ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

          Διακόσια χρόνια έχουν περάσει και οι πηγές – αγγλικές, αιγυπτιακές, ελληνικές – έχουν θολώσει τα νερά του ιστορικού Νείλου. Γι΄ αυτό η προσπάθεια ανασύστασης του ελληνικού ταχυδρομικού παρελθόντος στην Αίγυπτο είναι ιδιαιτέρως δύσκολη. Ας κάνουμε όμως μια προσπάθεια :

Η σύγχρονη αιγυπτιακή ταχυδρομική υπηρεσία ξεκίνησε τη λειτουργία της όταν ο Carlo Meratti, ένας Ιταλός που ζούσε στην Αλεξάνδρεια, ίδρυσε ένα ταχυδρομείο για την αποστολή και λήψη επιστολών από και προς χώρες του εξωτερικού, ήδη από το 1821. Μετά την αναχώρηση του Meratti, ο ανιψιός του Tito Chini με το φίλο του Giacomo Muzzi ανέλαβαν και αναβάθμισαν την υπηρεσία, ονομάζοντας την Europea Posta, αρχίζοντας παράλληλα την αποστολή, λήψη και παράδοση αλληλογραφίας από την κυβέρνηση και τους ιδιώτες.

Επειδή όμως αυτή η ταχυδρομική υπηρεσία ήταν ακόμη στα σπάργανα και δεν ήταν σε θέση να εξυπηρετήσει τα μετά του εξωτερικού συμφέροντα, αλλά ούτε και αναγνωριζόταν από τη Διεθνή Ταχυδρομική Ένωση της Γενεύης, όντας απλά μία προνομιούχα ιδιωτικής φύσεως επιχείρηση, έξι διαφορετικές χώρες και συγκεκριμένα η Αυστρία, η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ρωσία, λειτούργησαν εκτός των εδαφικών τους επικρατειών ταχυδρομεία στην Αίγυπτο και ιδιαίτερα σε Αλεξάνδρεια και Πορτ-Σάιτ.

Ως προς την Ελλάδα, μετά την αναγνώριση της ελληνικής ανεξαρτησίας, η Οθωμανική Αυτοκρατορία παραχώρησε στο ελληνικό κράτος το δικαίωμα ν΄ ανοίγει προξενεία σε οθωμανικά εδάφη, στα οποία υπαγόταν τότε τυπικά και η Αίγυπτος. Τα προξενεία αυτά είχαν το προνόμιο να διατηρούν δικές τους ταχυδρομικές υπηρεσίες για την εξυπηρέτηση των πολιτών τους

Παράλληλα, λόγω της εκρηκτικής ανάπτυξης της ελληνικής παροικίας στην Αλεξάνδρεια και το Κάιρο, η ανάγκη για ασφαλή και γρήγορη επικοινωνία με την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά οδήγησε το νεοσύστατο από τον Ιωάννη Καποδίστρια ¨Γενικόν Ταχυδρομείον¨ να επεκταθεί και εκτός συνόρων

Έτσι λοιπόν, η ίδρυση του πρώτου ελληνικού ταχυδρομικού γραφείου στην Αίγυπτο πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 1833 στην Αλεξάνδρεια. Αυτό το γραφείο αποτέλεσε τη δεύτερη ξένη ταχυδρομική υπηρεσία που λειτούργησε ποτέ στο αιγυπτιακό έδαφος, αφού είχε προηγηθεί εκείνης της Βρετανίας στα 1831-32. Το γραφείο βρισκόταν στην οδό Μοσκέ Ατταρίν, μεταξύ του Καφέ Αμέρικα και του Μπαζάρ Μινέρβα.       

Στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, τα γράμματα δεν έφεραν γραμματόσημα (καθώς δεν είχαν εφευρεθεί ή εισαχθεί ακόμα). Η αλληλογραφία σφραγιζόταν με ειδικές προξενικές ή ταχυδρομικές σφραγίδες και τα τέλη πληρώνονταν κατά την παραλαβή. Όταν η Ελλάδα εξέδωσε τα πρώτα της γραμματόσημα το 1861 – τις περίφημες ¨Μεγάλες Κεφαλές του Ερμή¨ –  αυτά στάλθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν κανονικά στο ελληνικό ταχυδρομείο της Αλεξάνδρειας. Οι επιστολές που έφευγαν από την Αίγυπτο ακυρώνονταν με τη χαρακτηριστική σφραγίδα του ελληνικού γραφείου της Αλεξάνδρειας : Συνήθως ο αριθμός ¨97¨ μέσα σε ρομβοειδές πλαίσιο με κουκκίδες. Μετά το 1866, όταν πλέον και η Αίγυπτος εξέδωσε δικά της γραμματόσημα, εμφανίστηκαν σπάνιοι φάκελοι που έφεραν ταυτόχρονα αιγυπτιακά και ελληνικά γραμματόσημα, με τα αιγυπτιακά για τη διαδρομή εντός Αιγύπτου και τα ελληνικά για το ταξίδι με το πλοίο προς την Ελλάδα

Η λειτουργία του ελληνικού ταχυδρομείου στην Αίγυπτο τερματίστηκε οριστικά στις 31/12/1881. Η διακοπή αυτή οφειλόταν στην ίδρυση της Παγκόσμιας Ταχυδρομικής Ένωσης (UPU) το 1874, στην οποία η Ελλάδα ήταν ιδρυτικό μέλος και η Αίγυπτος προσχώρησε το 1875. Η UPU προέβλεπε ότι η εγχώρια ταχυδρομική αρχή κάθε χώρας αναλάμβανε πλέον τη διεθνή αλληλογραφία, καθιστώντας τα ξένα προξενικά ταχυδρομεία περιττά. Σταδιακά, όλα τα ξένα γραφεία έκλεισαν, με το ελληνικό να παραδίδει τη σκυτάλη στις αιγυπτιακές ταχυδρομικές υπηρεσίες.

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