιοφυίας, που έφυγε αδόκητα τόσο νέος, αλλά άφησε πίσω του ένα πραγματικά σπουδαίο και εξαιρετικά αξιόλογο μουσικό έργο.

          Έτσι, το 2026 θα λάβει χώρα κύκλος εκδηλώσεων με αφορμή αυτήν την επέτειο, με αρχή εκείνη του Ωδείου Αθηνών υπό τον τίτλο ¨In Memoriam¨, ενώ παράλληλα στο Αρχείο του Ωδείου όλα τα σημαντικά τεκμήρια που μαρτυρούν και αποκαλύπτουν αθέατες όψεις από τη σύντομη ζωή του, θα είναι προσβάσιμα σε κοινό και μελετητές.

Ο Γιάννης Χρήστου, γιος της Λιλίκας Ταβερνάρη και του εύπορου σοκολατοβιομήχανου Τέρη Χρήστου, γεννήθηκε στην Ηλιούπολη του Καΐρου στις 8/1/1926, αλλά μεγάλωσε στην Αλεξάνδρεια.

Πέντε ετών άρχισε τα μαθήματα πιάνου, τα οποία συνέχισε με τη σπουδαία πιανίστα Τζίνα Μπαχάουερ, ενώ παράλληλα φοιτούσε σε αγγλικά σχολεία στην πόλη του Αλέξανδρου, όπως το Victoria College.

Κατόπιν πήγε στην Αγγλία, όπου σπούδασε φιλοσοφία και οικονομικά στο Κέμπριτζ, καθώς και ανώτερα θεωρητικά της μουσικής με γνωστούς δασκάλους της εποχής. Το πρώτο του έργο, ένα συμφωνικό ποίημα, παρουσίασε σε ηλικία 22 ετών. Τις μουσικές του σπουδές συνέχισε στην Ιταλία, ασχολούμενος παράλληλα και με την ψυχολογία.

Επιστρέφοντας στη Νειλοχώρα, αφοσιώθηκε εξολοκλήρου στη σύνθεση. Το 1960 εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Χίο και κατόπιν στην Αθήνα. Λόγω της οικογενειακής του περιουσίας, ασχολήθηκε ανεπηρέαστος με το έργο του και μέσω των ¨δυσνόητων¨ για τους πολλούς συνθέσεων του προώθησε την πρωτοπορία στην παγκόσμια μουσική.

Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες και φιλοσόφους της μουσικής του 20^ου αι. Παγκοσμίως γνωστός ως Jani Christou, το έργο του χαρακτηρίζεται από έντονες φιλοσοφικές και μεταφυσικές ανησυχίες, με μία προσπάθεια η μουσική να διαβεί τα δικά της ¨σύνορα¨ και να συνεργαστεί με άλλες τέχνες μ΄ ένα νέο υπερβατικό τρόπο.

Ο Γιάννης Χρήστου σκοτώθηκε την ημέρα των γενεθλίων του στις 8/1/1970 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, σε ηλικία μόλις 44 ετών...

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

 

ΟΙ ΔΡΑΓΕΣ ΤΗΣ ΔΙΩΡΥΓΑΣ ΤΟΥ ΣΟΥΕΖ

 

Ο βυθοκόρος – drague στα γαλλικά εξού και το αιγυπτιώτικο δράγα – είναι ένα εξειδικευμένο πλοίο που χρησιμοποιείται για την εκσκαφή του πυθμένα λιμνών, ποταμών, λιμανιών και καναλιών. Η κύρια λειτουργία του είναι η αφαίρεση ιζημάτων, λάσπης, άμμου, χαλικιού και άλλων υλικών από το βυθό, ώστε να διατηρείται επαρκές βάθος νερού για τη διέλευση των πλοίων. 

