¨ΕΦΥΓΕ¨ Η ΦΗΜΙΣΜΕΝΗ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΙΣΣΑ ΧΟΡΕΥΤΡΙΑ ΚΑΙΤΗ ΒΟΥΤΣΑΚΗ

H Καίτη Βουτσάκη, γνωστή απλά ως Kitty, γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια στα 1930 και ήταν μια από τις σημαντικότερες χορεύτριες χορού κοιλιάς στην Αίγυπτο μαζί με την Ταχία Καριόκα και τη Σάμια Γκαμάλ. Άρχισε το χορό στα 6 της και ήταν αρχικά μαθήτρια του Μάνου Δημητρίου και κατόπιν της Σιρόνε.

Εμφανίστηκε χορεύοντας και παίζοντας σε περισσότερες από 50 αιγυπτιακές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, οι πιο πολλές με το φημισμένο Αιγύπτιο κωμικό Ismail Yassin. Μερικές από τις αιγυπτιακές ταινίες που εμφανίστηκε ήταν οι ¨Al Hab Fi Khatar¨, ¨Ibn Thawat¨, ¨Afreetet Ismail Yassin¨, κ.ά.

Παράλληλα, τόσο ως χορεύτρια, όσο και ως σουμπρέτα του ελαφρού μουσικού θεάτρου και της επιθεώρησης είχε ανέβει πολλές φορές στην αιγυπτιώτικη και ελλαδίτικη θεατρική σκηνή ήδη από το 1949, έκανε περιοδείες σε αρκετές χώρες του κόσμου, ενώ εμφανίστηκε και σε μερικές ελληνικές ταινίες όπως οι ¨Έξοδος του Μεσολογγίου¨, ¨Για την τιμή και τον έρωτα¨, κ.ά.

Ταξίδεψε στα Αιγυπτιώτικα Ηλύσια Πεδία στις 27/2/2026…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Ο ΤΙΜΗΤΙΚΟΣ ¨ΧΡΥΣΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ¨ ΣΤΟΝ

ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΗ  ΠΑΡΑΓΩΓΟ ΓΙΩΡΓΟ ΠΑΠΑΛΙΟ

 

Στο 28^ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που θα διεξαχθεί στις 5-15/3/2026, θα απονεμηθεί Τιμητικός ¨Χρυσός Αλέξανδρος¨ στον εμβληματικό Αιγυπτιώτη παραγωγό Γιώργο Παπαλιό, ο οποίος έχει συνδέσει το όνομα του με την αναγέννηση του ελληνικού κινηματογράφου, ενώ στήριξε νέους δημιουργούς, όπως ο Γ. Λάνθιμος, στα πρώτα τους βήματα.

Στα πλαίσια του φεστιβάλ, θα προβληθεί και το ντοκιμαντέρ ¨Τρέχοντας τα Κύματα¨ του Γιάννη Καραπιπερίδη για τον Γ. Παπαλιό, ενώ ο παραγωγός θα διατελέσει μέλος της κριτικής επιτροπής του Διεθνούς Διαγωνιστικού Τμήματος.

          Ο Γιώργος Παπαλιός γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1946 και το 1957 ήρθε με την οικογένεια του στην Αθήνα, όπου τελείωσε το Γυμνάσιο στη Σχολή Μωραΐτη και κατόπιν πήγε στην Αγγλία για πανεπιστημιακή ειδίκευση στα οικονομικά.

          Όπως αναφέρει ο ίδιος, η σχέση του με το σινεμά ξεκινά σε ηλικία 6 ετών, όταν πρωταγωνίστησε σ΄ ένα μιούζικαλ στην Αλεξάνδρεια και συγκεκριμένα στο Victoria College. Πάντως, με τον κινηματογράφο ασχολήθηκε συστηματικά από το 1972 ως παραγωγός, με την εταιρία ¨Positive¨, στηρίζοντας στα πρώτα τους βήματα σκηνοθέτες όπως το Θόδωρο Αγγελόπουλο και το Νίκο Παναγιωτόπουλο, βοηθώντας έτσι στη δεκαετία του ΄70 τη δημιουργία του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Έχει υπογράψει 14 ταινίες, μεγάλου και μικρού μήκους, μεταξύ των οποίων ¨Μέρες του ΄36¨ και ¨Ο Θίασος¨ του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ¨Τα Χρώματα της Ίριδος¨ του Νίκου Παναγιωτόπουλου, ¨Δι΄ Ασήμαντον Αφορμήν¨ του Τάσου Ψαρρά, ¨Μοντέλο και Γράμμα στον Ναζίμ Χικμέτ¨ του Κώστα Σφήκα, ¨Κιέριον¨ του Δήμου Θέου, ¨Το Κελί 0¨ του Γιάννη Σμαραγδή κ.ά., οι οποίες απέσπασαν δεκάδες βραβεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ήταν επίσης παραγωγός στις τηλεοπτικές σειρές ¨Η Δασκάλα με τα Χρυσά Μάτια¨ του Κώστα Αριστόπουλου, ¨Πορεία 090¨ του Τάσου Ψαρρά, αλλά και στο ντοκιμαντέρ ¨Ο Αγώνας των Τυφλών¨ της Μαίρης Παπαλιού.

