ΤΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΑ ΜΙΚΡΑΤΑ ΤΟΥ G. MOYSTAKI

Είναι γνωστή η πορεία του Αιγυπτιώτη τραγουδοποιού Γιόζεφ Μουστακί που ως ¨Μέτοικος¨ κατέκτησε υψηλές μουσικές κορυφές όχι μόνο στη Γαλλία, μα και σ΄ ολόκληρο τον κόσμο, τραγουδώντας ο ίδιος ή γράφοντας τραγούδια για μορφές όπως η Εντίθ Πιαφ, η Δαλιδά, η Μπριζίτ Φοντέιν και ο Χέρμπερτ Παγκανί. Ο Γιόζεφ που όταν πήγε το 1951 στο Παρίσι και μαγεύτηκε από τον Ζωρζ Μπρασέν άλλαξε το όνομα του σε Ζωρζ…

 Είχε γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια το 1934 από Έλληνες Κερκυραίους γονείς εβραϊκής καταγωγής, τον Νεσσίμ και τη Σάρα, που διατηρούσαν βιβλιοπωλείο στην κοσμοπολίτικη πόλη. Στο σπίτι όλοι μιλούσαν ιταλικά, ενώ λόγω της γαλλικής κουλτούρας των γονιών του, γράφτηκε με τις δύο αδελφές του σε γαλλική σχολή, κι έτσι στο σχολείο μάθαινε γαλλικά και στους δρόμους αραβικά.

          Για την οικογένεια του γράφει πως ο παππούς Γκιουζέπε, από την πλευρά του πατέρα του, με ρίζα Κερκυραϊκή, είχε γεννηθεί στην Πόλη και ήταν πλανόδιος ράπτης, σπεσιαλίστας στα έτοιμα κεντητά γιλέκα. Αυτός ήταν και ο πρώτος που εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια. Από την πλευρά της μητέρας του, ο παππούς Σαμουήλ, είχε πάει στην Πόλη του Αλέξανδρου γυρεύοντας άσυλο αφού ξέφυγε από ένα από τα σπανιότατα πογκρόμ που γίνηκαν στην Ελλάδα. Ο δε πατέρας του Νεσσίμ, όπως καταγράφει ο ίδιος, είχε φτιάξει με τη δύναμη της πυγμής του ένα από τα πιο όμορφα βιβλιοπωλεία της Μέσης Ανατολής, την ¨Πόλη του Βιβλίου¨.

          Σε κάθε του συνέντευξη τόνιζε πως : ¨Έχω γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια κι έτσι έχω μια ιδιαίτερη ευαισθησία σε ότι ελληνικό έφεραν και έσπειραν οι Πτολεμαίοι στη γενέτειρα μου. Είμαι Έλληνας από πατέρα, μητέρα και παππού, με ρίζες στη Μικρά Ασία, τα Ιωάννινα, τη Ζάκυνθο και την Κέρκυρα. Η Αλεξάνδρεια, αν και μου χάρισε τον κοσμοπολιτισμό των Πτολεμαίων, με απομάκρυνε από την ελληνικότητά μου¨.

          Τότε λοιπόν, τον καιρό του Β΄π.π., κάθε μέρα οι Γερμανοί βομβάρδιζαν την Αλεξάνδρεια, η οποία, υπό αγγλική διοίκηση, ήταν ένα στρατηγικό σημείο. Οι δρόμοι της πλημμύριζαν από στρατιώτες της Κοινοπολιτείας που είχαν πάει με άδεια πριν μεταφερθούν για να πολεμήσουν στο λιβυκό μέτωπο. Αυτοί οι στρατιωτικοί – ξανθοί, νέοι, κομψοί μέσα στη βρετανική στολή τους – γέμιζαν τις τσέπες του μικρού Γιόζεφ με σοκολάτες και κορνμπήφ, κι εκείνος ως αντάλλαγμα τους οδηγούσε κατά μήκος της πόλης στην απαγορευμένη συνοικία, το ¨καμπακίρ¨, απολαμβάνοντας κι αυτός τη μεθυστική μυρωδιά των πορνών που τον φίλευαν ζαχαρωτά και χαμόγελα…

