ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΙΣΣΑ Η ΠΡΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΔΑ

ΤΟΥ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ

 

Η Ζωζώ Χριστοδούλου, με καταγωγή από την Κύπρο, γεννήθηκε στο Κάιρο το 1951 και επαναπατρίστηκε το 1967, οπότε και άρχισε να προπονείται στον ¨Αθλητικό Όμιλο Φιλοθέης¨ στα 200 και 400 μέτρα.

Την επόμενη χρονιά συνάντησε τον προπονητή του ¨Εθνικού¨ Ηλία Αντζουλάτο, ο οποίος και της συνέστησε να αγωνίζεται σε μεγαλύτερες αποστάσεις λόγω του σωματότυπου της, κάτι που κι εκείνη επιθυμούσε, αφού όπως δήλωνε ήθελε ¨να κλείνει τα μάτια και να τρέχει χιλιόμετρα¨.

Έτσι, αγωνίστηκε στα 800 και 1.500 μ., το ανώτατο επιτρεπτό όριο για γυναίκες ως το 1972, αφού πιστευόταν πως το γυναικείο σώμα δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει στις μεγαλύτερες αποστάσεις, ενώ οι αθλήτριες δικαιούνταν να προπονούνται μονάχα τρεις φορές την εβδομάδα, κι αυτές τα πρωινά, χωριστά από τους άνδρες για να μην αποσπούν την προσοχή τους…

Και φτάνουμε στο 1974, οπότε τρεις μέρες πριν τον αγώνα του Κλασικού Μαραθωνίου των 42 χιλιομέτρων, διαβάζει πως θα συμμετέχουν σ΄ αυτόν και αθλήτριες από τη Δυτική Γερμανία, οπότε αποφασίζει να λάβει μέρος κι εκείνη με ελάχιστη προπόνηση. Μέχρι τον αγώνα δε, δεν είχε διανύσει ποτέ την διαδρομή του Μαραθωνίου…

Στις 19/10/1974 συμμετείχε στον περίφημο αγώνα μαζί με 675 άνδρες και 44 γυναίκες από 9 χώρες. Η Ζωζώ Χριστοδούλου ήταν η πρώτη Ελληνίδα γυναίκα που συμμετείχε στο Μαραθώνιο και μάλιστα καταφέρνοντας να τερματίσει σε 05:01:20, τερματίζοντας 6η στις γυναίκες και 427η στο σύνολο.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

¨ΕΦΥΓΕ¨ Η ΑΙΓΥΠΤΙΏΤΙΣΣΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΣ

ΧΡΥΣΑ ΜΑΛΤΕΖΟΥ

 

          Στις 10/1/2025 έφυγε από τη ζωή η γνωστή βυζαντινολόγος και ακαδημαϊκός Χρύσα Μαλτέζου.

Είχε γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1941. Φοίτησε στο Δημοτικό Παρθεναγωγείο της Ιμπραημίας και στο Αβερώφειο Γυμνάσιο.

Σπούδασε με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ως υπότροφος της Γαλλικής Κυβέρνησης φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Μεσογειακών Σπουδών του Aix-en-Provence και ως υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών μετεκπαιδεύτηκε στο Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας. Διπλωματούχος του Corso di Perfezionamento του Πανεπιστημίου της Πάντοβας και πτυχιούχος της Σχολής Παλαιογραφίας, Αρχειονομίας και Διπλωματικής των Κρατικών Αρχείων της Βενετίας. Ως υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών έκανε έρευνες σε θέματα βυζαντινής ιστορίας και ειδικεύτηκε στις σχέσεις Βυζάντιου-Βενετίας. Το διδακτορικό της δε, το πήρε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με θέμα τη βενετοκρατία στην Κωνσταντινούπολη.

          Ερευνήτρια του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (1969-1979). Διευθύντρια του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (1980- 1994). Ειδική Επιστήμων στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, διδακτικά αντικείμενα : Βυζαντινή Ιστορία και Ιστορία της λατινοκρατίας στον ελληνικό χώρο (1977-1982). Καθηγήτρια της Μεσαιωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (1982-1994). Διετέλεσε Διευθύντρια του Τομέα Αρχαίας και Μεσαιωνικής Ιστορίας, καθώς και Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Fellow του Dumbarton Oaks Centre for Byzantine Studies, Washington (1987)  Καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών (1995-. Το 1998 εξελέγη από την Ακαδημία Αθηνών Διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας. Τον Οκτώβριο του 2005, στο πλαίσιο του προγράμματος του Ιδρύματος ¨Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης¨, έδωσε διαλέξεις και σεμινάρια στα Αμερικανικά Πανεπιστήμια του Princeton, Rutgers, Berkeley California και Mary Washington.

