Ο ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΕΡΑΣ

ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΤΟΥ

 

Επ΄ ευκαιρία της προβολής από την ΕΡΤ1 της δραματικής σειράς ¨Από Ήλιο σε Ήλιο¨, η οποία εξιστορεί έναν έρωτα με φόντο την ιστορική απεργία των μεταλλωρύχων της Σερίφου στα 1916, ας καταγράψουμε κάποια πράγματα για έναν σημαντικό πρωταγωνιστή της :

 

Ο Κώστας Σπέρας, γιός του ναυτικού Γεωργίου και της Πελοποννήσιας Πολυξένης γεννήθηκε στη Σέριφο το 1893. Κατόπιν, υιοθετήθηκε από τον ναυτικό Θεόφιλο Σπέρα, ο οποίος καταγόταν από τη φαναριώτικη οικογένεια Σπεράντζα και κατοικούσε στις Κυκλάδες. Ο Κώστας, που συχνά ακολουθούσε στα ταξίδια τον ναυτικό πατριό του, το 1907 εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια και φοίτησε στο εκεί Λεόντειο Λύκειο, ενώ λίγο καιρό αργότερα εγκαταστάθηκε στο Κάιρο όπου φοίτησε στο γαλλικό Collège-des-Frères. Αποτέλεσμα, να μιλάει πολύ καλά γαλλικά και αραβικά. Κατά τη σχολική πορεία του, σημειώνονται δύο περιστατικά : Ενώ πρώτευσε σε ένα διαγωνισμό κολυμβήσεως, ο διευθυντής του σχολείου βράβευσε τελικά το γιο μιας επιφανούς οικογένειας της Αλεξάνδρειας. Επίσης, κατηγορήθηκε ότι εξαπάτησε τους καθηγητές στη διάρκεια των μαθητικών εξετάσεων και αντέδρασε πετώντας ένα μελανοδοχείο εναντίον του διευθυντού του σχολείου προκαλώντας του τραυματισμό στο κεφάλι. Στο Κάιρο, ο Σπέρας, εργάστηκε ως καπνεργάτης και ήρθε σε επαφή με Έλληνες και Ιταλούς αναρχικούς και αναρχοσυνδικαλιστές, οι οποίοι τον μύησαν στις ιδέες του Επαναστατικού Συνδικαλισμού και ειδικότερα του Αναρχοσυνδικαλισμού.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, συμμετείχε στη δημιουργία του Εργατικού Κέντρου Αθηνών και του Σοσιαλιστικού Κέντρου. Το 1914 συμμετείχε ως καπνεργάτης στην απεργία της Καβάλας και για τη δράση του φυλακίστηκε στις φυλακές Τρίπολης.

Τον Ιούνιο του 1916 προσκλήθηκε από τους μεταλλωρύχους της Σερίφου για να τους βοηθήσει στη διεκδίκηση των εργασιακών δικαιωμάτων τους. Εκεί πρωτοστάτησε στη δημιουργία του τοπικού Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου. εκλεγόμενος πρώτος Πρόεδρος του. Λόγω των άθλιων συνθηκών κάτω από τις οποίες εργάζονταν και λόγω της υψηλής θνησιμότητας των εργατών, το Σωματείο προχώρησε σε γενική απεργία στο νησί. Η απεργία αυτή υπήρξε ιδιαίτερα δυναμική και ριζοσπαστική για την εποχή της και κατέληξε σε γενικευμένη εξέγερση γνωστή ως Εξέγερση της Σερίφου. Για το σκοπό αυτό μετέβη επικεφαλής επιτροπής στην Αθήνα, όπου και συναντήθηκε με τον υπουργό Οικονομικών Γ. Ράλλη, στον οποίο και παρέδωσε σχετικό υπόμνημα με τις θέσεις των απεργών. Ο Σπέρας κάλεσε ανεπιτυχώς τις δυνάμεις της Αντάντ να επέμβουν. Έτσι, λόγω των συγκρούσεων με τη χωροφυλακή υπήρξαν 8 νεκροί και δεκάδες τραυματίες κι από τις δύο πλευρές, αλλά και μερική ικανοποίηση των αιτημάτων των μεταλλωρύχων. Ο ίδιος ο Σπέρας κατέφυγε στη Σερβία όπου εκεί συνελήφθη και παραδόθηκε από τις Σερβικές αρχές στην Κυβέρνηση της Εθνικής Άμυνας. Παρέμεινε φυλακισμένος για 5 μήνες και απελευθερώθηκε τον Ιανουάριο του 1917, οπότε και επέστρεψε στη Σέριφο. Το Μάρτιο του ίδιου έτους και ύστερα από δύο απόπειρες οργάνωσης νέας απεργίας, συνελήφθη εκ νέου και φυλακίστηκε στη Σύρο για να απελευθερωθεί τελικώς μέσα στον ίδιο χρόνο. Τελικά, μετά τη διαγραφή του από το ΣΕΚΕ συμμετείχε στη κίνηση της Νέας Ζωής, η οποία είχε προσανατολισμό προς την Τρίτη Διεθνή και το 1922 συμμετείχε στη δημιουργία το Ανεξάρτητου Εργατικού Κόμματος. Από το 1923 το ΑΕΚ συνδέθηκε με το σοσιαλιστικό κόμμα και συνεργάστηκε με τη Δημοκρατική Ένωση στις εκλογές. Στους εορτασμούς της Πρωτομαγιάς του 1924 από το Εργατικό Κέντρο Αθηνών, ο Σπέρας συνελήφθη μαζί με άλλα εργατικά στελέχη^.