          Στο βιβλίο με τις θύμησες του υπό τον τίτλο ¨Τα κορίτσια της μνήμης¨ γράφει χαρακτηριστικά για την πόλη της καρδιάς του : ¨Η Αλεξάνδρεια μ΄ άνοιξε στον κόσμο, στις γλώσσες και στις πίστεις. Ποιον ξενιτεμό μπορεί να δοκιμάσει, περιδιαβαίνοντας τον κόσμο, αυτός που έζησε τη σχολική του ηλικία σ΄ αυτήν την πόλη, όπου η ίδια τάξη συγκέντρωνε όλα τα έθνη, τις κουλτούρες και τις υπάρχουσες θρησκείες ; Όπου μιλιόταν η ¨Αλεξανδρινή¨, φυσική εσπεράντο, αμάλγαμα των ιδιωμάτων του πλανήτη ; Όπου γιόρταζαν τις γιορτές της κάθε εκκλησίας ;¨, Η τρυφερότητα, η φιλοξενία, το χιούμορ με ανέθρεψαν και με πότισαν όσο και οι τηγανίτες από κουκιά και ο χυμός των χαρουπιών. Οι πλύστρες οι καθισμένες ανακούρκουδα με τα άσπρα και γεμάτα μπούτια, η γεμάτη υποσχέσεις σκιά ανάμεσα στα πόδια τους, η πονηρή τους έκφραση όταν τις κοίταζα επίμονα, παραμένουν ζωντανές στην ερωτική μου φαντασία. Πώς να ξεχάσω τη φιλήδονη ευμένεια του χονδρού έμπορου ζαχαρωτών με τις ασελγείς χειρονομίες, που μ΄ άφηνε να παίρνω λίγες καραμέλες, με αντάλλαγμα ένα λαθραίο χάδι ; Θεματοφύλακας μια χιλιόχρονης σοφίας, η Αλεξάνδρεια δέχτηκε τις μεταναστεύσεις, ανέχτηκε τις κατοχές, μ΄ ένα χαμογελαστό φλέγμα. Βγήκε πιο πλούσια απ΄ αυτές¨…

          Κι η παιδική ζωή κυλά, κι ο πιτσιρικάς τρέχει με τους φίλους του στο δρόμο για να πάει να κλέψει, να τρυπώσει τζάμπα στα σινεμά, να κρεμαστεί απ΄ τα τραμ, να μαζέψει προφυλακτικά στη πλαζ για να τα στεριώσει μετά στα αμαξάκια με τα άλογα που περιέφεραν τους Άγγλους στρατιώτες με τις καλές του τα βράδια. Στην Αλεξάνδρεια που βγαίνει απ΄ τον πόλεμο, οι φίλοι συχνάζουν στα άδεια οικόπεδα, στις πολύβουες πλατείες, στο δρόμο, στο λιμάνι, στους στρατώνες, στις πλούσιες ή λαϊκές συνοικίες, στα καφενεία, στους κήπους, στην έρημο… Μια ζωή γεμάτη ζαβολιές και αθώες επιθέσεις σε στρατιώτες, αστούς, τουρίστες, αφέντες, συμμορίες, υπηρετριούλες, μαθήτριες και καρακόληδες… Πολλοί μάλιστα από αυτούς βρήκαν αργότερα μια θέση στον ήλιο χάρις σ΄ αυτά τα ¨προσόντα¨ που είχαν αποκτήσει στην τότε Αλεξάνδρεια…

          Και καταλήγει ο μελωδικός καταγραφέας της μνήμης : ¨Η Αίγυπτος, η γη της Αλ Χημείας, ήξερε να δίνει στα παιδιά της το χάρισμα να μεταμορφώνουν το ντενεκέ σε χρυσάφι, τα δάκρυα σε χαμόγελο, ενώ στόλισε με μεγαλείο τους πιο φτωχούς και με σοφία τους αγράμματους. Η γέννηση μου εκεί μου επέτρεψε να πάρω κι εγώ ένα μικρό κομμάτι από το γλυκό, έναν κόκκο από το εξαιρετικό της μέτρο¨…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΑ ΤΑΞΙ

 

          Συνηθισμένοι στα γαϊδουράκια και στις καμήλες, όταν αντίκρισαν οι Αιγύπτιοι το πρώτο αυτοκίνητο φυσικό ήταν να πιστέψουν πως οδηγούταν από δαιμόνια. Ήταν το 1890 όταν ο εγγονός του Χεδίβη Ισμαήλ, πρίγκιπας Αζίζ Χασάν, επιστρέφοντας από τις σπουδές του στη Γερμανία έφερε ένα γαλλικής κατασκευής De Dion-Bouton, με το οποίο το 1904 πραγματοποίησε τη διαδρομή Κάιρο-Αλεξάνδρεια σε 10 ώρες.

          Ως το τέλος του 1905 στο Κάιρο υπήρχαν 110 αυτοκινούμενα οχήματα και 56 στην Αλεξάνδρεια, την πόλη όπου στα 1907-1908 δημιουργήθηκε και η πρώτη εταιρία ταξί με αυτοκίνητα Unit.

          Σήμερα κυκλοφορούν στην Αίγυπτο 10.000.000 αυτοκίνητα, από τα οποία τα 300.000 είναι ταξί.