Ήταν μέλος ελληνικών και ξένων επιστημονικών συλλόγων και εταιρειών, έλαβε μέρος σε πολυάριθμα ελληνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια και διοργάνωσε διεθνείς επιστημονικές συναντήσεις, ημερίδες και συμπόσια, μετά από σχετικές προσκλήσεις έδωσε διαλέξεις και σεμιναριακά μαθήματα σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού, ενώ έχει συγγράψει πολλά βιβλία και μελέτες σχετικές με το αντικείμενο της. Για το έργο της εξάλλου, έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, το Ίδρυμα ¨Αλ. Ωνάσης¨ και το Πανεπιστήμιο της Μπολόνιας. Το 2012 εκλέχτηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μόλις η πέμπτη γυναίκα στην ιστορία της.

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

 

ΝΕΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΖΑΓΑΖΙΚ

 

Στη ανατολή του 2025 ανέτειλε το 41ο βιβλίο του Νίκου Νικηταρίδη, ενός τόσο σημαντικού ιστορικού ερευνητή, τον οποίο έχουν αποκαλέσει ¨Ηρόδοτο¨, ¨Τάκιτο¨ και ¨Μανέθωνα¨ του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού.

Μετά το ¨Ελληνικό Σουέζ¨ και το ¨Ελληνικό Κάιρο¨, το νέο αυτό πόνημα του πραγματεύεται την ιστορική πορεία του Ελληνικού Ζαγαζίκ, μιας αιγυπτιακής πολίχνης στο ανατολικό τμήμα του Δέλτα του Νείλου, στην οποία πρόκοψε μία ακόμη σημαντική αιγυπτιώτικη παροικία για περίπου έναν αιώνα.

Και εκτός των άλλων, είναι σημαντικό το βιβλίο αυτό, γιατί για μία ακόμη φορά ο συγγραφέας τονίζει εμφατικά πως ο Αιγυπτιωτισμός δεν σχετίζεται μονάχα με την Αλεξάνδρεια και το Κάιρο, αλλά και με τους άλλους αιγυπτιακούς τόπους, στους οποίους έζησε, έδρασε και άκμασε το ελληνικό στοιχείο.

Αξίζει λοιπόν, Αιγυπτιώτες και μη να αποκτήσουν τούτη τη μελέτη, να τη διαβάσουν, να τη δωρίζουν και να τη διαδώσουν, ως χαρακτηριστικό δείγμα αυθεντικής αιγυπτιώτικης ιστορίας. Γιατί κάποιες φορές, ότι λάμπει είναι όντως χρυσός !

 

ΓΛΥΚΑ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΑ ΣΤΕΚΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΜΕ ΓΕΥΣΗ ΑΙΓΥΠΤΟΥ

          Από το 1920 που γνωρίζουμε ως τις μέρες μας αρκετά ήταν τα εστιατόρια, καφενεία και παντοπωλεία των Αθηνών και γενικότερα της Αττικής που έφεραν ονομασίες που σχετίζονταν με την Αίγυπτο, είτε αυτά ανήκαν σε Αιγυπτιώτες, είτε σε Ελλαδίτες, είτε τα τελευταία χρόνια σε Αιγυπτίους.

          Εμείς θα αναφέρουμε ενδεικτικά και μόνο μερικά από αυτά – κλειστά ή ανοιχτά πλέον δεν έχει σημασία –  έτσι απλά για να μεταφέρουμε τα αρώματα των εδεσμάτων, του καφέ και των προϊόντων της Νειλοχώρας στα ρουθούνια της παντοτινής μνήμης…

 

·        Αιγυπτιακή ψησταριά ¨Οι Πυραμίδες¨ στη Λεωφόρο Σταμάτας 60

·        Ζαχαροπλαστείο ¨Πυραμίδες¨ των Σ. Ορφανούδη, Δ. Σταυράτου και Φ. Μονδάνου στην οδό Ανδρούτσου 174 στον Πειραιά

·        Κεμπαπτζίδικο ¨Το Αιγυπτιακόν¨ του Ι. Μερακλίδη στην οδό Π. Ράλλη 168 στη Νίκαια

·        Παντοπωλείο ¨Κλεοπάτρα¨ του Ηλ. Κραζούδη στην οδό Κρατίνου 11-13 στην Πλατεία Κοτζιά

·        Ζαχαροπλαστείο ¨Νεφερτίτη¨ στην οδό Δροσοπούλου 160 στην Κυψέλη

·        Εστιατόριο ¨Αλεξάνδρεια¨ των Π. Παπαχρήστου και Κλ. Θεοδούλου στην οδό Μετσόβου 13 στο Μουσείο.