Υπάρχουν διάφοροι τύποι βυθοκόρων, καθένας κατάλληλος για συγκεκριμένες συνθήκες και εργασίες, όπως ο βυθοκόρος αναρρόφησης με χοάνη που λειτουργεί σαν μια τεράστια πλωτή ηλεκτρική σκούπα, συλλέγοντας υλικά από τον πυθμένα και αποθηκεύοντας τα σε ειδική δεξαμενή (χοάνη) μέσα στο ίδιο το σκάφος, ο βυθοκόρος αναρρόφησης με κόφτη που διαθέτει μια περιστρεφόμενη κεφαλή με δόντια (κόφτη), η οποία σκάβει και θρυμματίζει το υλικό του βυθού και στη συνέχεια μια αντλία αναρροφά το υλικό και το διοχετεύει μέσω σωλήνων στην ξηρά ή σε άλλο σκάφος, ο βυθοκόρος κάδου ή αρπάγης, ο οποίος χρησιμοποιεί έναν κάδο ή μια αρπάγη για να σκάψει και να ανυψώσει το υλικό από το βυθό, ο βυθοκόρος με πλευρική εκτόξευση που εκσκάπτει το υλικό και το εκτοξεύει απευθείας στο πλάι, σε μικρή απόσταση από το κανάλι, κ.ά. 

Γενικότερα, οι βυθοκόροι χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση λιμανιών και καναλιών ώστε να διατηρείται το απαιτούμενο βάθος για την ασφαλή διέλευση πλοίων, για τη διεύρυνση υδάτινων οδών, δηλαδή τη δημιουργία νέων καναλιών και την επέκταση των υφιστάμενων, για την προστασία ακτών ώστε να αναπληρώνονται οι αμμουδιές σε παραλίες που έχουν υποστεί διάβρωση, για την εξόρυξη υλικών (ανάκτηση άμμου, χαλικιού και άλλων μεταλλευμάτων) από το βυθό και για έργα ανάπλασης σαν τον καθαρισμό λιμνών και ποταμών από ρύπους και ιζήματα. 

Οι δράγες έπαιξαν έναν κεντρικό, αλλά συχνά παραγνωρισμένο, ρόλο στην κατασκευή, τη λειτουργία και την επέκταση της Διώρυγας του Σουέζ. Από την αρχική εκσκαφή τον 19^ο αιώνα μέχρι τις σύγχρονες εργασίες συντήρησης και τα πρόσφατα περιστατικά όπως η αποκόλληση του ¨Ever Given¨, η ιστορία των βυθοκόρων στο Κανάλι είναι συνυφασμένη με την ιστορία της ίδιας της διώρυγας. 

Πιο συγκεκριμένα, η αρχική εκσκαφή ξεκίνησε το 1859, βασιζόμενη αρχικά σε εργασία με φτυάρια και καλάθια. Ωστόσο, η αργή πρόοδος και η κατάργηση της καταναγκαστικής εργασίας το 1863 ανάγκασαν την Εταιρεία της Διώρυγας του Σουέζ να στραφεί σε μηχανικά μέσα. Έτσι, η Διώρυγα του Σουέζ υπήρξε ένα πεδίο δοκιμών για την ανάπτυξη της τεχνολογίας των βυθοκόρων, αφού κατά την κατασκευή της χρησιμοποιήθηκαν εκατοντάδες ειδικά κατασκευασμένοι, ατμοκίνητοι εκσκαφείς και βυθοκόροι. Το 1867, βυθοκόροι αναρρόφησης, που σχεδιάστηκαν από το Γάλλο μηχανικό Ανρί-Εμίλ Μπαζίν, χρησιμοποιήθηκαν στη Διώρυγα. Αυτή η τεχνολογία επέτρεψε την ταχύτερη και φθηνότερη εκβάθυνση, ειδικά σε σημεία με μαλακό χώμα. Η χρήση προηγμένων βυθοκόρων επιτάχυνε σημαντικά τις εργασίες, με τα 3/4 των 75 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων άμμου που αφαιρέθηκαν για την κύρια διώρυγα να εκσκάπτονται από μηχανήματα. 

Από τα εγκαίνια της το 1869, η Διώρυγα έχει βαθύνει πολλές φορές για να χωρέσει τα όλο και μεγαλύτερα σκάφη. Παράλληλα λοιπόν, με την πάροδο του χρόνου, η τεχνολογία των βυθοκόρων εξελίχθηκε και στις αρχές του 20^ου αιώνα εμφανίστηκαν οι βυθοκόροι αναρρόφησης με κόφτη που μπορούσαν να αντιμετωπίσουν σκληρότερα εδάφη. Μα και η ίδια η Διώρυγα αποτέλεσε κίνητρο για την ανάπτυξη νέου εξοπλισμού και έτσι η ανάγκη για διατήρηση του βάθους χωρίς να εμποδίζεται η ναυσιπλοΐα οδήγησε στην ευρύτερη χρήση των βυθοκόρων αναρρόφησης με χοάνη.

