ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ

ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ ΣΤΗ ΛΗΜΝΟ ΤΟΥ 1939

          Θέλοντας ένα χώρο ως κέντρο ψυχαγωγίας, οι Λημνιοί χρησιμοποίησαν το παλιό τουρκικό τέμενος της Αγοράς. Ο μιναρές γκρεμίστηκε, έγιναν οι απαραίτητες τροποποιήσεις και βελτιώσεις, και το Δεκέμβριο του 1927 άνοιξε τις πύλες του το ¨Νέο Κέντρο¨. Ενώ γίνονταν εκεί και κάποιες κινηματογραφικές προβολές ήδη από το 1931, το 1939 μετά από σχετικές κτιριακές μεταρρυθμίσεις και με τα παράθυρα κλειστά ελέω τζαμπατζήδων, ένας νέος επιχειρηματίας ανέλαβε να ξεκινήσει προβολές και συγκεκριμένα στις 9/9/1939 με το έργο ¨Ave Maria¨. Και πράγματι η προβολή άρχισε στις 9 το βράδυ και λίγο μετά ξέσπασε το κακό με τη μορφή πυρκαγιάς…

          Σε ρεπορτάζ της εφημερίδας ¨Λήμνος¨ της 24/9/1939 διαβάζουμε πως μόλις οι τεράστιες φλόγες κάλυψαν το εσωτερικό του οικήματος σπέρνοντας πανταχού τον πανικό και το θάνατο, όλοι έτρεξαν προς την πόρτα και τα παράθυρα της δυτικής πλευράς. Οι κάτοικοι που βρίσκονταν έξω δεν έμειναν αδρανείς στο θέαμα των αλλοφρόνων καιγόμενων συμπολιτών τους και με αυτοθυσία στάθηκαν στην πόρτα και τα παράθυρα μέχρι την τελευταία στιγμή που έπεσε η στέγη και τεράστιες φλόγες ξεπήδησαν από την πρόσοψη του κτιρίου. Άλλοι κάηκαν επιτόπου και άλλοι κατέληξαν αργότερα στα βαριά εγκαύματα τους, ανεβάζοντας τον αριθμό των νεκρών… Η φωτιά έσβησε κατά τις 3,5 τα ξημερώματα. Ο κόσμος δεν κοιμήθηκε καθόλου από την αγωνία και τη θλίψη. Το Κάστρο είχε μετατραπεί σε κοιμητήριο. Οι σκηνές των ενταφιασμών τραγικές. Όλη η Λήμνος θρηνούσε. Μάλιστα, υπήρξαν κάποιοι που έπαθαν μια πρόσκαιρη τρέλα με τις παρακρούσεις να καταντούν συνηθισμένο φαινόμενο…

          Ανάμεσα στους νεκρούς και τους εγκαυματίες ήταν και αρκετοί Αιγυπτιώτες που είχαν επισκεφτεί το νησί κατά τους θερινούς μήνες. Εξάλλου, ιδιαίτερα πολυπληθής ήταν η λημνιακή παροικία της Αιγύπτου, η οποία και αμέσως έσπευσε να εκφράσει τη θλίψη της για το τραγικό συμβάν της Μύρινας.

          Στις 13/9/1939 ο αλεξανδρινός ¨Ταχυδρόμος¨ γράφει πως : ¨Η Λημνιακή Αδελφότητα έλαβε χθες τον θλιβερό κατάλογο των θυμάτων του τραγικού δυστυχήματος, το οποίο βύθισε στο πένθος ολόκληρο το νησί. Δημοσιεύοντες τα ονόματα όλων εκείνων οι οποίοι βρήκαν τραγικό θάνατο μέσα στις φλόγες ενός τόσο φοβερού δυστυχήματος, εκφράζουμε τα συλλυπητήρια μας προς τις οικογένειες των Αιγυπτιωτών, οι οποίες έχασαν προσφιλείς υπάρξεις, γενικότερα δε προς όλη την πατριά των εν Αιγύπτω Λημνίων, της οποίας το πένθος είναι βαρύτατο. Ο κατάλογος των θυμάτων έχει ως εξής : Πολυταρίδου Φωτεινή, Στράφτη Κυριακούλα, Καρατζά Λιλή, Κεσσιμλή Άννα, Σιδηρέλλη Δέσποινα, Τσολάκη Χρυσούλα, Κωνσταντινίδου Χρυσούλα, Φαμηλιάδου Αγαθή και ανιψιά της, Γεωργιάδης Σωτήριος, Κομνηνός Ευάγγελος και οι δύο θυγατέρες αυτού, Λασκαρίδου Δέσποινα, Δαρδανόπουλος Ευάγγελος, Αργυρίου Ελένη, Κρασσάς Νικόλαος μετά της αδελφής και ανιψιάς, Σουγιουλτζή Φωτεινή, Σακκιάδου Μαρία, Διαμαντίδης Θεόδωρος και η σύζυγος, Ποριάζη Όλγα, Φραγκάκη Ελισάβετ, Θεοφάνης και Δημήτριος Βαρύτης, Παντελιά Βασιλική¨. Τα θύματα τελικά ήταν περισσότερα…