          Στο Κάιρο ασπρόμαυρα, κιτρινόμαυρα στην Αλεξάνδρεια, ασπροπράσινα στο Δαμανχούρ… Χωρίς ιδιαίτερο λόγο…Την άδεια τη δίνει το Κυβερνείο και κάθε τοπική αρχή παρακολουθεί τον δικό της στόλο. Άρα αυτή ρυθμίζει και το χρώμα, τα κόμιστρα και τη νομιμότητα, αν και πάμπολλα είναι τα ιδιωτικά αυτοκίνητα που μεταφέρουν πελάτες… Πάντως, πολύ πριν την εμφάνιση του GPS, η εδαφική αναγνωρισιμότητα γινόταν από το χρώμα, κι έτσι ένα ταξί από τη Μίνια, αν κυκλοφορούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο Κάιρο γινόταν αμέσως αντιληπτό… Το ίδιο όμως συμβαίνει και σε άλλες χώρες όπως το Μεξικό, το Μαρόκο, η Κίνα… Αλλά το κιτρινόμαυρο Lada με θέα τη θάλασσα πάντα θα στέλνει το νου στην Αλεξάνδρεια, γι΄ αυτό και προτιμάται από τους κινηματογραφιστές.

          Το 2015 εμφανίστηκε το ροζ επειδή μια μελέτη του ΟΗΕ ανέφερε πώς περισσότερο από το 99% των Αιγυπτίων γυναικών είχαν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση και έτσι το χρώμα αυτό στα ταξί για πρώτη φορά επιλέχτηκε για την κοινωνική του σημασία και όχι για τη διοικητική του λειτουργία.

          Παρότι τα λευκά Kia και τα Hyundai καταλαμβάνουν όλο και περισσότερο τους δρόμους, τα παλιά Peugeot 504 και Fiat 125 συνεχίζουν να αποτελούν τα κορυφαία ταξί της συλλογικής αιγυπτιακής μνήμης.

          Υπάρχουν 90.000 ταξί μόνο στο Κάιρο με τα αυτοκίνητα να μην διακρίνονται πλέον από τα ιδιωτικά. Μπορεί στην Μάρσα-Ματρούχ να είναι γαλάζια με λευκά και στην Ισμαηλία λευκά με πορτοκαλί, μα πλέον ο κόσμος κοιτά την κουκίδα της εφαρμογής στο κινητό και δεν ψάχνει πια το χρώμα τους… Αλλά η Uber δεν θα μπει ποτέ στις καρδιές του Αιγύπτιου πελάτη, μας ίσως ούτε των ταξιτζήδων…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗ

Η ενδελεχής και πολύχρονη έρευνα οδήγησε το συγγραφέα πίσω στο 1924 όταν και συναντούμε τις πρώτες προσπάθειες δημιουργίας συλλόγων αιγυπτιώτικου ενδιαφέροντος, για να κατευθυνθούμε σιγά-σιγά στο 1933 οπότε και αρχίζει – υπό άλλη επωνυμία τότε – η μακρόχρονη και σημαντική ιστορική διαδρομή του Συνδέσμου Αιγυπτιωτών Ελλήνων, ενός κορυφαίου στο είδος του σωματείου στην Ελλάδα.

O Σ.Α.Ε. έχει διανύσει αισίως λοιπόν, μία μεγάλη και ιστορική διαδρομή, μία διαδρομή πλούσια σε δράση και προσφορά, η οποία και της άξιζε να καταγραφεί.

Έτσι, στο 47^ο πόνημα αυτό του Ιστορικού του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού Νίκου Νικηταρίδη, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ¨Τάδε Έφη¨, σκιαγραφήθηκαν οι βασικοί ιστορικοί σταθμοί αυτής της πορείας, με την προσθήκη αρκετών φωτογραφιών και σπάνιου αρχειακού υλικού ώστε να γίνει περισσότερο ελκυστικό στον Αιγυπτιώτη και Ελλαδίτη αναγνώστη.

 

ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σύμφωνα με το αιγυπτιακό Υπουργείο Μετανάστευσης, ο αριθμός των αποδήμων Αιγυπτίων υπολογίζεται στα 14.000.000, από τα οποία περίπου 7.000.000 ζουν σε αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Για παράδειγμα στη Σαουδική Αραβία η απογραφή του 2022 κατέγραψε 1.500.000 Αιγυπτίους εργαζομένους.