·        Εστιατόριο ¨Αιγύπτιος¨ στην οδό Θράκης 58 στην Ηλιούπολη

·        Καφετέρια ¨Cairo¨ στη Λεωφόρο Βενιζέλου στην Καλλιθέα

·        Ζαχαροπλαστείο ¨Αλεξάνδρεια¨ στην οδό Αχαρνών 45 στην Κηφισιά

·        Εστιατόριο ¨Pharaoh¨ του Μαν. Παπουτσάκη στην οδό Σολωμού 54 στα Εξάρχεια

·        Εστιατόριο ¨Χαν Χαλίλ¨ στην οδό Τζαβέλλα 2 στο Αιγάλεω

·        Εστιατόριο ¨Αλεξάνδρεια¨ στη Λεωφόρο Αναβύσσου στη Σαρωνίδα

·        Εστιατόριο ¨Πυραμίδες¨ της Ελ. Πολλάλη στην οδό Κυζίκου 10 στον Άγιο Παντελεήμονα

·        Εστιατόρια ¨Al Basha¨ στην οδό Αχαρνών 52 στη Βικτώρια

·        Ζαχαροπλαστείο ¨Αλεξάνδρεια¨ του Σωτ. Ακριβόπουλου στην οδό Τριπόλεως 31 στον Άγιο Δημήτριο

·        Καφέ-Μπαρ ¨Η Αλεξάνδρεια¨ των Α. Γιανναρά και Ι. Γιαρενάκη σε οδό της Αθήνα που δεν προσδιορίσαμε.

 

Για το περίεργο του ονόματος, καταγράφουμε και δύο μαγαζιά εκτός Αττικής :

 

·        Εστιατόριο ¨Ο Φαρούκ¨ της Βασιλικής Ζωγράφου-Παπασταύρου στον Ορχομενό.

·        Καφενείο ¨Ο Φαρούκ¨ του Μαγνήσαλη στο Λαγκαδά.

 

Επίσης, σημειώνουμε την ύπαρξη στη Βόρεια Ελλάδα του ονομασμένου από τον Αιγύπτιο Βασιλιά γλυκού ¨Φαρούκ¨, για το οποίο υπάρχουν δύο θεωρίες : Η πρώτη θέλει να φτιάχτηκε από τον Νεντίμ εδώ και 70 χρόνια και να απευθύνεται στο γυναικείο πληθυσμό. Είναι σιροπιασμένη σφολιάτα σε κυλινδρικό σχήμα. Τη γεμίζουμε μέσα με πραλίνα φουντουκιού. Έπειτα την επικαλύπτουμε με βανίλια και τριμμένο καρύδι. Τις άκρες τις βουτάμε στη σοκολάτα. Συνεχίζει να παράγεται από το Ζαχαροπλαστείο ¨Νεντίμ¨ στην Κομοτηνή. Η δεύτερη λέει πως τα έφτιαξαν σε παλάτι της Πόλης. Τα φτιάχνουν στο Ζαχαροπλαστείο ¨Ντορέ¨ της Αλεξανδρούπολης με βάση ένα σφολιατένιο ρολό, σιροπιασμένο με γέμιση αφράτης κρέμας σοκολάτας και γύρω-γύρω σοκολατένια επικάλυψη και ψημένα αμύγδαλα.

Τέλος, πρέπει να αναφερθεί το Burger ¨The Cleopatra¨, από το εστιατόριο ¨Simply Burgers¨, που όπως αναφέρεται είναι ένα burger που εμπνεύστηκαν από το πάθος της Βασίλισσας Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντώνιου, για να απολαύσει ο καταναλωτής μια γεύση που θα του μείνει αξέχαστη, όπως και η ιστορία τους. Περιέχει κοτόπουλο φιλέτο στη σχάρα, έμενταλ, μπέικον, παρμεζάνα και αυθεντική Caesar σως.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΑΡΚΑΔΙΚΟ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ¨MANNA¨

ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΕΣ

 

Στις 27/1/2025, στο αμφιθέατρο του Ωδείου Αθηνών, θα απονεμηθούν τα βραβεία GRAIL (Greek Architecture, Interiors, Lighting Awards), τα οποία έρχονται για να επιστεγάσουν την παγκόσμια κλάση των Ελλήνων αρχιτεκτόνων, designers και φωτιστών.