Σημειώνουμε πως Πρόεδρος της Λημνιακής Αδελφότητας των εν Αιγύπτω Λημνίων ήταν τότε ο Ν. Κοκκιναράς, ενώ η Αδελφότητα την Κυριακή 17/10/1939 τέλεσε μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των θυμάτων στον ναό του Αγίου Σάββα παρουσία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας.

          Το 1988 στο χώρο της τραγωδίας ανεγέρθηκε η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ενώ τοποθετήθηκε μια μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματα των θυμάτων, ως τραγική ανάμνηση ενός τραγικού γεγονότος…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

 

ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ ΒΑΛΙΕΡΗ : Η ΑΝΗΨΙΑ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

 

          Ξεφυλλίζοντας παλιά έντυπα αναζητώντας αιγυπτιώτικες ιστορικές πτυχές στον ελλαδίτικο χώρο, έπεσα πάνω στο αθηναϊκό περιοδικό ¨Πάνθεον¨ της 11-24/7/1978 και συγκεκριμένα σε άρθρο με τίτλο ¨Με την τελευταία των Καβάφη¨, όπου η Χαρίκλεια Βαλιέρη-Καβάφη (1896-1983) συνομιλούσε με τον Νίκο Μπακουνάκη.

          Ήταν ανιψιά του Κων. Καβάφη, κόρη του αδελφού του Αριστείδη – εμπόρου και αντιπροσώπου της εταιρίας ¨Χεδίβης¨ – και της Μαρίας Βούρου, ενώ είχε παντρευτεί τον Geronimo Valieri.

          Ζώντας σ΄ ένα μικρό και ταπεινό δωμάτιο του πιο φθηνού ξενοδοχείου της Μυτιλήνης, παρέδιδε μαθήματα αγγλικών και γαλλικών σ΄ ένα νησί που την ήξεραν κι οι πέτρες… Απ΄ τα ψηλά στα χαμηλά, κι απ΄ τα πολλά στα λίγα, η Αλεξανδρινή κοντέσα περιέγραφε κάπως έτσι τη ζωή της :

          ¨ Έζησα πολύ πλούσια ζωή. Στην Αίγυπτο έμεινα ως τα 27 μου, ως το 1923. Τον Α΄π.π. τον πέρασα στην Αίγυπτο. Απ΄ τα 18 μου βρέθηκα ανακατεμένη μέσα στην αιγυπτιακή ζωή, με τα στρατεύματα Άγγλων και Γάλλων. Διασκέδασα πολύ, χόρεψα πολύ, γιατί η Αίγυπτος δεν υπέφερε από τον πόλεμο. Ανάμεσα στους Έλληνες υπήρχε πολύς πλούτος. Στα 1916 ήρθε ο Βενιζέλος, κι εμείς οι βενιζελικοί δώσαμε ένα μεγάλο πάρτι. Το 1923 παντρεύτηκα και έφυγα για την Ευρώπη. Ο άνδρας μου ήταν Έλληνας υπήκοος, αλλά Ιταλός στην καταγωγή. Από το 1923 ως το 1947 ταξιδεύαμε συνέχεια. Είχαμε λεφτά. Ο άνδρας μου δεν έκανε καμία δουλειά, αλλά μας έστελναν λεφτά από την Αίγυπτο. Λονδίνο, Παρίσι, Μιλάνο, Φλωρεντία, Βέλγιο, Αυστρία… Το χειμώνα στα χιόνια. Ήταν μια θαυμάσια ζωή.