Από το 1976 η εταιρία ¨Positive¨ επικεντρώνεται κυρίως στην παραγωγή πολιτιστικών ντοκιμαντέρ μεταξύ των οποίων ¨Γυναικεία Πορτρέτα¨, ¨Λυκία¨, ¨Μακεδονία¨, ¨Ήπειρος¨, ¨Έτος Σωκράτη¨, κ.ά.

Λατρεύοντας το καθημερινό τρέξιμο και τρέχοντας σε μαραθώνιους και ημιμαραθώνιους, ασχολήθηκε επίσης, με τα χρηματιστηριακά, τον εφοπλισμό και τα ναυτιλιακά.

Ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου την περίοδο 1981-1984. Από το 2006 έως το 2011, διατέλεσε Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ε.Κ.Κ., ενώ από τον Ιούλιο του 2011 μέχρι το 2013, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του. Τέλος, στην απονομή των βραβείων της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου 2024 τιμήθηκε για τη συνολική προσφορά του στην 7^η Τέχνη.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΤΟ ΣΕΞ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ

 

          Σε αντίθεση με άλλες αρχαίες κοινωνίες, στην Αρχαία Αίγυπτο η σεξουαλικότητα αντιμετωπιζόταν με φυσικότητα και χωρίς τον έντονο ηθικό πουριτανισμό μεταγενέστερων θρησκειών, αφού το σεξ όχι μόνο δεν θεωρούταν ντροπή, αλλά στοιχείο της ζωής, γονιμοποιός δύναμη, πράξη δημιουργίας και κατά συνέπεια ιερό δώρο των θεών.

          Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε μέσω μιας σεξουαλικής πράξης του θεού Ατούμ, ο οποίος αυτογονιμοποιούμενος πάραξε την πλάση. Από την άλλη, σε αντίθεση με άλλους πολιτισμούς του τότε και του μετά, οι γυναίκες δεν θεωρούνταν κατώτερες στο σεξ και έτσι μπορούσαν να εκφράζουν ελεύθερα τη σχετική επιθυμία τους, διεκδικώντας σαρκική ικανοποίηση. Ας μη ξεχνάμε δε, πως είχαν και το δικαίωμα του διαζυγίου ως ισότιμες με τους άνδρες.

          Ο γάμος δεν ήταν θρησκευτικό μυστήριο που να απαιτεί ιερείς, αλλά μια κοινωνική σύμβαση, όμως αν και οι εξωσυζυγικές σχέσεις για τους άνδρες ήταν κοινωνικά ανεκτές, οι γυναίκες μοιχές αν αποκαλύπτονταν, τιμωρούνταν αυστηρά. Να σημειωθεί πως οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι γνώριζαν τα αφροδίσια νοσήματα, είχαν διάφορες συνταγές αντισύλληψης με υλικά όπως το μέλι, οι ρητίνες και η κοπριά κροκόδειλου, ενώ διενεργούσαν ένα τεστ εγκυμοσύνης με κριθάρι και σιτάρι.

          Πορνεία υπήρχε φυσικά, αλλά όχι κεντρικά ή θεσμικά οργανωμένη, όπως σε Αρχαία Ελλάδα και Ρώμη. Αυτή λειτουργούσε ατύπως στα λιμάνια, στις εργατικές συνοικίες και στα πλαίσια εορταστικών εκδηλώσεων. Η πελατεία των εκδιδομένων, που πολλές συνδέονταν και με την Αυλή, προέρχονταν απ΄ όλες τους τάξεις, ενώ διατηρούσαν περιουσία και δεν ανήκαν απαραίτητα στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα.