Σημαντικές όμως αιγυπτιακές κοινότητες, κυρίως από τις τελευταίες δεκαετίες, ζουν σε δυτικές χώρες, π.χ. κάπου 1.000.000 στις ΗΠΑ, 600.000 στον Καναδά, 550.000 στην Ιταλία, 360.000 στη Γαλλία, κτλ., ενώ στην Ελλάδα ο αριθμός τους εκτιμάται στις 25.000. Βέβαια αυτός μπορεί να είναι ένας υποεκτιμημένος αριθμός, αφού λογαριάζει μόνο όσους έχουν καταγραφεί επίσημα ως αιγυπτιακής καταγωγής και όχι όποιον έχει αιγυπτιακές ρίζες, όπως οι δεύτερης γενιάς που διαβιώνουν στην Ελλάδα, διατηρώντας έθιμα, γεύσεις και κουλτούρα.

Οι Αιγύπτιοι της Ελλάδας απασχολούνται κυρίως στην αλιεία, την οικοδομή, τις κατασκευές, τον καθαρισμό, την εστίαση, τη γεωργία, ενώ κάποιοι διατηρούν μικροεπιχειρήσεις, και όλα αυτά με υψηλή επαγγελματική κινητικότητα μεταξύ των θέσεων αυτών, η αναβάθμιση των οποίων εξαρτάται από τη συμμετοχή σε προγράμματα ενσωμάτωσης, την εμπειρία στις τεχνικές ειδικότητες και την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.

Όντας οι περισσότεροι μουσουλμάνοι, θρησκεύονται σε τεμένη στις μεγάλες πόλεις και σε σχετικά τοπικά κέντρα στις μικρότερες, ενώ οι χριστιανοί Κόπτες κυρίως σε χώρους δανεισμένους από τις ορθόδοξες ενορίες. Σημειώνεται βέβαια πως στους πρώτους η θρησκεία συνεχίζει να παίζει σημαντικό ρόλο στην καθημερινότητα τους, η οποία και εν πολλοίς γίνεται σεβαστή από τους εργοδότες και τον ελληνικό περίγυρο : Προσευχή, νηστείες, θρησκευτικές εορτές, τρόπος ένδυσης, διατροφικοί κανόνες, κ.ά. Ως προς τις ταφές, οι Κόπτες συνεργάζονται με τους ορθοδόξους και χρησιμοποιούν ιδιωτικά γραφεία τελετών που γνωρίζουν τα σχετικά έθιμα τους. Οι μουσουλμάνοι από την άλλη, όπου υπάρχει κοινότητα αναλαμβάνουν τις τελετές οι ιμάμηδες και ενταφιάζονται σε χώρους που σέβονται τις ισλαμικές πρακτικές.

Στις μεγάλες πόλεις, οι αιγυπτιακές κοινότητες διοργανώνουν πολιτιστικές, γαστρονομικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, συμμετέχουν σε διαπολιτιστικά φεστιβάλ και συνεργάζονται με πολλές ΜΚΟ για να παρουσιάσουν την κουλτούρα τους. Στην καθημερινότητα τους υπάρχουν τα μικρά εστιατόρια και τα καφενεία όπου συζητούν, καπνίζουν ναργιλέ και βλέπουν δορυφορική τηλεόραση, σε ιδιωτικές εορτές παίζονται αραβικά τραγούδια και παραδοσιακή αιγυπτιακή μουσική, διοργανώνονται άτυπα πρωταθλήματα ποδοσφαίρου, κ.ά. Υπάρχουν δε και συλλογικότητες που λειτουργούν ως πολιτιστικά σωματεία, θρησκευτικές εστίες και δίκτυα επαγγελματικής βοήθειας, όπως για παράδειγμα η ¨Ελληνο-Αιγυπτιακή Κοινότητα¨ και η ¨Αιγυπτιακή Κοινότητας Ελλάδας¨.

Ιδιαίτεροι αγαπητοί οι Αιγύπτιοι στους Έλληνες και κυρίως στους Αιγυπτιώτες, επισκέπτονται συχνά εστιατόρια τους με αιγυπτιακή κουζίνα, καθώς και παντοπωλεία τους, όπως το ¨Κλεοπάτρα¨ στο κέντρο των Αθηνών.

Τέλος, πηγαίνοντας αρκετά χρόνια πίσω και συγκεκριμένα την 1/7/1968, ας δούμε τι έγραφε σχετικά στον αλεξανδρινό ¨Ταχυδρόμος¨ ο Μαν. Γιαλουράκης :

¨Οι Αιγύπτιοι που εργάζονται σε αστικές οικογένειες επαναπατρισθέντων, διαρκώς πληθύνονται. Τους συναντάμε συχνά στους κεντρικούς δρόμους να μιλούν τη γλώσσα τους και τακτικότατα κάθε βράδυ σ΄ ένα μικρό καφενείο της οδού Κανάρη. Η αιγυπτιακή αυτή παροικία απολαμβάνει γενικής συμπάθειας και πολλά μάλιστα μέλη της έχουν ιδιαίτερη επιτυχία στο ωραίο φύλο… Αλλά εκείνο που αποτέλεσε έκπληξη για πολλούς είναι η απόφαση τους να ιδρύσουν σωματείο. Έτσι, η Αθήνα δεν θ΄ αργήσει να αποκτήσει και οργανωμένη Αιγυπτιακή Αδελφότητα κατά το πρότυπο των Ελληνικών της Αιγύπτου.