          Στα 1939 ήμασταν στο Μπιαρίτς. Ο γερμανικός στρατός μας φέρθηκε καλά, αλλά τα χρήματα από την Αίγυπτο σταμάτησαν. Άρχισα να πουλώ διαμαντικά των οικογενειών Καβάφη και Βούρου… Τελείωσε ο πόλεμος, αλλά η Αίγυπος δεν άνοιξε. Πουλήσαμε ότι είχαμε. Πήγαμε στην Κύπρο, αλλά ήταν αδύνατον να βγάλουμε την περιουσία μου από την Αίγυπτο. Πήρα την κόρη μου και πήγα στην Αίγυπτο, αλλά μια μέρα διώξανε τους ξένους και το 1957 καταλήξαμε στη Μυτιλήνη με 2.000, κι ενώ είχαμε κτήματα, νοικιασμένα όμως αντί ευτελούς ποσού, αναγκάστηκα να εργαστώ¨.

          Όσο για τον Καβάφη καταθέτει πως : ¨Πήγαινα στο σπίτι του από 10 έως 25 ετών και μ΄ αγαπούσε πολύ γιατί είχα το όνομα της μητέρας του. Παρόλα αυτά που λένε, η περιουσία του ήταν μικρή, 6.000 λίρες. Όσο για τη σεξουαλικότητα του γράφονται ένα σωρό αναλήθειες και υπερβολές¨.

          Και η κοντέσα, λίγα χρόνια πριν πεθάνει, καταλήγει : ¨Είμαι γυναίκα του καλού καιρού και αν έγινα σύγχρονη και καταλαβαίνω τη νεολαία, μ΄ αρέσουν τα παλιά¨.

          Να σημειώσουμε πως είχε γράψει ένα βιβλίο στα αγγλικά για τον ποιητή, που όμως απ΄ ότι γνωρίζουμε δεν εκδόθηκε ποτέ. Ταξίδεψε κι αυτό στη λήθη των αλλοτινών εποχών…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΣΟΥΕΖΙΑΝΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ

 

Στου Σουέζ το καφενείο

δυο αράβισσες με μπρίο

τους σερβίραν τον καφέ,

γεια σου έρωτα κρυφέ.

 

Αργιλές μες στο ντουμάνι

οι κινήσεις μάνι-μάνι

να προλάβουνε τους ξένους

του ελληνικού του γένους.

 

Το Κανάλι λίγα μέτρα,

αδελφέ καημούς βρε μέτρα,

οι παράδες δεν φτουράνε

τα φουστάνια να κερνάνε.

 

Στου Σουέζ τον καφενέ

πόθοι λάγνοι ρεφενέ

και ο χρόνος να γλεντάει

όταν δίπλα τους περνάει.

 

Καφενείο στο Σουβέτσι

και η γεύση σαν στουπέτσι…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ε΄ ΣΤΟ ΚΑΪΡΟ ΤΟΥ 1939

 

Στις 2/3/1939 ο Καρδινάλιος Πατσέλι εκλέχτηκε στο Βατικανό Πάπας με το όνομα Πίος ο Β΄. Την επόμενη μέρα, σε ηλικία μόλις 63 ετών, πέθανε ξαφνικά στο Κάιρο ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Νικόλαος Ε΄.

Ο εκλιπών Πατριάρχης, τέως Μητροπολίτης Ερμουπόλεως (Τάντας) και πρώην Νουβίας είχε γεννηθεί στα Ιωάννινα το 1876. Σπούδασε στη Ζωσιμαία Σχολή, τη δε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αριστεύσας και βραβευθείς. Επί δεκαετία εργάστηκε στη Ζωσιμαία Σχολή ως καθηγητής και ιεροκήρυκας της πόλης, ενώ διοργάνωσε θρησκευτικά σωματεία, κυριακά σχολεία, κτλ.

Χειροτονήθηκε από τον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Φώτιο διάκονος, πρεσβύτερος και Μητροπολίτης Νουβίας το 1918, παραμένοντας ευδοκίμως στην επαρχία του για 9 χρόνια. Προήγαγε τα συμφέροντα της Κοινότητας Χαρτούμ, προήδευσε της Εφορίας των Κοινοτικών Σχολών, ίδρυσε Οικοτροφείο, κράτησε ζωηρό το θρησκευτικό και εθνικό φρόνημα του ελληνισμού του Σουδάν και καλλιέργησε λαμπρές σχέσεις με τις εκεί ξένες αρχές, εκκλησιαστικές και πολιτικές, συνέγραψε δε και την ιστορία του Ελληνισμού της χώρας.

          Μετά την εκλογή του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Μελέτιου, συνεργάστηκε μ΄ αυτόν στην Αρχιγραμματεία και στην αναδιοργάνωση των διαφόρων υπηρεσιών και γραφείων του Πατριαρχείου.