          Ιερή πορνεία δεν φαίνεται να υπήρχε, ενώ η μαστροπεία δεν αποτελούσε τον κανόνα, παρότι σκλάβες, τραγουδίστριες και χορεύτριες παρείχαν και σεξουαλικές υπηρεσίες. Για την ομοφυλοφιλία υπήρχε κοινωνική ανοχή και η πιο γνωστή σχετική περίπτωση είναι η ταφική απεικόνιση σε ερωτική στάση των Νιανχούμ και Χνεουμχοτέπ…

          Σε μια κοινωνία που δεν υφίστατο η έννοια της ηθικής αμαρτίας, αλλά η ηθική βασιζόταν στη κοσμική αρμονία της Μάατ, ερωτικά παιχνίδια, όργια, στοματικό σεξ και γενικότερα σεξουαλικές σκηνές συναντάμε σε παπύρους και όστρακα, ακόμη και με τη μορφή γελοιογραφιών, όπως ο ερωτικός πάπυρός του Τορίνο που αποτελεί το πιο διάσημο ερωτικό εικαστικό τεκμήριο της αρχαιότητας και τα περίφημα ερωτικά όστρακα από το Ντέιρ ελ Μεντίνα.

          Εξάλλου, υπήρχαν και θεότητες συνδεδεμένες κατά κάποιον τρόπο με το σεξ, όπως η Ίσιδα  που σχετιζόταν με την ηδονή και τη μητρότητα, η Χάθορ με τον έρωτα και ο Μιν με την ανδρική γονιμότητα και τις ορέξεις, ένας θεός που απεικονιζόταν με τεράστιο σε στύση φαλλό.

          Ας καταγραφεί επίσης, η ύπαρξη γυναικείων γυμνών αγαλματιδίων με έντονα στήθη και γοφούς που χρησιμοποιούνταν ως φυλακτά γονιμότητας, μα και σε ερωτικές τελετουργίες και τοκετούς. Αρκετές δε τοιχογραφίες συμποσίων έχουν ερωτικό περιεχόμενο με γυμνόστηθες χορεύτριες, ερωτικές σωματικές στάσεις και γυναίκες να προσφέρουν λουλούδια στο στόμα ανδρών… Τέλος, υπήρχαν φαλλικά φυλακτά, ερωτικά περίαπτα και κοσμήματα με γονιμικά σύμβολα, τόσο για την προσέλκυση ερωτικών συντρόφων, όσο και για την προστασία από την ανικανότητα και την ενίσχυση της γονιμότητας.

          Καταληκτικά, θα πρέπει να τονιστεί πως στον γνωστό Οσιρικό Μύθο, η Ίσιδα ¨συναρμολογεί¨ το σώμα του Όσιρι, δημιουργεί έναν φαλλό από χρυσό και συντελείται μια ¨μαγική¨ σεξουαλική πράξη από την οποία γεννιέται ο Ώρος.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Η ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΣΤΑ ¨ΚΑΒΑΦΕΙΑ 2026¨

 

Επίσημη επίσκεψη εργασίας στο Κάιρο πραγματοποίησε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των πολιτιστικών σχέσεων και τη διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, συμμετέχοντας παράλληλα στις εκδηλώσεις του φεστιβάλ ¨Καβάφεια 2026¨, που αναδεικνύει τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς των δύο χωρών, τιμώντας τη μνήμη και το έργο του Κωνσταντίνου Καβάφη.

          Κατά την επίσκεψη της είχε εποικοδομητικές συνομιλίες με τον Υπουργό Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου Sherif Fathy και την Υπουργό Πολιτισμού Gihane Zaki, συναντήσεις που επαναεπιβεβαίωσαν τη βούληση των δύο κρατών για εμβάθυνση της συνεργασίας τους και στον τομέα του πολιτισμού, ενώ ξεναγήθηκε στο Grand Egyptian Museum, το οποίο εγκαινιάσθηκε τον περασμένο Νοέμβριο, αποτελώντας ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον σύγχρονα αρχαιολογικά μουσεία στον κόσμο.