Ας σημειωθεί με την ευκαιρία, ότι οι Αιγύπτιοι των Αθηνών αμείβονται ικανοποιητικά, πολλοί δε, μιλούν την ελληνική με ευχέρεια, αν και προτιμούν πάντοτε να συνδιαλέγονται στη γλώσσα τους. Οι περισσότεροι είναι Αλεξανδρινοί, ¨σκανταράνι¨, όπως σας τονίζουν με υπερηφάνεια. Οι Αιγυπτιώτες τους έχουν μάλιστα ιδιαίτερη αδυναμία. Είναι κι αυτοί ¨απόδημοι¨, όπως ουσιαστικά εξακολουθούν να παραμένουν κι εκείνοι¨.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΟΜΙΛΩΝ ΚΑΪΡΟΥ & ΔΙΑΥΛΟΥ ΩΡΕΩΝ

Μια σημαντική συνεργασία με επίκεντρο τον ναυταθλητισμό ξεκίνησε μεταξύ του Ναυτικού Ομίλου Διαύλου Ωρεών και του Ελληνικού Ναυτικού Ομίλου Καΐρου μέσω σχετικού πρωτοκόλλου συνεργασίας που υπογράφηκε στις 29/8/2026 στο Δημαρχείο των Λουτρών Αιδηψού από τους δύο προέδρους Βασίλη Μπάμπο και Γιώργο Ρεκτσίνη αντίστοιχα, παρουσία του Δημάρχου Ιστιαίας Αιδηψού Γιάννη Κοντζιά.

          Όπως χαρακτηριστικά καταγράφεται, κοινός στόχος των δύο Ομίλων είναι η ανάπτυξη και προαγωγή του ναυταθλητισμού, της ναυτικής παιδείας, του αθλητικού ιδεώδους και η μεταξύ τους επικοινωνία, μια συνεργασία που αποσκοπεί στην ανάπτυξη σταθερών δεσμών φιλίας και ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών με βάση τη ναυτική παράδοση και τους δεσμούς μεταξύ της μητέρας-πατρίδας και των Ελλήνων απανταχού.

          Ο Ναυτικός Όμιλος Διαύλου Ωρεών ιδρύθηκε στην Εύβοια το 2001 με σκοπό την προαγωγή, καλλιέργεια, ανάπτυξη και διάδοση των θαλάσσιων και ναυτικών αθλημάτων, τη συμμετοχή αθλητών του σε αθλητικούς αγώνες, την οργάνωση ναυταθλητικών επιδείξεων, την εκλαΐκευση και εκμάθηση της ιστιοπλοΐας ανοιχτής θαλάσσης, της ιστιοπλοΐας τριγώνου όλων των τύπων σκαφών και της ερασιτεχνικής ναυσιπολοΐας, της κολύμβησης, της υδατοσφαίρισης, του beach volley, του κανόε-καγιάκ, της όρθιας σανιδοκωπηλασίας, του surfing, της ιστιοσανίδας, της κωπηλασίας και γενικά όλων των κολυμβητικών αθλημάτων, της ερασιτεχνικής αλιείας, του θαλάσσιου σκι και της υποβρύχιας δραστηριότητας.