Η ιστοσελίδα ¨NewMoney¨ και ο Θανάσης Διαμαντόπουλος, μεταξύ των 40 έργων των φιναλίστ επέλεξαν και το Κ-Studio Manna που έχει προταθεί σε τρεις κατηγορίες.

Το Σανατόριο ¨Μάννα¨ είχε κτιστεί για να φιλοξενήσει ασθενείς που ήλπιζαν να θεραπευτούν από τα οφέλη της διαβίωσης μέσα στο ειδυλλιακό αρκαδικό δάσος. Η αναβίωση του κτιρίου απαίτησε την επαναπροσέγγιση των ίδιων αρχών φιλοξενίας και ευεξίας που ήταν σημαντικές και στον πρώτο κύκλο ζωής του. Το υπάρχον κέλυφος συμπληρώθηκε από ένα νέο κτίσμα που υψώθηκε στο αποτύπωμα ενός ερειπωμένου βοηθητικού παραρτήματος, και με την αποκατάσταση της οροφής κατά την οποία προέκυψε το επίπεδο της σοφίτας. Κάθε ένα από τα 32 δωμάτια του οργανώνεται σε ζώνες χάρη σε έναν ξύλινο χωρο-κάναβο.

Το κτίριο αποτελεί προστατευόμενο μνημείο μοναδικής σημασίας, αφού είναι θεμελιωμένο στις πρώτες δεκαετίες του περασμένου αιώνα από τη φιλάνθρωπο Άννα Μελά, με υψηλά πρότυπα για να στεγάσει σανατόριο. Αργότερα, όταν έπαψε να λειτουργεί σαν τέτοιο, υπέπεσε σε πλήρη εγκατάλειψη και αποδόμηση, παραμένοντας ένα κτίριο-φάντασμα μέχρι και λίγα χρόνια πριν. Ας σημειωθεί, πως είναι μετρημένα τα ξενοδοχεία της Ελλάδα που κουβαλούν ένα τέτοιο βαρύ ιστορικό φορτίο.

Το ¨Μάννα¨ στη σημερινή του μορφή και χρήση, σέβεται και συνδέεται άμεσα με την ιστορικότητα του, ενώ παράλληλα είναι εναρμονισμένο με τις τάσεις και τις ανάγκες του σύγχρονου hoteling, που πέρα από τις έντονες συμβολικές προεκτάσεις, αποτελεί ένα ναό για τους λάτρεις του ορεινού comfort.

Πως όλα αυτά τώρα συνδέονται με τους Αιγυπτιώτες ; Ο Γεώργιος Σπετσερόπουλος προσέφερε μεγάλα ποσά στο Δήμο Τριπόλεως. Με τον αδελφό του Δημήτρη έδωσαν 1.220.000 δρχ. στον έρανο για τη δημιουργία του ¨Σανατορίου της Μάνας¨ που ίδρυσε η αδελφή του Παύλου Μελά, Άννα Παπαδοπούλου στην Κορφοξυλιά, κοντά στον οικισμό Μαγούλινα της Γορτυνίας, το οποίο τελικά κτίστηκε το 1937. Για τον ίδιο σκοπό διάφοροι άλλοι Αιγυπτιώτες προσέφεραν 1.833.121 δρχ.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

1824 – 1924 - 2024

100 & 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ¨ΠΑΤΗΜΟ¨ ΤΗΣ ΚΑΣΟΥ

 

Η Ηρωική Νήσος Κάσος το 2024 τίμησε τα 200 χρόνια από το ολοκαύτωμα της από τον Αιγυπτιακό στόλο που κατ΄ εντολή της Υψηλής Πύλης, τον Ιούνιο του 1824, κατέστρεψε το νησί.

Εμείς θα γυρίσουμε το ρολόι της ιστορίας 100 χρόνια πίσω και συγκεκριμένα το Μάιο του 1924 για να δούμε πως εορτάστηκε η εν λόγω επέτειος στο Πορτ-Σάιτ, μια πόλη της Διώρυγας που εν πολλοίς και ανέτως μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πόλη των Κασιωτών, αφού από το έτος κατασκευής του Καναλιού σχεδόν όλο το νησί είχε μεταναστεύσει εκεί ανταποκρινόμενο στη πρόσκληση για εργατικό δυναμικό του Φερδινάρδου ντε Λεσσέψ.