Το 1927 μετατέθηκε στη Μητρόπολη Ερμουπόλεως, όπου και εργάστηκε όπως στο Σουδάν, με ζηλευτή αρμονία με τους Επιτρόπους των Κοινοτήτων, πρωτοστατώντας σε κάθε κίνηση εκκλησιαστική, εθνική, κοινοτική, κοινωνική και φιλανθρωπική. Και εκεί του ανατέθηκε η ανώτατη εποπτεία των Κοιντικών Σχολών Τάντας.

          Αντιπροσώπευσε το Πατριαρχείο στα Παγχριστιανικά Συνέδρια περί Ενώσεως Εκκλησιών στη Γενεύεη (1920), σε Λωζάννη (1923) σε Λονδίνο και σε Στογχόλμη (1925), συνοδεύοντας τον Πατριάρχη Φώτιο. Απεστάλη στα Ιεροσόλυμα και στην Αντιόχεια για τα ζητήματα του Ημερολογίου και τη διευθέτηση του πατριαρχικού ζητήματος Αντιοχείας.

          Κατά την πατριαρχική εκλογή του 1926 ήταν υποψήφιος των Κοινοτήτων και υπελήφθηκε του επιτυχόντος Πατριάρχη Μελετίου κατά 7 μόνο ψήφους επί 265.

          Ήταν γνώστης της αγγλικής, της γαλλικής και εν μέρει και της αραβικής για τις λειτουργικές ανάγκες. Είχε τιμηθεί με παράσημα από την Ελληνική Κυβέρνηση και με πολεμικά μετάλλια των Βαλκανικών Αγώνων του 1912.

          Η κηδεία του Πατριάρχη έλαβε χώρα στο Κάιρο στις 6/3/1939 και περιγράφηκε ως εξής :

          Επιβλητική και συγκινητική τελέστηκε στο Κάιρο η κηδεία του αλήστου μνήμης Πατριάρχη Νικολάου του Ε΄. Από της 2ας μεταμεσημβρινής τα πλήθη των ορθοδόξων άρχισαν να συρρέουν στο Ναό του Αγίου Νικολάου, πενθίμως διακοσμημένου, για να αποδώσουν τον ύστατο φόρο τιμής στο σκήνωμα του πρόωρα εκλιπόντος Πρωθιεράρχη.

          Από της 2:30 μ.μ. άρχισαν να προσέρχονται οι διάφορες αντιπροσωπείες και τα προεδρεία των ελληνικών οργανώσεων Καΐρου, Αλεξανδρείας και άλλων πόλεων, τα προεδρεία των Ελληνικών Κοινοτήτων, αντιπροσωπείες του επιστημονικού, τραπεζιτικού, εμπορικού και βιομηχανικού κόσμου.

          Ακολούθως, έφτασαν κατά σειρά οι Προξενικές Αρχές Καΐρου και Αλεξανδρείας, ο Ορθόδοξος Κλήρος, το Διπλωματικό Σώμα με επίσημη στολή, οι αρχηγοί των διαφόρων Εκκλησιών, ο εκπρόσωπος του Βασιλέως και ο της Αιγυπτιακής Κυβερνήσεως και τέλος η Ιερά Σύνοδος των Μητροπολιτών του Θρόνου.

          Την 3^η απογευματινή άρχισε κατανυκτικότατα ψαλλόμενη η νεκρώσιμη ακολουθία, χοροστατούσης ολόκληρης της Ιεράς Συνόδου, φέροντος το πένθος του εκ των αρχαιοτέρων Μητροπολιτών του Θρόνου Αγίου Τριπόλεως.

          Αμέσως μόλις ψάλθηκε η νεκρώσιμη ακολουθία, εξεφώνησε επικήδειο ο Πατριαρχικός Επίτροπος Μητροπολίτης Αξώμης Νικόλαος.

          Μετά το πέρας της ακολουθίας, οι επίσημοι εξήλθαν του Ναού και κατέλαβαν τις ορισμένες από το πρόγραμμα θέσεις τους. Της όλης πομπής ηγούταν η έφιππη αστυνομία, τμήματα Ναυτοπροσκόπων, Λυκόπουλων, Ελληνίδων Οδηγών Καΐρου, Ηλιουπόλεως, Αλεξανδρείας και άλλων πόλεων, η μουσική των Προσκόπων και μετά από αυτή αντιπροσωπευτικές ομάδες μαθητών και μαθητριών των διαφόρων Κοινοτικών Σχολείων, τμήματα νοσοκόμων, ομάδα ορφανών του Σπετσεροπουλείου, αντιπρόσωποι Συλλόγων και Σωματείων Καΐρου, Αλεξανδρείας και άλλων πόλεων, το καθηγητικό και διδασκαλικό Σώμα των Κοινοτικών Σχολείων και η μουσική της Ελληνικής Φιλαρμονικής Καΐρου.