Ο Ελληνικός Ναυτικός Όμιλος Καΐρου ξεκινά της ιστορική του πορεία το 1929, επί προεδρίας Κ. Χαδεμένου στο Cairo River Club, οπότε στάλθηκε στους Ναυτικούς Αγώνες Φαλήρου μία τετράκωπος με πλήρωμα τους Χ. Κλωνάρη, Ι. Αττικιουζέλ, Ν. Θεοδωρόπουλο, Ι. Σικελιανό και Ι. Παπαϊωάννου (οιακιστή), πετυχαίνοντας πρώτη νίκη. Έτσι, γεννήθηκε η ιδέα ίδρυσης ελληνικού ναυτικού ομίλου, η οποία με την ενθάρρυνση του Κ. Χαδεμένου, πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1930 από καμιά εικοσαριά νέους και φίλαθλους της εποχής, μέλη του Cairo River Club, όπως οι Δημήτρης Αδαμαντίδης, Αριστομένης Αδαμαντίδης, Χ. Κλωνάρης, Ι. Αττικιουζέλ, Ι. Σικελιανός, Μ. Μαύρος, Εμμ. Παπαδόπουλος, Δ. Καραμήτσας, Δ. Κύτικας, Α. Σαριδάκης, Γ. Μανιατόπουλος, κ.ά. Η ίδρυση του πραγματοποιήθηκε με την οικονομική βοήθεια των ευεργετών και δωρητών Θ. Κότσικα (ο οποίος και δώρισε μια τεράστια λέμβο αξίας 100 λιρών), Ι. Μάτσα, Γ. Σκαράκη, αφοί Αδαμαντίδη, Ελλ. Λέσχη Καΐρου, Ν. Τσάτσαρη, Μ. Καρύδη, Ε. Κασσιμάτη, Κ. Μουρατιάδη, Θ. Ευστρατίου, κ.ά. Το Δεκέμβριο του 1930 ο ΕΝΟΚ ενεγράφη στην Αιγυπτιακή Κωπηλατική Ομοσπονδία και το Μάιο της ίδιας χρονιάς στην Ελληνική Κωπηλατική Ομοσπονδία Φιλάθλων Ναυτικών Σωματείων. Οι πρώτοι πλωτοί νεώσοικοι του εγκαταστάθηκαν στην Κούμπρι αλ Γκαλά. Το πρώτο Δ.Σ. αποτελείτο από τους Μικέ Μαύρο πρόεδρο, Δ. Κυτίκα αντιπρόεδρο, Α. Κανάκη γραμματέα, Ι. Κερεστεζόγλου ταμία και μέλη τους Σ. Ραΐση, Α. Φλώρη, Ι. Αττικιουζέλ, Κ. Εγγλέζο, Κ. Μεληνιώτη, Ν. Τσάτσαρη. Με εισήγηση και ενέργειες του Φλώρη αγοράστηκαν σε μικρή τιμή και με μακροχρόνια προθεσμία οι πρώτες λέμβοι από τον Ε.Ν.Ο. Αλεξανδρείας. Αργότερα ο Δ. Κύτικας ενήργησε ώστε να αποκτηθούν καινούργιες λέμβοι και να αποκτήσει ο Όμιλος δικούς του νεωσοίκους. Το 1931 πήρε πρώτη νίκη στους παναιγύπτιους κωπηλατικούς αγώνες της Ισμαηλίας, μεταξύ 14 ομίλων της Αιγύπτου. Στους πανελλήνιους αγώνες του Φαλήρου την ίδια χρονιά πήρε δύο πρώτες νίκες και τρεις δεύτερες, ενώ νέες νίκες ήρθαν στους αγώνες του 1934. Το Δεκέμβριο του 1934 έλαβαν χώρα τα εγκαίνια του ιδιόκτητου νεωσοίκου του, παρά τη γέφυρα των Άγγλων. Κατά την πρώτη δεκαετία 1931-1940 τα μέλη του από 28 ανήλθαν σε 138, τη δεύτερη 1941-1950 σε 345 και στα τέλη του 1960 σε 500. Το 1935, με πρωτοβουλία του Δ. Κύτικα, είχε ιδρυθεί Τμήμα Ναυτικής Εκπαίδευσης που μετά τον πόλεμο εξελίχθηκε στο Τμήμα Ναυτοπροσκόπων, ενώ το 1956 ανακαινίστηκαν και επεκτάθηκαν οι νεώσοικοι στο Κούμπρι αλ Γκαλά για να περιλάβουν το από το 1954 ιδρυθέν γυναικείο τμήμα. Την 1/7/1980 ξέσπασε πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις του και η αναστήλωση - εξωραϊσμός του, με την αρωγή της Κοινότητας, στοίχισε 42.600 λίρες. Σήμερα ο Ε.Ν.Ο.Κ. συνεχίζει την επιτυχημένη και πλούσια σε νίκες αθλητική του δραστηριότητα.

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ

ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ ΣΤΗ ΛΗΜΝΟ ΤΟΥ 1939

          Θέλοντας ένα χώρο ως κέντρο ψυχαγωγίας, οι Λημνιοί χρησιμοποίησαν το παλιό τουρκικό τέμενος της Αγοράς. Ο μιναρές γκρεμίστηκε, έγιναν οι απαραίτητες τροποποιήσεις και βελτιώσεις, και το Δεκέμβριο του 1927 άνοιξε τις πύλες του το ¨Νέο Κέντρο¨. Ενώ γίνονταν εκεί και κάποιες κινηματογραφικές προβολές ήδη από το 1931, το 1939 μετά από σχετικές κτιριακές μεταρρυθμίσεις και με τα παράθυρα κλειστά ελέω τζαμπατζήδων, ένας νέος επιχειρηματίας ανέλαβε να ξεκινήσει προβολές και συγκεκριμένα στις 9/9/1939 με το έργο ¨Ave Maria¨. Και πράγματι η προβολή άρχισε στις 9 το βράδυ και λίγο μετά ξέσπασε το κακό με τη μορφή πυρκαγιάς…