Η Υπουργός παρέστη στην απονομή των ¨Βραβείων Καβάφη¨, στα πλαίσια του Φεστιβάλ ¨Καβάφεια 2026¨, που επέστρεψε δυναμικά μετά από διακοπή επτά ετών, χάρη στις συντονισμένες ενέργειες της Ελληνικής Πρεσβείας. Στην απονομή των φετινών βραβείων τιμήθηκαν η ποιήτρια Ιμάμ Μερσάλ και ο πεζογράφος Αντέλ Εσμάτ από την Αίγυπτο, ο ποιητής και πανεπιστημιακός Νάσος Βαγενάς και ο πεζογράφος Αλέξης Πανσέληνος, από την Ελλάδα. Ο καθηγητής Δημήτρης Δασκαλόπουλος έλαβε το ειδικό βραβείο για τη σημαντική συμβολή του στις καβαφικές σπουδές, και τη συνεχή συνεισφορά του στη διοργάνωση των Καβαφείων, από το 1984 έως σήμερα.

Η όλη τελετή πραγματοποιήθηκε στην Όπερα του Καΐρου, παρουσία του Αρχιεπισκόπου Σιναίου κ.κ. Συμεών, του Πρέσβη της Ελλάδας στο Κάιρο Νικολάου Παπαγεωργίου, της Πρέσβεως της Κυπριακής Δημοκρατίας Πόλυς Ιωάννου, λογοτεχνών, ακαδημαϊκών και μελών της ελληνικής κοινότητας.

Έλαβαν χώρα επίσης τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Κωνσταντίνου Καβάφη από τη Λίνα Μενδώνη, στον κήπο της πρεσβευτικής κατοικίας, ένα έργο του Αιγύπτιου γλύπτη Nathan Doss, δωρεά του Αιγυπτιώτη Αντωνίου Καζαμία, Προέδρου του Ελληνικού Κέντρου Καΐρου.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

 

¨ΕΦΥΓΕ¨ Ο ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΗΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΣ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΖΟΥΡΑΚΗΣ

 

O Μιχάλης Κατζουράκης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1933 και το 1938 η οικογένειά του εγκαθίσταται στην Αθήνα. Το 1951 τελειώνει το Κολλέγιο Αθηνών και στη συνέχεια σπουδάζει ζωγραφική στο Παρίσι στον André Lhote και σχέδιο και αφίσα στον Paul Colin. Επιστρέφει το 1955 και παρουσιάζει έργα του στην Αίθουσα Τέχνης Monica Payne. Παράλληλα εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας Γραφικών Τεχνών, ενώ την περίοδο 1960-1967 είναι καλλιτεχνικός σύμβουλος στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού (ΕΟΤ). Το 1962 ιδρύει με τον Φρέντυ Κάραμποττ το ∆ιαφημιστικό Κέντρο Αθηνών ¨Κ&Κ¨ και το 1965 του απονέμεται ο Χρυσός Σταυρός του Τάγματος του Φοίνικος για την ξεχωριστή συμβολή του στο ελληνικό design.

Το 1967 πραγματοποιεί τη δεύτερη ατομική του έκθεση ζωγραφικής στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών-Χίλτον και συμμετέχει στην Πανελλήνιο Καλλιτεχνική Έκθεση στο Ζάππειο. Από τη χρονιά αυτή αρχίζει να δραστηριοποιείται με μεγαλύτερη συχνότητα στον εικαστικό χώρο, δημιουργώντας ένα προσωπικό λεξιλόγιο μορφών και χρωμάτων, το οποίο έχει ως αφετηρία τη γεωμετρία και βασικό άξονα την αφαιρετική διαδικασία στη ζωγραφική. Το 1968 γίνεται μέλος της AGI (Alliance Graphique International). Το 1969 παρουσιάζει μινιμαλιστικά έργα δύο και τριών διαστάσεων στο Ινστιτούτο Γκαίτε και τον επόμενο χρόνο εκθέτει στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών-Χίλτον γλυπτά από φύλλα πολυστερίνης, που κατασκευάστηκαν από το εργοστάσιο πλαστικών ΑΠΚΟ. Την περίοδο 1970-1980, σε συνεργασία με αρχιτέκτονες, σχεδιάζει έργα για συγκεκριμένους χώρους. Το 1974 ιδρύει το γραφείο ¨ΑΜΚ¨, που εξειδικεύεται στη μελέτη και το σχεδιασμό εσωτερικών χώρων. Το 1975 παρουσιάζει τοιχογραφίες ειδικά για το κρουαζιερόπλοιο Golden Odyssey. To 1976 συμμετέχει στην εικαστική ομάδα ∆ιαδικασίες-Συστήματα. Από το 1977 ξεκινά να διερευνά τις πολλαπλές δυνατότητες των μεικτών υλικών σε έργα δύο
και τριών διαστάσεων του περιβάλλοντος χώρου. Το 1979 η ιστορική γκαλερί Denise René οργανώνει την πρώτη του ατομική έκθεση στο Παρίσι. Με αυτή την παρουσίαση ολοκληρώνεται ο κύκλος των αυστηρά γεωμετρικών συνθέσεων και κατασκευών.