          Ακολουθούσαν ο Σταυρός, τα εξαπτέρυγα και οι οθόνες, εκ των οποίων την πρώτη είχε ο Πρόεδρος της Κοινότητας Καΐρου Π. Μπελλένης, ο Ρούσος και ο Ραδ. Ραδόπουλος αντιπροσωπεύοντας την Κοινότητα Αλεξανδρείας, ο Έλληνες δικαστής Ροϊλός, ο Πρόεδρος της Κοινότητας Συρορθοδόξων Καΐρου Λοτφάλλας, ο Πρόεδρος της Κοινότητας Συρορθοδόξων Αλεξανδρείας Σαάμπ Βασέλη και ο ανώτερος κυβερνητικός υπάλληλος Σάκαλι βέης, τη δε δεύτερη ο Μαρτίνης αντιπροσωπεύοντας την Κοινότητα Χαρτούμ, ο Πρόκος Πρόεδρος της Κοινότητας Ιμπραημίας, ο Δρ. Ντεμπάς και ο Νταάμπ.

          Έπετο μακρά σειρά του ξένου και ορθόδοξου Κλήρου, την οποία έκλεινε η Πατριαρχική Ποιμαντορική ράβδος (χαζράνι) βασταζόμενη από τον πατέρα Χριστόφορο.

          Ακολουθούσε η Ιερά Σύνοδος περιστοιχίζουσα τη σορό, η οποία ήταν σε νεκροφόρα άμαξα συρόμενη από δύο μόνο ίππους. Η όλη διάταξη και εμφάνιση ήταν απλή, αλλά πολύ επιβλητική.

          Τη νεκροφόρα άμαξα περιστοίχιζε τιμητική φρουρά από διπλό στίχο Προσκόπων και απλό στίχο αστυφυλάκων, πίσω δε από το φέρετρο ερχόταν ο φέρων το πένθος Άγιος Τριπόλεως συνοδευόμενος από τον εκπρόσωπο του Βασιλέως Τεϋμούρ Βέη και του εκπρόσωπου της Αιγυπτιακής Κυβέρνησης. Μετά από αυτούς το Διπλωματικό και Προξενικό Σώμα, αξιωματικοί και αξιωματούχοι, Δικαστές και ανώτεροι Κυβερνητικοί υπάλληλοι, αντιπρόσωποι των Ελληνικών Κοινοτήτων όλων σχεδόν των αιγυπτιακών πόλεων, πολλές κυρίες, επιστήμονες, έμποροι, τραπεζίτες, βιομήχανοι, κτλ. Την όλη παράταξη έκλειναν Πρόσκοποι και τέλος έφιππη Αστυνομία.

          Η πομπή εκκινήσασα από την προ του Ναού του Αγίου Νικολάου οδό Άζχαρ, διήλθε από την Πλατεία της Βασίλισσας Φαρίντα και δια της οδού του Ταχυδρομείου διήλθε από την Πλατεία Όπερας, ανήλθε στην οδό Αμπντίν, εισήλθε στην οδό Κασρ ελ Νιλ, την Πλατεία Σουάρες και έφτασε μπροστά στο Ελληνικό Κέντρο της Πλατείας Σολιμάν Πασά, ενώ οι οδοί από όπου διήλθε η πομπή ήταν κατάμεστοι κόσμου, όπως επίσης και οι εξώστες και τα παράθυρα των οικιών, όλα δε τα ελληνικά καταστήματα ήταν κλειστά έχοντας μεσίστιες σημαίες.

          Αργά πηγαίνοντας η πομπή, έφτασε στην Πλατεία του Κασρ ελ Νιλ, όπου ο Γενικός Πατριαρχικός Επίτροπος Άγιος Τριπόλεως και οι Συνοδικοί δέχθηκαν τα συλλυπητήρια των επισήμων.

          Ακολούθως το σκήνος του Πατριάρχη οδηγήθηκε στο Ναό του Αγίου Γεωργίου, όπου ψάλθηκε τρισάγιο και τέλος ο μέγας νεκρός, υπό γενική συγκίνηση, τοποθετήθηκε στο παρεκκλήσιο κάτω από την Εκκλησία των Αγίων Τεσσαράκοντα, όπου είχαν εναποτεθεί τα οστά των Πατριαρχών Σωφρονίου, Φωτίου και Μελετίου.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

¨ΤΟ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΙΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ¨

ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗ

Δεν υπάρχει καμία πτυχή του επιχειρείν στην Αίγυπτο με την οποία να μην ασχολήθηκαν οι Αιγυπτιώτες Έλληνες. Από τις μεγάλες βιομηχανίες και τις βιοτεχνίες, ως τα εμπορικά καταστήματα και τα εστιατόρια.