          Σε ρεπορτάζ της εφημερίδας ¨Λήμνος¨ της 24/9/1939 διαβάζουμε πως μόλις οι τεράστιες φλόγες κάλυψαν το εσωτερικό του οικήματος σπέρνοντας πανταχού τον πανικό και το θάνατο, όλοι έτρεξαν προς την πόρτα και τα παράθυρα της δυτικής πλευράς. Οι κάτοικοι που βρίσκονταν έξω δεν έμειναν αδρανείς στο θέαμα των αλλοφρόνων καιγόμενων συμπολιτών τους και με αυτοθυσία στάθηκαν στην πόρτα και τα παράθυρα μέχρι την τελευταία στιγμή που έπεσε η στέγη και τεράστιες φλόγες ξεπήδησαν από την πρόσοψη του κτιρίου. Άλλοι κάηκαν επιτόπου και άλλοι κατέληξαν αργότερα στα βαριά εγκαύματα τους, ανεβάζοντας τον αριθμό των νεκρών… Η φωτιά έσβησε κατά τις 3,5 τα ξημερώματα. Ο κόσμος δεν κοιμήθηκε καθόλου από την αγωνία και τη θλίψη. Το Κάστρο είχε μετατραπεί σε κοιμητήριο. Οι σκηνές των ενταφιασμών τραγικές. Όλη η Λήμνος θρηνούσε. Μάλιστα, υπήρξαν κάποιοι που έπαθαν μια πρόσκαιρη τρέλα με τις παρακρούσεις να καταντούν συνηθισμένο φαινόμενο…

          Ανάμεσα στους νεκρούς και τους εγκαυματίες ήταν και αρκετοί Αιγυπτιώτες που είχαν επισκεφτεί το νησί κατά τους θερινούς μήνες. Εξάλλου, ιδιαίτερα πολυπληθής ήταν η λημνιακή παροικία της Αιγύπτου, η οποία και αμέσως έσπευσε να εκφράσει τη θλίψη της για το τραγικό συμβάν της Μύρινας.

          Στις 13/9/1939 ο αλεξανδρινός ¨Ταχυδρόμος¨ γράφει πως : ¨Η Λημνιακή Αδελφότητα έλαβε χθες τον θλιβερό κατάλογο των θυμάτων του τραγικού δυστυχήματος, το οποίο βύθισε στο πένθος ολόκληρο το νησί. Δημοσιεύοντες τα ονόματα όλων εκείνων οι οποίοι βρήκαν τραγικό θάνατο μέσα στις φλόγες ενός τόσο φοβερού δυστυχήματος, εκφράζουμε τα συλλυπητήρια μας προς τις οικογένειες των Αιγυπτιωτών, οι οποίες έχασαν προσφιλείς υπάρξεις, γενικότερα δε προς όλη την πατριά των εν Αιγύπτω Λημνίων, της οποίας το πένθος είναι βαρύτατο. Ο κατάλογος των θυμάτων έχει ως εξής : Πολυταρίδου Φωτεινή, Στράφτη Κυριακούλα, Καρατζά Λιλή, Κεσσιμλή Άννα, Σιδηρέλλη Δέσποινα, Τσολάκη Χρυσούλα, Κωνσταντινίδου Χρυσούλα, Φαμηλιάδου Αγαθή και ανιψιά της, Γεωργιάδης Σωτήριος, Κομνηνός Ευάγγελος και οι δύο θυγατέρες αυτού, Λασκαρίδου Δέσποινα, Δαρδανόπουλος Ευάγγελος, Αργυρίου Ελένη, Κρασσάς Νικόλαος μετά της αδελφής και ανιψιάς, Σουγιουλτζή Φωτεινή, Σακκιάδου Μαρία, Διαμαντίδης Θεόδωρος και η σύζυγος, Ποριάζη Όλγα, Φραγκάκη Ελισάβετ, Θεοφάνης και Δημήτριος Βαρύτης, Παντελιά Βασιλική¨. Τα θύματα τελικά ήταν περισσότερα…

Σημειώνουμε πως Πρόεδρος της Λημνιακής Αδελφότητας των εν Αιγύπτω Λημνίων ήταν τότε ο Ν. Κοκκιναράς, ενώ η Αδελφότητα την Κυριακή 17/10/1939 τέλεσε μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των θυμάτων στον ναό του Αγίου Σάββα παρουσία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας.