Κατ΄ αρχήν τελέστηκε μνημόσυνο στο Ναό της Μεταμορφώσεως για τους πεσόντες κατά την άλωση της Κάσου χοροστατούντος του Αγίου Πηλουσίου. Ο ναός ήταν πένθιμα διακοσμημένος, στο μέσο υπήρχε κενοτάφιο με δίσκο κολλύβων  και ολόγυρα στεφάνια κατατεθέντα από την Κασιακή Αδελφότητα και άλλα ελληνικά σωματεία, ενώ παρόντα ήταν τα διοικητικά συμβούλια των διαφόρων συλλόγων.

Κατόπιν, έλαβε χώρα το πολιτικό μνημόσυνο στην ευρεία αίθουσα των ελληνικών σχολών του Πορτ-Σάιτ. Ο ιατρός Φραγκούλης ανέβηκε στο βήμα και με περισσή μετριοφροσύνη παρέθεσε πόσα ηρωικά θαύματα επιτέλεσαν οι συμπατριώτες του Κάσιοι, καταλήγοντας πως όπως έφυγαν οι Τούρκοι, έτσι θα φύγουν και οι Ιταλοί. Ύστερα, το λόγο πήρε ο καθηγητής Τσιχλάκης, ο οποίος απήγγειλε κατάλληλο για την περίσταση ποίημα, ενώ μετά μίλησαν ο φαρμακοποιός Μιχαλόπουλος και ο νέος τότε ο Ε. Κακομανώλης.

Κάπως έτσι, τελείωσε το μνημόσυνο και όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά όλοι απήλθαν ¨υψαύχενες¨.

 

          Γυρνώντας πάλι το ιστορικό ρολόι, τώρα 100 χρόνια μετά στις 9/10/2024 ας καταγράψουμε όσα είπε ο Πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Τασούλας στην αφιερωματική επιστημονική εκδήλωση ¨Το Ολοκαύτωμα της Κάσου¨ :

¨[…] Είναι άκρως ενδιαφέρουσα η περίπτωση της Κάσου. Άκρως ενδιαφέρουσα διότι έχει μέσα στο χρονικό εκείνων των ημερών του τέλους του Μαΐου του 1824 όλα τα στοιχεία που συγκροτούν τα γνωρίσματα του Έλληνα. Έχει τα στοιχεία του ηρωισμού, έχει τα στοιχεία της μικροπρέπειας - όχι εκ μέρους της Κάσου,  εκ μέρους εκείνων που όφειλαν να βοηθήσουν Κάσο - έχει τα στοιχεία της συμπαράστασης, έχει τα στοιχεία της αγνόησης, του διχασμού, της ανάτασης, του απίστευτου ηρωισμού και εν συνεχεία, έχει τα στοιχεία του σηκωμού.

Για να δούμε λίγο την μικρή εικόνα που πυκνά περιέχει όλα αυτά τα στοιχεία. Η πολιορκία της Κάσου εμένα μου θυμίζει σε μικρογραφία την πολιορκία της Κωνσταντινουπόλεως. Τριάντα κανόνια, εξακόσιοι Κάσιοι, λίγες εκατοντάδες Κρητικοί να αντιμετωπίσουν έναν τεράστιο στόλο αφιονισμένων Αιγύπτιων, οι οποίοι θέλανε να δηώσουν το νησί, αλλά όχι μόνο να δηώσουν το νησί αλλά να αποκτήσουν και ένα πάτημα στην Κάσο για τα μετέπειτα σχέδιά τους, ένα πάτημα ανεφοδιασμού για τα σχέδια τους μετά για την Πελοπόννησο.