Στο ¨Αιγυπτιώτικο Επιχειρείν¨ λοιπόν, το 46^ο πόνημα του Ιστορικού του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού Νίκου Νικηταρίδη που κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις ¨Τάδε Έφη¨, παρουσιάζονται αυστηρά ενδεικτικά και εν πολλοίς συμβολικά περί τις 1.500 αιγυπτιώτικες επιχειρήσεις και πάμπολλα σχετικά σπάνια αρχειακά και φωτογραφικά τεκμήρια, σε μια προσπάθεια απόδειξης για μία ακόμη φορά της τεράστιας συμβολής των Αιγυπτιωτών στην ανάπτυξη και την πρόοδο της Αιγύπτου.

Φυσικά και ήταν αδύνατον να παρουσιαστούν στο σύνολο τους, τόσο λόγω της χρονικής διάρκειας του 1,5 αιώνα που καταγράφεται έντονη η παρουσία των Ελλήνων στη Νειλοχώρα, όσο και της έκτασης της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, που δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως επικρατούσε συντριπτικά από αυτή των άλλων ξένων υπηκόων, όσο ακόμη και των ίδιων των Αιγυπτίων εν γένει. Και γι΄ αυτό εξάλλου καλούμε τη φιλόξενη αυτή χώρα του τότε, Αίγυπτο των Ελλήνων.

 

Παραγγείλτε το στο βιβλιοπωλείο σας και ξεφυλλίστε το στις διακοπές σας !

 

ΕΝΑ ΚΟΣΜΗΜΑ-ΣΤΑΔΙΟ ΣΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

 

Το Στάδιο της Αλεξάνδρειας, το παλαιότερο στην Αφρική, μετά την ανακαίνιση του έχει γίνει πλέον ένα σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο της πόλης, με τον Κυβερνήτη της Αλεξάνδρειας Μωχάμεντ Αλ-Σερίφ, να δηλώνει στην εφημερίδα ¨Al-Ahram¨ ότι ¨το Διεθνές Αθλητικό Στάδιο της Αλεξάνδρειας έχει προστεθεί στον τουριστικό της χάρτη, φιλοξενώντας ομάδες τουριστών, καθώς και ντόπιους επισκέπτες, με στόχο την ανάδειξη της ιστορικής του αξίας. Μαζί με το Βασιλικό Περίπτερο, το στάδιο αποτελεί σημαντικό μέρος της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της πόλης¨.

Ο Αιγυπτιώτης αθλητής Άγγελος Βολανάκης, θεμελιωτής του αιγυπτιακού αθλητισμού, το όνομα του οποίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιδέα του Ολυμπισμού και την αναβίωση του θεσμού των Ολυμπιακών Αγώνων, είχε προτείνει το 1909 να ανεγερθεί Δημαρχιακό Στάδιο στην Αλεξάνδρεια, το οποίο και άρχισε να κτίζεται το 1921 με φροντίδα του επίσης Αιγυπτιώτη αρχιτέκτονα Οικονομόπουλου. Σ΄ αυτό μάλιστα, πραγματοποιήθηκαν το 1951 οι επιτυχημένοι πρώτοι Μεσογειακοί Αγώνες, με πρωτεργάτη και πάλι τον Βολανάκη. Ας σημειωθεί δε, πως την ίδια εποχή, πολλά μικρότερα στάδια κατασκευάστηκαν στην Αίγυπτο, φιλοξενώντας αθλητικές εκδηλώσεις και αγώνες, όπως τένις, γυμναστική, ποδόσφαιρο και στίβο.