Η προσωπική του αναζήτηση αρχίζει να κατευθύνεται προς μια πιο λυρική διατύπωση των γεωμετρικών αρχών.  Ιδιαίτερη στιγμή της πολύχρονης συνεργασίας του με τη γκαλερί Denise René ήταν το μεγάλων διαστάσεων γλυπτό ¨Incontri¨, το οποίο παρουσιάστηκε συγχρόνως με την έναρξη της 47ης Μπιενάλε της Βενετίας το 1997. Το 2001 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το 2002 στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών παρουσίασε αναδρομική έκθεση με ζωγραφική, κατασκευές και γλυπτά των ετών 1965-2001. Το γραφιστικό του έργο παρουσιάστηκε το 2008-2009 στην έκθεση ∆ιαδρομές Design Routes (Μουσείο Μπενάκη οδού Πειραιώς και Πολιτιστικό Κέντρο Πατρών του ΜΙΕΤ, 2008 / Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη, 2009). Για το έργο του στις γραφικές τέχνες είχε διακριθεί με επτά βραβεία Rizzoli για την καλύτερη ελληνική διαφήμιση, με τιμητική διάκριση από το Art Director’s Club της Νέας Υόρκης, με το τρίτο βραβείο στην Μπιενάλε του Μπρνο και με το πρώτο και δεύτερο βραβείο στο διαγωνισμό τουριστικής αφίσας του Λιβόρνο.

Με 45 ατομικές και συμμετοχή σε δεκάδες ομαδικές εκθέσεις, έργα του υπάρχουν στην Εθνική Πινακοθήκη Αθηνών, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ, στην Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ στο Μέτσοβο, στην πλατεία Μεγάλου Αλεξάνδρου στο Παλαιό Ψυχικό, στην πλατεία Θρακικού και Μικρασιατικού Πολιτισμού στην Θεσσαλονίκη, στο Μουσείο Matisse στο Λε Κατό-Καμπρεζί, στο Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδας, καθώς και σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Έφυγε από τη ζωή στις 25/12/2025.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

 

Η ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

 

          Η Αίγυπτος, ως μία από τις αρχαιότερες κοινωνίες του κόσμου, ανέπτυξε από πολύ νωρίς συστήματα μετακίνησης. Έτσι, σχεδόν από το 3.000 π.Χ. ως τον 19^ο αιώνα ο Νείλος απετέλεσε τον βασικό υδάτινο ¨δρόμο¨ της, χρησιμοποιούμενος για μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων με πλοιάρια με πανιά που εκμεταλλεύονταν τα ρεύματα και τους ανέμους.

          Από τον 19^ο αιώνα, με την εμφάνιση του ατμόπλοιου, τα ποταμόπλοια αντικατέστησαν τις φελούκες και εκτός από μέσα μεταφοράς προϊόντων άρχισαν να χρησιμοποιούνται και ως μέσα ταξιδιών αναψυχής. Πρωτεργάτης  της αιγυπτιακής ποταμοπλοΐας  ήταν ο Αιγυπτιώτης Γεώργιος Σπετσερόπουλος που είχε ιδρύσει τη μεγάλη ατμοπλοϊκή εταιρία ¨The Nile Transport Co¨, ενώ ως πρώτος Αντιπρόεδρος του Αιγυπτιακού Επιμελητηρίου Ποταμοπλοΐας θεωρείται πως οργάνωσε τον σχετικό κλάδο μεταφοράς εμπορευμάτων, όντας ο πληρεξούσιος διαχειριστής της ένωσης τεσσάρων σχετικών εταιριών υπό την επωνυμία ¨The United Egyptian Nile Transport Co¨.