          Το 1988 στο χώρο της τραγωδίας ανεγέρθηκε η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ενώ τοποθετήθηκε μια μαρμάρινη πλάκα με τα ονόματα των θυμάτων, ως τραγική ανάμνηση ενός τραγικού γεγονότος…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

 

ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ ΒΑΛΙΕΡΗ : Η ΑΝΗΨΙΑ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

 

          Ξεφυλλίζοντας παλιά έντυπα αναζητώντας αιγυπτιώτικες ιστορικές πτυχές στον ελλαδίτικο χώρο, έπεσα πάνω στο αθηναϊκό περιοδικό ¨Πάνθεον¨ της 11-24/7/1978 και συγκεκριμένα σε άρθρο με τίτλο ¨Με την τελευταία των Καβάφη¨, όπου η Χαρίκλεια Βαλιέρη-Καβάφη (1896-1983) συνομιλούσε με τον Νίκο Μπακουνάκη.

          Ήταν ανιψιά του Κων. Καβάφη, κόρη του αδελφού του Αριστείδη – εμπόρου και αντιπροσώπου της εταιρίας ¨Χεδίβης¨ – και της Μαρίας Βούρου, ενώ είχε παντρευτεί τον Geronimo Valieri.

          Ζώντας σ΄ ένα μικρό και ταπεινό δωμάτιο του πιο φθηνού ξενοδοχείου της Μυτιλήνης, παρέδιδε μαθήματα αγγλικών και γαλλικών σ΄ ένα νησί που την ήξεραν κι οι πέτρες… Απ΄ τα ψηλά στα χαμηλά, κι απ΄ τα πολλά στα λίγα, η Αλεξανδρινή κοντέσα περιέγραφε κάπως έτσι τη ζωή της :

          ¨ Έζησα πολύ πλούσια ζωή. Στην Αίγυπτο έμεινα ως τα 27 μου, ως το 1923. Τον Α΄π.π. τον πέρασα στην Αίγυπτο. Απ΄ τα 18 μου βρέθηκα ανακατεμένη μέσα στην αιγυπτιακή ζωή, με τα στρατεύματα Άγγλων και Γάλλων. Διασκέδασα πολύ, χόρεψα πολύ, γιατί η Αίγυπτος δεν υπέφερε από τον πόλεμο. Ανάμεσα στους Έλληνες υπήρχε πολύς πλούτος. Στα 1916 ήρθε ο Βενιζέλος, κι εμείς οι βενιζελικοί δώσαμε ένα μεγάλο πάρτι. Το 1923 παντρεύτηκα και έφυγα για την Ευρώπη. Ο άνδρας μου ήταν Έλληνας υπήκοος, αλλά Ιταλός στην καταγωγή. Από το 1923 ως το 1947 ταξιδεύαμε συνέχεια. Είχαμε λεφτά. Ο άνδρας μου δεν έκανε καμία δουλειά, αλλά μας έστελναν λεφτά από την Αίγυπτο. Λονδίνο, Παρίσι, Μιλάνο, Φλωρεντία, Βέλγιο, Αυστρία… Το χειμώνα στα χιόνια. Ήταν μια θαυμάσια ζωή.

          Στα 1939 ήμασταν στο Μπιαρίτς. Ο γερμανικός στρατός μας φέρθηκε καλά, αλλά τα χρήματα από την Αίγυπτο σταμάτησαν. Άρχισα να πουλώ διαμαντικά των οικογενειών Καβάφη και Βούρου… Τελείωσε ο πόλεμος, αλλά η Αίγυπος δεν άνοιξε. Πουλήσαμε ότι είχαμε. Πήγαμε στην Κύπρο, αλλά ήταν αδύνατον να βγάλουμε την περιουσία μου από την Αίγυπτο. Πήρα την κόρη μου και πήγα στην Αίγυπτο, αλλά μια μέρα διώξανε τους ξένους και το 1957 καταλήξαμε στη Μυτιλήνη με 2.000, κι ενώ είχαμε κτήματα, νοικιασμένα όμως αντί ευτελούς ποσού, αναγκάστηκα να εργαστώ¨.

          Όσο για τον Καβάφη καταθέτει πως : ¨Πήγαινα στο σπίτι του από 10 έως 25 ετών και μ΄ αγαπούσε πολύ γιατί είχα το όνομα της μητέρας του. Παρόλα αυτά που λένε, η περιουσία του ήταν μικρή, 6.000 λίρες. Όσο για τη σεξουαλικότητα του γράφονται ένα σωρό αναλήθειες και υπερβολές¨.

          Και η κοντέσα, λίγα χρόνια πριν πεθάνει, καταλήγει : ¨Είμαι γυναίκα του καλού καιρού και αν έγινα σύγχρονη και καταλαβαίνω τη νεολαία, μ΄ αρέσουν τα παλιά¨.

          Να σημειώσουμε πως είχε γράψει ένα βιβλίο στα αγγλικά για τον ποιητή, που όμως απ΄ ότι γνωρίζουμε δεν εκδόθηκε ποτέ. Ταξίδεψε κι αυτό στη λήθη των αλλοτινών εποχών…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