Οι πύλες του σταδίου αυτού, με την ιστορική αύρα και την αρχιτεκτονική μεγαλοπρέπεια, μιμούνται τα σχέδια των βασιλικών παλατιών και τραβούν αμέσως την προσοχή του επισκέπτη. Μαρτυρούν τη βασιλική εποχή κατά την οποία κατασκευάστηκαν. Από την άλλη, το Βασιλικό Περίπτερο του σταδίου χρησιμοποιήθηκε από το βασιλιά Φουάτ τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, καθώς και από το γιο του Φαρούκ.  Στο δεύτερο όροφο, υπάρχει το ¨χαραμλέκ¨, ο χώρος όπου φιλοξενούνταν οι γυναίκες μέλη της βασιλικής οικογένειας και ο οποίος έκτοτε έχει γίνει χώρος για VIP επισκέπτες. Οι τοίχοι του περιπτέρου είναι πλούσια διακοσμημένοι. Υπάρχουν εικόνες της αιγυπτιακής σημαίας υπό τη μοναρχία, που αποτελείται από μια ημισέληνο και τρία αστέρια και το γράμμα ¨F¨ για τους Φουάτ και Φαρούκ. Τα αγάλματα που κοσμούν τους διαδρόμους, τα λεπτεπίλεπτα ψηφιδωτά και η χαρακτηριστική μαρμάρινη σκάλα που συνδέει τους δύο ορόφους έδιναν στο χώρο μια υπέροχη αίσθηση διακοσμητικής χλιδής.

Ο Χουσεΐν Αμπντέλ-Μπασίρ, διευθυντής του Μουσείου Αρχαιοτήτων στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας στην Αλεξάνδρεια, είχε δηλώσει στην ¨Ahram¨ ότι το ¨αρχιτεκτονικό στυλ του Σταδίου χρησιμοποιεί μια ελληνορωμαϊκή θριαμβευτική αψίδα, καθώς η πόλη είχε ελληνικό χαρακτήρα και περιλάμβανε ελληνικές, ιταλικές και άλλες κοινότητες, το δε Βασιλικό Περίπτερο εντυπωσίασε πολλές σημαντικές προσωπικότητες που εξέφρασαν τον θαυμασμό τους για το σχεδιασμό του¨. Το Περίπτερο βρίσκεται στο κέντρο του σταδίου και αρχικά κόστισε περί τις 12.000 λίρες Αγγλίας, ένα τεράστιο ποσό για την εποχή. Είναι χτισμένο σε ελληνορωμαϊκό αρχιτεκτονικό ρυθμό και έχει μια ζωφόρο πάνω από την είσοδο με το ολυμπιακό σύνθημα στα λατινικά ¨Citius, Altius, Fortius¨, που σημαίνει ¨Ταχύτερα, Ψηλότερα, Δυνατότερα¨. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην εξαιρετική επίπλωση του, συμπεριλαμβανομένου ενός σαλονιού σε στιλ Λουδοβίκου ΙΔ΄, των καθιστικών, του κεντρικού γραφείου, καθώς και των πολύτιμων πινάκων.

Ο καθηγητής σύγχρονης ιστορίας Ισλάμ Ασσέμ, το 2014 ζήτησε τη μετατροπή του σε τουριστικό αξιοθέατο, καθώς η αρχιτεκτονική του αντικατοπτρίζει την πολιτιστική ποικιλομορφία της πόλης. Σύμφωνα με τη μελέτη που έκανε, ο Βολανάκης συμμετείχε ουσιαστικά στο σχεδιασμό του, ενώ διάφορες ιταλικές εταιρείες συνέβαλαν στην κατασκευή του μαζί με Αιγύπτιους κατασκευαστές. Παράλληλα, όλες οι ξένες κοινότητες που ζούσαν τότε στην Αλεξάνδρεια συνέβαλαν στη χρηματοδότησή του, με το τελικό κόστος να ανέρχεται στις 132.000 αιγυπτιακές λίρες. Αρχικά ονομαζόταν απλά ¨Γυμναστήριο¨. Στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Φαρούκ ονομάστηκε ¨Στάδιο Φουάτ¨, ενώ μετά τη Νασσερική Επανάσταση πήρε το όνομα ¨Στάδιο της Αλεξάνδρειας¨.

          Πολλές σημαντικές προσωπικότητες το έχουν επισκεφτεί στο πέρασμα των χρόνων, συμπεριλαμβανομένου του Σάχη της Περσίας Ρεζά Παχλεβί, όταν παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Φαουζία της Αιγύπτου, του βασιλιά της Ιταλίας Βίκτωρ Εμμανουήλ και του βασιλιά του Βελγίου. Το στάδιο ήταν ένα από τα πιο διάσημα αξιοθέατα στην Αλεξάνδρεια, όπου οι ξένες κοινότητες διοργάνωναν εορτασμούς και αθλητικές εκδηλώσεις.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΜΠΕΝΑΚΗ

 