          Ο σιδηρόδρομος τώρα, δημιουργείται κατά τον 19^ο αιώνα όταν το 1852 ξεκινά το πρώτο τμήμα του από την Αλεξάνδρεια, το 1854 ανοίγει προς το Καφρ ελ Ζαγιάτ και το 1856 προς το Κάιρο, καθιστώντας έτσι την Αίγυπτο την πρώτη χώρα στην Αφρική και τη δεύτερη παγκοσμίως εκτός Ευρώπης με σιδηρόδρομο. Την περίοδο 1860-1950 το δίκτυο επεκτείνεται με γραμμές προς Τάντα, Πορτ-Σάιτ, Σουέζ, Λούξορ και Ασουάν, ενώ δημιουργείται η ¨Egyptian National Railways¨. Οι κύριοι σταθμοί είναι ο μεγαλύτερος στο Κάιρο Ramses Station και στην Αλεξάνδρεια οι Misr Station και Sidi Gaber Station, ενώ σημαντικοί είναι και εκείνοι στη Γκίζα, το Ασσιούτ, το Λούξορ και το Ασουάν.

          Ας σημειωθεί πως στη σιδηροδρομική οργάνωση του κράτους συνέβαλαν πολλοί Αιγυπτιώτες. Ενδεικτικά, μεταξύ των ιδρυτών της Εταιρίας Κάτω Αιγύπτου ήταν οι Ζιζίνιας, Ζερβουδάκης, Νούγκοβιτς, Καζούλλης και Σαλβάγος, ο Έλληνας Δρανέτ Πασάς διετέλεσε Γενικός Διευθυντής Σιδηροδρόμων και Συγκοινωνιών, ο Λεων. Οικονομόπουλος ήταν Γενικός Αρχιτέκτονας Σιδηροδρόμων όταν εκπόνησε το σχέδιο του Κεντρικού Σταθμού Αλεξανδρείας, η γραμμή Φαγιούμ υπήρξε έργο των εργοληπτών αδελφών Βραχάλη και Δελλαπόρτα, κι εκείνη του Ασσιούτ του Αλκ. Καλογιάννη.

          Το μετρό του Καΐρου, η Γραμμή 1 του οποίου εγκαινιάστηκε το 1987, είναι το πρώτο μετρό στην Αφρική και ένα από τα πιο πολυσύχναστα παγκοσμίως. Η 1^η γραμμή συνδέει το Helwan με το El Marg, η 2^η τη Shubra el Kheima με το El Mounib και η 3^η, η πιο σύγχρονη και κυρίως υπόγεια, το Rod el Farag με το Adly Mansour.

          Το τραμ της Αλεξάνδρειας θεωρείται το πρώτο τραμ σε Αφρική και Μέση Ανατολή, και ένα από τα παλαιότερα στον κόσμο που λειτουργούν ακόμη. Ξεκίνησε το 1863 και ήταν αρχικά ιππήλατο, για να ηλεκτροδοτηθεί το 1902 με 20 γραμμές και 140 στάσεις, και με κύρια εκείνη της παραλιακής του Ραμλίου, με στάσεις που συχνά αναφέρονται σε λογοτεχνικά κείμενα, όπως Βικτώρια, Σίντι Μπισρ, Λουράν, Σαν Στέφανο, Τσανακλή, Σουτς, Σίντι Γκάμπερ, Κλεοπάτρα, Ιμπραημία, Σάτμπι, κ.ά. Η ιστορική γραμμή Ραμλίου έκλεισε το Φεβρουάριο του 2026, καθώς ξεκινά ένα έργο μετατροπής ελαφρού σιδηρόδρομου ύψους 592.000.000 ευρώ με στόχο το διπλασιασμό των ταχυτήτων και την αύξηση της χωρητικότητας.

          Το τραμ του Καΐρου λειτούργησε από το 1896 εξυπηρετώντας πολλές συνοικίες της πρωτεύουσας, της Ηλιούπολης και του Χελουάν, με ένα μεγάλο μέρος του δικτύου του να καταργείται σταδιακά την περίοδο 1950-1980, ενώ στα τέλη του 2019 δεν λειτουργεί πια ως δίκτυο σταθερής τροχιάς μέσα στην πόλη.

