Η ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

 

          Η Αίγυπτος, ως μία από τις αρχαιότερες κοινωνίες του κόσμου, ανέπτυξε από πολύ νωρίς συστήματα μετακίνησης. Έτσι, σχεδόν από το 3.000 π.Χ. ως τον 19^ο αιώνα ο Νείλος απετέλεσε τον βασικό υδάτινο ¨δρόμο¨ της, χρησιμοποιούμενος για μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων με πλοιάρια με πανιά που εκμεταλλεύονταν τα ρεύματα και τους ανέμους.

          Από τον 19^ο αιώνα, με την εμφάνιση του ατμόπλοιου, τα ποταμόπλοια αντικατέστησαν τις φελούκες και εκτός από μέσα μεταφοράς προϊόντων άρχισαν να χρησιμοποιούνται και ως μέσα ταξιδιών αναψυχής. Πρωτεργάτης  της αιγυπτιακής ποταμοπλοΐας  ήταν ο Αιγυπτιώτης Γεώργιος Σπετσερόπουλος που είχε ιδρύσει τη μεγάλη ατμοπλοϊκή εταιρία ¨The Nile Transport Co¨, ενώ ως πρώτος Αντιπρόεδρος του Αιγυπτιακού Επιμελητηρίου Ποταμοπλοΐας θεωρείται πως οργάνωσε τον σχετικό κλάδο μεταφοράς εμπορευμάτων, όντας ο πληρεξούσιος διαχειριστής της ένωσης τεσσάρων σχετικών εταιριών υπό την επωνυμία ¨The United Egyptian Nile Transport Co¨.

          Ο σιδηρόδρομος τώρα, δημιουργείται κατά τον 19^ο αιώνα όταν το 1852 ξεκινά το πρώτο τμήμα του από την Αλεξάνδρεια, το 1854 ανοίγει προς το Καφρ ελ Ζαγιάτ και το 1856 προς το Κάιρο, καθιστώντας έτσι την Αίγυπτο την πρώτη χώρα στην Αφρική και τη δεύτερη παγκοσμίως εκτός Ευρώπης με σιδηρόδρομο. Την περίοδο 1860-1950 το δίκτυο επεκτείνεται με γραμμές προς Τάντα, Πορτ-Σάιτ, Σουέζ, Λούξορ και Ασουάν, ενώ δημιουργείται η ¨Egyptian National Railways¨. Οι κύριοι σταθμοί είναι ο μεγαλύτερος στο Κάιρο Ramses Station και στην Αλεξάνδρεια οι Misr Station και Sidi Gaber Station, ενώ σημαντικοί είναι και εκείνοι στη Γκίζα, το Ασσιούτ, το Λούξορ και το Ασουάν.

          Ας σημειωθεί πως στη σιδηροδρομική οργάνωση του κράτους συνέβαλαν πολλοί Αιγυπτιώτες. Ενδεικτικά, μεταξύ των ιδρυτών της Εταιρίας Κάτω Αιγύπτου ήταν οι Ζιζίνιας, Ζερβουδάκης, Νούγκοβιτς, Καζούλλης και Σαλβάγος, ο Έλληνας Δρανέτ Πασάς διετέλεσε Γενικός Διευθυντής Σιδηροδρόμων και Συγκοινωνιών, ο Λεων. Οικονομόπουλος ήταν Γενικός Αρχιτέκτονας Σιδηροδρόμων όταν εκπόνησε το σχέδιο του Κεντρικού Σταθμού Αλεξανδρείας, η γραμμή Φαγιούμ υπήρξε έργο των εργοληπτών αδελφών Βραχάλη και Δελλαπόρτα, κι εκείνη του Ασσιούτ του Αλκ. Καλογιάννη.

          Το μετρό του Καΐρου, η Γραμμή 1 του οποίου εγκαινιάστηκε το 1987, είναι το πρώτο μετρό στην Αφρική και ένα από τα πιο πολυσύχναστα παγκοσμίως. Η 1^η γραμμή συνδέει το Helwan με το El Marg, η 2^η τη Shubra el Kheima με το El Mounib και η 3^η, η πιο σύγχρονη και κυρίως υπόγεια, το Rod el Farag με το Adly Mansour.

          Το τραμ της Αλεξάνδρειας θεωρείται το πρώτο τραμ σε Αφρική και Μέση Ανατολή, και ένα από τα παλαιότερα στον κόσμο που λειτουργούν ακόμη. Ξεκίνησε το 1863 και ήταν αρχικά ιππήλατο, για να ηλεκτροδοτηθεί το 1902 με 20 γραμμές και 140 στάσεις, και με κύρια εκείνη της παραλιακής του Ραμλίου, με στάσεις που συχνά αναφέρονται σε λογοτεχνικά κείμενα, όπως Βικτώρια, Σίντι Μπισρ, Λουράν, Σαν Στέφανο, Τσανακλή, Σουτς, Σίντι Γκάμπερ, Κλεοπάτρα, Ιμπραημία, Σάτμπι, κ.ά. Η ιστορική γραμμή Ραμλίου έκλεισε το Φεβρουάριο του 2026, καθώς ξεκινά ένα έργο μετατροπής ελαφρού σιδηρόδρομου ύψους 592.000.000 ευρώ με στόχο το διπλασιασμό των ταχυτήτων και την αύξηση της χωρητικότητας.