Στα νεότερα χρόνια, μετά την οκταετή περίοδο κλεισίματος της κατά τους αραβοϊσραηλινούς πολέμους (1967-1975), οι βυθοκόροι ήταν ζωτικής σημασίας για τον καθαρισμό και την εκβάθυνση της Διώρυγας, ώστε να μπορεί να υποδεχτεί ξανά τη ναυσιπλοΐα. 

Το 2014 ξεκίνησε το έργο της ¨Νέας Διώρυγας του Σουέζ¨, μια σημαντική επέκταση της που κατασκευάστηκε με τη βοήθεια σύγχρονων βυθοκόρων όπως εκείνοι με έγχυση νερού που ρευστοποιούν τα ιζήματα με πίδακες νερού, ενώ το 2021 έχουμε την περίπτωση της προσάραξης του γιγαντιαίου πλοίου ¨Ever Given¨ που έφερε ξανά τους βυθοκόρους στο προσκήνιο, αφού βυθοκόροι αναρρόφησης (Mashhour) κλήθηκαν για να απομακρύνουν την άμμο και τη λάσπη γύρω από την πλώρη και την πρύμνη του πλοίου, προκειμένου να το απελευθερώσουν, αποδεικνύοντας πόσο απαραίτητες παραμένουν οι βυθοκόροι για την ομαλή λειτουργία της Διώρυγας, ακόμα και σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. 

Ας σημειωθεί τέλος, πως η Αρχή της Διώρυγας του Σουέζ διαθέτει επίσης μικρότερα σκάφη και εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για την αποφόρτωση των βυθοκόρων και για ειδικούς καθαρισμούς. 

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΔΥΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ

 

Ο εκ Καρδίτσας καλός φίλος Μένιος Καλυβιώτης συνέγραψε και εξέδωσε σε 100 αριθμημένα αντίτυπα εκτός εμπορίου ένα εξαιρετικό, όσο και ενδιαφέρον βιβλίο με τίτλο ¨Αίγυπτος : Η μουσική ζωή των Ελλήνων¨, μέσα από το οποίο αναδύεται η μουσική δράση των Αιγυπτιωτών από τις αρχές του 20^ου αιώνα ως το 1975, μία δράση πλούσια και σημαντική σε έναν ακόμη τομέα κοινωνικής έκφανσης στα πλαίσια του αιγυπτιακού γίγνεσθαι. Μ΄ ένα σπάνιο αρχειακό, βιβλιογραφικό και φωτογραφικό υλικό καταγράφει και παρουσιάζει αιγυπτιώτικα μουσικά καταστήματα, ελληνόφωνους δίσκους που ηχογραφήθηκαν στην Αίγυπτο, καθώς και παρτιτούρες που τυπώθηκαν εκεί. Κι όλα αυτά, συνοδευμένα από ένα εξαίρετο μουσικό cd με δώδεκα δυσεύρετες ελληνικές ηχογραφήσεις της Αιγύπτου των πρώτων δεκαετιών του 20^ου αιώνα από το πλουσιότατο αρχείο του συγγραφέα.

Ο εκ Καΐρου Αιγυπτιώτης αγαπητός εξάδελφος μου Ντάνης Δικαστόπουλος, μέσα από 137 έγχρωμες σελίδες μεγάλου σχήματος, παρουσιάζει μέσω σπάνιων ντοκουμέντων την ιστορική πορεία του ¨Au Salon Vert¨, μιας μεγάλης και σπουδαίας ελληνικής επιχείρησης στην Αίγυπτο. Ένα κατάστημα-κόσμημα της αιγυπτιώτικης επιχειρηματικότητας, που από το 1925 έως το 1956 ήταν ένα από τα πρώτα και μεγαλύτερα μαγαζιά της Νειλοχώρας και ίσως το καλύτερο στο είδος του σ΄ ολάκερη τη Μέση Ανατολή. Έτσι, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει εύγλωττα και ρεαλιστικά, με πολλά φωτογραφικά στοιχεία, την πορεία του ¨Σαλόν Βερ¨ και της ιδιοκτήτριας οικογένειας Αθανασόγλου, ως ένα ακόμη σημαντικό ιστορικό αποτύπωμα του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού που συνέβαλε τα μάλα και σ΄ αυτόν τον τομέα δραστηριότητας στη φιλόξενη Γη των Πυραμίδων.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΟΙ ¨ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΙ¨ ΤΟΥ ΒΑΡΛΑΜΗ

ΕΚΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

 

Ο γεννημένος το 1942 στη Βέροια ζωγράφος Μάκης Βαρλάμης, σπούδασε αρχιτεκτονική στην Αυστρία, ενώ ασχολήθηκε καλλιτεχνικά με τη ζωγραφική, τη γλυπτική και το design, όντας παράλληλα συγγραφέας και παιδαγωγός. Στην Αυστρία, όπου και πέθανε το 2016, είχε ιδρύσει το I.DE.A. Design Canter και το Μουσείο Τέχνης της χώρας.

Το συνολικό έργο του καλλιτέχνη ¨Αλέξανδρος 2000¨, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1997 στην τότε Πολιτιστική Πρωτεύουσα Θεσσαλονίκη και από τότε ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, περιλαμβάνει 1.700 έργα, αναδεικνύοντας τη συνολική ελληνική πολιτιστική επιρροή παγκοσμίως.

Από τις 13/12/2025 έως τις 19/1/2026 φιλοξενείται στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας η έκθεση του Βαρλάμη με τίτλο ¨Alexander the Great : Back to Egypt¨, σε διοργάνωση της Ελληνικής Πρεσβείας και της Βιβλιοθήκης και σε συντονισμό με το Πειραματικό Εργαστήρι Βεργίνας, το αυστριακό Art Museum Waldviertel, το Ελληνικό Ινστιτούτο Έρευνας Αλεξανδρινού Πολιτισμού και την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος. Η έκθεση περιλαμβάνει 41 πίνακες και 12 γλυπτά της συλλογής ¨Αλέξανδρος 2000¨ και όπως αναφέρει το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, η Ελλάδα τιμά την ιστορική της σχέση με την Αίγυπτο, προβάλλοντας το διαχρονικό μήνυμα του ελληνισμού,  που δεν είναι άλλο από το τρίπτυχο πολιτισμός, δημιουργία, εξωστρέφεια. Ο δε Πρέσβης της Ελλάδος σημειώνει πως η έκθεση αυτή του Βαρλάμη έρχεται στην ωριμότερη στιγμή των σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Αιγύπτου, ενώ προστίθεται ως ένας ακόμη κρίκος στη μακρά αλυσίδα που συνδέει τους δύο λαούς.

Τέλος, από την πλευρά της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης καταγράφεται πως μια τέτοια πολιτιστική εκδήλωση αποκαλύπτει τις τεράστιες δυνατότητες που ανοίγει η Τέχνη σε όλα τα επίπεδα, δημιουργώντας μοναδικές σχέσεις ενδιαφέροντος και εμπιστοσύνης της Ελλάδος με την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, όπου τα κοινά ιστορικά μνημεία και ο θαυμασμός για τον Μακεδόνα βασιλιά παραμένουν παρόντα μέχρι σήμερα.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ

 

          Ο Νείλος φιλοξενεί έναν κόσμο που επιπλέει ανάμεσα στο παρελθόν και το αύριο. Δεν είναι ένα απλό ποτάμι, αλλά δρόμος, σπίτι, τροφή, μνήμη και μοίρα. Είναι ο Νείλος των ανθρώπων που δεν έφυγαν ποτέ, είναι ο Νείλος που μετά τα μεσάνυχτα αλλάζει πρόσωπο και οι σκιές παίρνουν ανθρώπινη μορφή. Όταν οι τουρίστες κοιμούνται, οι μηχανές σωπαίνουν και τα φώτα της πόλης καθρεπτίζονται στα μαύρα νερά, οι αόρατοι άνθρωποι εμφανίζονται και αρχίζουν να ζουν μόνο και μόνο γιατί το ποτάμι δεν κοιμάται ποτέ…

          Είναι οι νυχτερινοί ψαράδες που μπαίνουν αθόρυβα στις βάρκες τους, χωρίς φωνές και μηχανές, με φακούς δεμένους στο κεφάλι για να εντοπίζουν εκείνα τα ψάρια που κινούνται μόνο στο σκοτάδι. Το σκοτάδι όμως κρύβει θανάσιμους κινδύνους, όπως ισχυρά ρεύματα, παράνομα δίχτυα, συγκρούσεις βαρκών, ξεχασμένα ναυάγια, αιφνιδιαστικούς ελέγχους των αρχών, ακόμη και κροκόδειλους στα νότια.