          Τα δημόσια λεωφορεία διαχειρίζονται από την ¨Cairo Transport Authority¨ και εξυπηρετούν το Κάιρο, τη Γκίζα και τις περιφέρειες, ενώ πολύ διαδεδομένα είναι τα μικρολεωφορεία με τις ευέλικτες και χωρίς σταθερές στάσεις διαδρομές, που καλύπτουν κυρίως περιοχές χωρίς μετρό.

          Στα μελλοντικά συγκοινωνιακά σχέδια της χώρας περιλαμβάνονται ο ηλεκτρικός προαστιακός που θα συνδέει τη Νέα Διοικητική Πρωτεύουσα και το Ανατολικό Κάιρο, καθώς και τα υπερταχεία τρένα με συνδέσεις σε Ερυθρά, Μεσόγειο και Άνω Αίγυπτο.

          Στην Αίγυπτο όμως, με τα λεωφορεία, το τραμ και το μετρό, συνυπάρχουν και κάποια ¨ιδιαίτερα¨ μέσα συγκοινωνίας, άλλα παραδοσιακά και άλλα ανορθόδοξα. Για παράδειγμα τα Χαντούρ, άμαξες με άλογα δηλαδή που λειτουργούν σαν ταξί εποχής ήδη από τον 19^ο αιώνα, όταν και ήταν βασικό μέσο μετακίνησης σε Αλεξάνδρεια και Κάιρο, ενώ σήμερα τα βρίσκουμε κυρίως στις τουριστικές περιοχές, όπως αυτές του Λούξορ και του Ασουάν. Γύρω από τις Πυραμίδες, στο Σινά και στην έρημο η μετακίνηση γίνεται ακόμη με καμήλες, χρησιμοποιούμενες από βεδουίνους και τουρίστες. Στο Νείλο κινούνται φελούκες, παραδοσιακά πλοιάρια δηλαδή, με πανί και χωρίς μηχανή που συναντώνται κυρίως σε Λούξορ και Ασουάν, ενώ υπάρχουν και τα λεγόμενα Νειλοταξί, μικρά πλοιάρια που συνδέουν όχθες και υποκαθιστούν λεωφορεία. Ένα από τα πιο ¨χαοτικά¨ μέσα είναι τα τουκ-τουκ, τρίκυκλα με μηχανή, ένα φθηνό μέσο χωρίς επίσημες στάσεις, που το βρίσκουμε κυρίως στις φτωχότερες συνοικίες και στην επαρχία. Για μικρές αποστάσεις, στα παζάρια και τα ιστορικά κέντρα κάποιοι μετακινούνται και σήμερα με ποδηλοταξί, ποδήλατα δηλαδή με καρότσα. Γαϊδούρια και καράτσες (ξύλινα κάρα) είναι ακόμη σε χρήση στα χωριά και στις αγροτικές περιοχές, μεταφέροντας ανθρώπους, ζώα και προϊόντα. Υπάρχουν και τα μίνιμπας, ένα είδος ταξί-λεωφορείου, χωρίς σταθερές στάσεις και ωράρια, όπου ο επιβάτης φωνάζει τον προορισμό και σταματούν όπου θέλει…

          Τέλος, υπάρχουν και τα κλασικά ταξί η ιστορία των οποίων στην Αίγυπτο ξεκινά στα 1907-1908 με την πρώτη σχετική εταιρία στην Αλεξάνδρεια, για να ακολουθήσει το Κάιρο το 1924. Ασπρόμαυρα στην πρωτεύουσα και κιτρινόμαυρα στην Αλεξάνδρεια, τα παλιά πλέον οχήματα άρχισαν σταδιακά να αντικαθίστανται με ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμού που ξεκίνησε το 2009 και αφορά σήμερα κάπου 310.000 ταξί.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

ΦΕΛΑΧΟΙ

 

Στο Νείλο πάντα οι φελάχοι

μοχθούν, πονούν και ζουν μονάχοι

και το κορμί τους άγριο στάχυ

λυγά στου χρόνου τη διαμάχη.

 

Αιγύπτιοι ταπεινοί ξωμάχοι

δίνουν σκληρά της ζήσης μάχη,

μάθανε όμως πως οι βράχοι

είν΄ οι καλύτεροι πυγμάχοι.

 

Στης έζμπας την ερωδιοράχη

πάντα θα είναι οι φελάχοι

του κάματου οι μονομάχοι

φτωχών φτωχοί μ΄ άδειο στομάχι.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