Τη Δευτέρα 31/5/1954 εξέλιπε από βρογχοπνευμονία μια σπουδαία αιγυπτιώτικη μορφή, ο Μέγας Εθνικός Ευεργέτης Αντώνης Μπενάκης. Όπως ήταν φυσικό, πολλά γράφτηκαν στον ελλαδίτικο Τύπο της εποχής, από τα οποία σταχυολογούμε τα κάτωθι χαρακτηριστικά :

¨Ο εκλιπών, επίτιμος Αυλάρχης του Βασιλέως, δημιουργός και δωρητής του ομώνυμου μουσείου, είχε γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια το 1873 και σπούδασε σε Αθήνα και Λονδίνο. Γιος του Εθνικού Ευεργέτη Εμμανουήλ Μπενάκη, συνέχισε με επιτυχία τις εμπορικές του εργασίες, από τις οποίες απέκτησε αρκετά χρήματα, εγκατασταθείς ακολούθως στην Ελλάδα. Εκτός από το Μουσείο Μπενάκη, υπήρξε στυλοβάτης του Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου και ιδρυτής-ενισχυτής του προσκοπισμού στην Ελλάδα. Χρημάτισε πρόεδρος της Αρχαιολογικής Εταιρίας, πρόεδρος της Εθνικής Πινακοθήκης και πρόεδρος της Επιτροπής Εκθέσεως Βενετίας. Ο θάνατος του αφήνει ένα ολοκληρωμένο τεράστιο έργο, το οποίο οι επερχόμενες γενιές θα έχουν ως οδηγό και φάρο ευγενούς άμιλλας και προσπάθειας¨.

¨Παρουσία των Βασιλέων, της Πριγκίπισσας Νικολάου και πολλών μελών της κυβερνήσεως κηδεύθηκε χθες το απόγευμα εκ του Μητροπολιτικού Ναού ο Αντώνιος Μπενάκης. Στην κηδεία παρέστησαν πολλοί επίσημοι, ανώτατοι κρατικοί λειτουργοί, το διοικητικό συμβούλιο και τιτλούχοι του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων, συντεταγμένοι πρόσκοποι και οδηγοί, και πλήθος κόσμου¨.

¨Σε έκτακτη συνεδρίαση του Πρωτοδικείου Αθηνών ανοίχθηκε χθες η διαθήκη του αποβιώσαντος προχθές μεγάλου εθνικού ευεργέτη Αντωνίου Μπενάκη. Δι΄ αυτής αφήνει εκ της περιουσίας του 80.000 λίρες Αγγλίας στο Μουσείο Μπενάκη. Στην Εθνική Πινακοθήκη αφήνει τους ζωγραφικούς πίνακες και τα γλυπτά του, ενώ την επικαρπία των υπολοίπων επίπλων, σκευών, κομψοτεχνημάτων και κινητών αντικειμένων αφήνει στη σύζυγο του, την κυριότητα δε αυτών ισομερώς στα παιδιά του. Στους υπηρέτες του Σ. Γαβριήλ και Δ. Γάκο που τον υπηρέτησαν 30 χρόνια αφήνει κληροδότημα 1.000 λιρών Αγγλίας και μισθούς ενός και δύο ετών αντίστοιχα¨.

¨Μεγαλοϊδεάτης, πλημμυρισμένος με το αίσθημα των Ανδρών του 1821, ζούσε το δράμα των Αγωνιστών με θέρμη, πάντα έτοιμος να αγωνιστεί για την ιδεολογία του, να αντισταθεί με περηφάνια και πατριωτική παρρησία σε ότι νόμιζε πως μπορούσε να μειώσει την εθνική μας κληρονομιά και αξιοπρέπεια, να αλλοιώσει τα όσα οι πατέρες μας, μας άφησαν. Αν ζούσε στην εποχή των Ελευθερωτών του Γένους θα ήταν πρώτος ανάμεσα τους και θα θεωρούσε ντροπή και δυστύχημα όπως και εκείνοι να μην πολεμάει και να πεθάνει ήσυχος στο μεντέρι του. Θυμίζει το δημοτικό μας τραγούδι, το τραγούδι του Γέρο Δήμου, η επιθυμία του να εντοιχισθεί η καρδιά του στο Μουσείο για να μένει για πάντα η ύπαρξη του ολόκληρη στον τόπο που χάρισε την ψυχή του, έσπειρε όλα του τα όνειρα, ανάπτυξε όλη του τη δραστηριότητα και που είχε την ευκαιρία να καυχιέται, να επιβάλλει, να θαυμάζουν Έλληνες και ξένοι την Ελλάδα του, όλες τις Ελλάδες, να περηφανεύεται γιατί γεννήθηκε Έλληνας¨.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