          Είναι οι νυχτερινοί μεταφορείς, ιδιαίτερα στο νότο, όπου η στεριά γίνεται άδεια και επικίνδυνη. Κι εκεί ο Νείλος μετατρέπεται στον βασικό δρόμο. Σάκοι με λαχανικά, ζώα δεμένα πρόχειρα στις πλώρες, καύσιμα, ξυλεία, τρόφιμα και άλλα εμπορεύματα που δεν διακινούνται τη μέρα, σ΄ ένα εμπόριο χωρίς σύνορα, ταυτότητες και αποδείξεις, χωρίς έγγραφα και διαδρομές στο χάρτη.

          Είναι οι πλωτές αγορές που σχηματίζονται όταν μέσα στη σιωπή της νύχτας βάρκες μικρές μαζεύονται στη μέση του ποταμού και ξεκινούν οι χωρίς χρήμα συναλλαγές, συναλλαγές δηλαδή βγαλμένες από τα βάθη των αιώνων. Ένα κοτόπουλο για ρύζι, ψάρια για καύσιμα και λαχανικά για μηχανικά ανταλλακτικά. Κι η εμπιστοσύνη να αντικαθιστά τα συμβόλαια.

          Είναι οι σκιώδεις φιγούρες που γι΄ αυτές ο Νείλος δεν αποτελεί ποτάμι ζωής, αλλά διαφυγής. Είναι οι άνθρωποι χωρίς τόπο, χωρίς χαρτιά, χωρίς ιστορία, που μετακινούνται μονάχα τη νύχτα και το πρωί εξαφανίζονται. Κάποιοι είναι λαθρέμποροι, κάποιοι εργάτες χωρίς άδεια, κάποιοι λαθρομετανάστες και κάποιοι απλά απόκληροι που εξαφανίστηκαν ηθελημένα ή αθέλητα από τον πρωινό κόσμο της στεριάς.

          Είναι οι νταχαμπίες, τα πλωτά σπίτια που το βράδυ τα φωτάκια τους λαμπιρίζουν σαν πυγολαμπίδες. Κατοικίες χωρίς θεμέλια, με νεροαυλές και με οικογένειες που ζουν μόνιμα στο ποτάμι. Μέσα στη σιωπή κοιμούνται τα παιδιά, μαγειρεύονται φτωχικά φαγητά, μπαλώνονται τα δίχτυα, αρματώνονται οι πετονιές. Εκεί η γέννα, εκεί η αρρώστια, εκεί ο θάνατος. Κι ο μεγαλύτερος φόβος, οι πλημμύρες. Σ΄ ένα μόνο βράδυ μπορεί να πνίξουν οικογένειες, να παρασύρουν σπίτια, να διαλύσουν ζωές. Μα αυτοί συνεχίζουν να ζουν εκεί γιατί δεν έχουν χρήματα, γιατί εκεί είναι οι μνήμες τους, γιατί εκεί ξέρουν να επιβιώνουν, γιατί απλά έτσι έμαθαν. Και για εκείνους που λένε το ¨χωριό¨, ¨νερό¨, και ζουν χωρίς σύνορα, ο Νείλος απαιτεί μονάχα κουράγιο.

          Ο Νείλος δεν είναι τουριστική ατραξιόν, μουσείο ή καρτ ποστάλ. Ο Νείλος δεν είναι ένα ποτάμι του παρελθόντος. Ο Νείλος δεν χρειάζεται φως και θεατές για να εργαστεί. Ο Νείλος τροφοδοτεί ζωές και ελπίδες σ΄ έναν αέναο νυχτερινό κύκλο που δεν σταματά ποτέ. Ο Νείλος θα αγκαλιάζει πάντοτε έναν σκοτεινό, αθόρυβο, μα ζωντανό κόσμο που αναπνέει μετά τα μεσάνυχτα…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗ ΣΕ ¨ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ¨