          Το τραμ του Καΐρου λειτούργησε από το 1896 εξυπηρετώντας πολλές συνοικίες της πρωτεύουσας, της Ηλιούπολης και του Χελουάν, με ένα μεγάλο μέρος του δικτύου του να καταργείται σταδιακά την περίοδο 1950-1980, ενώ στα τέλη του 2019 δεν λειτουργεί πια ως δίκτυο σταθερής τροχιάς μέσα στην πόλη.

          Τα δημόσια λεωφορεία διαχειρίζονται από την ¨Cairo Transport Authority¨ και εξυπηρετούν το Κάιρο, τη Γκίζα και τις περιφέρειες, ενώ πολύ διαδεδομένα είναι τα μικρολεωφορεία με τις ευέλικτες και χωρίς σταθερές στάσεις διαδρομές, που καλύπτουν κυρίως περιοχές χωρίς μετρό.

          Στα μελλοντικά συγκοινωνιακά σχέδια της χώρας περιλαμβάνονται ο ηλεκτρικός προαστιακός που θα συνδέει τη Νέα Διοικητική Πρωτεύουσα και το Ανατολικό Κάιρο, καθώς και τα υπερταχεία τρένα με συνδέσεις σε Ερυθρά, Μεσόγειο και Άνω Αίγυπτο.

          Στην Αίγυπτο όμως, με τα λεωφορεία, το τραμ και το μετρό, συνυπάρχουν και κάποια ¨ιδιαίτερα¨ μέσα συγκοινωνίας, άλλα παραδοσιακά και άλλα ανορθόδοξα. Για παράδειγμα τα Χαντούρ, άμαξες με άλογα δηλαδή που λειτουργούν σαν ταξί εποχής ήδη από τον 19^ο αιώνα, όταν και ήταν βασικό μέσο μετακίνησης σε Αλεξάνδρεια και Κάιρο, ενώ σήμερα τα βρίσκουμε κυρίως στις τουριστικές περιοχές, όπως αυτές του Λούξορ και του Ασουάν. Γύρω από τις Πυραμίδες, στο Σινά και στην έρημο η μετακίνηση γίνεται ακόμη με καμήλες, χρησιμοποιούμενες από βεδουίνους και τουρίστες. Στο Νείλο κινούνται φελούκες, παραδοσιακά πλοιάρια δηλαδή, με πανί και χωρίς μηχανή που συναντώνται κυρίως σε Λούξορ και Ασουάν, ενώ υπάρχουν και τα λεγόμενα Νειλοταξί, μικρά πλοιάρια που συνδέουν όχθες και υποκαθιστούν λεωφορεία. Ένα από τα πιο ¨χαοτικά¨ μέσα είναι τα τουκ-τουκ, τρίκυκλα με μηχανή, ένα φθηνό μέσο χωρίς επίσημες στάσεις, που το βρίσκουμε κυρίως στις φτωχότερες συνοικίες και στην επαρχία. Για μικρές αποστάσεις, στα παζάρια και τα ιστορικά κέντρα κάποιοι μετακινούνται και σήμερα με ποδηλοταξί, ποδήλατα δηλαδή με καρότσα. Γαϊδούρια και καράτσες (ξύλινα κάρα) είναι ακόμη σε χρήση στα χωριά και στις αγροτικές περιοχές, μεταφέροντας ανθρώπους, ζώα και προϊόντα. Υπάρχουν και τα μίνιμπας, ένα είδος ταξί-λεωφορείου, χωρίς σταθερές στάσεις και ωράρια, όπου ο επιβάτης φωνάζει τον προορισμό και σταματούν όπου θέλει…

          Τέλος, υπάρχουν και τα κλασικά ταξί η ιστορία των οποίων στην Αίγυπτο ξεκινά στα 1907-1908 με την πρώτη σχετική εταιρία στην Αλεξάνδρεια, για να ακολουθήσει το Κάιρο το 1924. Ασπρόμαυρα στην πρωτεύουσα και κιτρινόμαυρα στην Αλεξάνδρεια, τα παλιά πλέον οχήματα άρχισαν σταδιακά να αντικαθίστανται με ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμού που ξεκίνησε το 2009 και αφορά σήμερα κάπου 310.000 ταξί.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