Από το 1925 ήταν ένας από τους πιο φανατικούς υποστηρικτές της αποπολιτικοποίησης των Συνδικάτων. Την ίδια περίοδο στήριξε το δικτατορικό καθεστώς του Παγκάλου και συνεργάστηκε με τις στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς πραγματοποιείται και η μεγάλη ιδεολογικοπολιτική μεταστροφή του και η ένταξή του στις αρχές ασφαλείας. Το 1926 επικεφαλής αστυνομικών εισβάλει στο Γ΄ Συνέδριο της ΓΣΕΕ και συλλαμβάνει τους Κομμουνιστές αντιπροσώπους. Εξαιτίας της στάσης του αυτής διαγράφεται και από τη ΓΣΕΕ. Την ίδια χρονιά ήταν μάρτυρας κατηγορίας ενάντια στα στελέχη του ΚΚΕ για τη θέση τους στο θέμα της αυτονομίας της Μακεδονίας., ενώ υπήρξε μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη για την απαγόρευση της Ενωτικής ΓΣΕΕ. Στις εκλογές του 1926 ως υποψήφιος βουλευτής Α΄ Αθηνών με το Ανεξάρτητο Εργατοεπαγγελματικό Κόμμα πήρε 5 ψήφους.

Στη δεκαετία του ΄30 εντάχθηκε στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδος του Γ. Μερκούρη, αρθρογραφώντας στην εφημερίδα Εθνική Σημαία, επηρεασμένος από τον Γ. Σορέλ. Το 1938 επί Μεταξά, συλλαμβάνεται με την κατηγορία ότι διέπραξε ποινικό αδίκημα και φυλακίστηκε στις αγροτικές φυλακές Σκοπέλου, όπου επιβαρύνθηκε πολύ σοβαρά η υγεία του.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μαζί με τους Ευαγγέλου και Καλύβα, είχε πολιτικές σχέσεις με το συνεργάτη των κατοχικών δυνάμεων Α. Κονδάκη και ανήκε στη συνδικαλιστική παράταξη Καλύβα. Το 1943 είχε σχέσεις με το συνδικαλιστικό^[ τμήμα του ΕΔΕΣ Αθηνών και με οργάνωση του Μερκούρη. Στα τέλη Οκτωβρίου του 1943, ενώ ταξίδευε μαζί με τον ανθυπολοχαγό του Ελληνικού Στρατού Απ. Κοκμάδη για τη δημιουργία ή προσχώρηση αντάρτικων ομάδων ενάντια στο ΕΑΜ, συνελήφθησαν στη Μάνδρα από άνδρες του Καπετάνιου Γ. Μπουτσίνη, προωθήθηκαν στην έδρα του 34ού συντάγματος του ΕΛΑΣ με καπετάνιο τον Α. Μουντρίχα στα Δερβενοχώρια, όπου ο Σπέρας εκτελέστηκε…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