Από την άλλη πλευρά, το νησί, οι κάτοικοι, οι αγωνιστές, οι επίμονοι αγωνιστές, οι οποίοι ζητούν βοήθεια από το βουλευτικό - είμαστε στον δεύτερο εμφύλιο της περιόδου της επαναστάσεως - επικλήσεις ανημποριάς οικονομικής, κι η βοήθεια δεν έρχεται. Η Κάσος μόνη σαν δεύτερη μικρή Κωνσταντινούπολη αντιμετωπίζει τα κύματα του εχθρού. Τελικά πέφτει. Η καταστροφή επέρχεται και ως εκ θαύματος, μέσα Ιουνίου,  ένας μεγάλος στόλος από τα ελληνικά νησιά που δεν είχαν τα μέσα έναν μήνα πριν,  πήγε στην Κάσο, υπό το ναύαρχο Σαχτούρη, στην Κάσο η οποία ακόμη καπνίζει από το παρανάλωμα το οποίο είχε προκληθεί.  Σώζουν κάποιους τραυματίες, σώζουν κάποιους δυστυχισμένους  και αυτός ο στόλος από τα ελληνικά νησιά, την ίδια στιγμή έχοντας φτάσει με καθυστέρηση στην Κάσο δεν κατευθύνεται στα Ψαρά, αλλά επιστρέφει πίσω μέσω Σαντορίνης.

Η εκδοχή που τελευταία παρουσιάστηκε στο περίφημο βιβλίο του Ρόντρικ Μπίτον είναι ότι ο λόγος που δεν βοηθήθηκε η Κάσος - πρέπει να τα λέμε αυτά, μη σας φοβίζει η αυτοκριτική, πρέπει να τα λέμε γιατί είναι καθαρτήριος η αυτοκριτική - είναι διότι λόγω του θανάτου του λόρδου Βύρωνος στο Μεσολόγγι τον Απρίλιο του 1824 δεν μπορούσε να εκταμιευθεί η πρώτη δόση του δανείου των 40 χιλιάδων λιρών που είχε φτάσει στη Ζάκυνθο, αλλά καθηλώθηκε λόγω του θανάτου του εγγυητή.

Η άποψη της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών είναι χειρότερη. Λέει ότι υπήρχαν τα χρήματα αλλά επειδή βρισκόμαστε στη φάση ακριβώς αυτού του απίστευτου διχασμού - ήταν ο δεύτερος εμφύλιος - αυτά τα συμπτώματα του διχασμού δεν απελευθέρωσαν τις δυνάμεις και τις δυνατότητες που είχανε για να αμυνθούν στην Κάσο. Ασχέτως αιτίας το αποτέλεσμα είναι αυτό. Και εδώ βλέπει κανείς ταυτόχρονα και τα υψώματα και τα χαμηλώματα του ίδιου αγωνιζόμενου λαού τις ίδιες στιγμές. Και βλέπει κανείς και προσκυνά αυτόν τον λαό που παρά τις δυσκολίες του, παρά αυτά τα γνωρίσματα τα αντιφατικά, κατάφερε τελικά να επιτύχει την ανεξαρτησία του. Και ο σάλος ο διεθνής που προκλήθηκε από την καταστροφή της Κάσου έπαιξε και αυτός στο φιλελληνικό κίνημα τον ρόλο του για την υποβοήθηση της Ελλάδος.

Οι Κάσιοι τόσες γενιές πριν, απτόητοι, καθημαγμένοι αλλά  απτόητοι από την καταστροφή, συνέχισαν να πλάθουν τον μύθο της ζωής τους κεχαρισμένα τοις Θεοίς στην Αμοργό, στη Σύρο, στην Αλεξάνδρεια, στο Σουέζ και ήταν εκείνοι οι οποίοι το 1956 στο Σουέζ, ως πλοηγοί βοήθησαν την ελληνική εξωτερική πολιτική να βάλει χέρι και πλάτη στο καθεστώς Νάσερ που βοηθούσε την Κύπρο στον ΟΗΕ για να συνεχίσει η Αίγυπτος να ελέγχει το Σουέζ και να μην το ξαναπάρουν πίσω οι Αγγλογάλλοι.

Φανταστείτε η Ελλάδα του 1956 εν μέσω Ψυχρού Πολέμου αρνήθηκε να συνταχθεί με την Αγγλία και τη Γαλλία και συντάχθηκε με την Αίγυπτο. Και η τότε ηγεσία της Ελλάδος δεν παρέστησε ότι άσκησε υπερήφανη εξωτερική πολιτική. Έκανε σοβαρά τη δουλειά της γιατί η Αίγυπτος, ως ηγέτης χώρα του αραβικού κόσμου, βοηθούσε το Κυπριακό στον ΟΗΕ. Οι Κάσιοι πλοηγοί ήταν εκείνοι οι οποίοι με άλλους υλοποίησαν αυτή τη βοήθεια. Αυτά όλα τα διδάγματα που έρχονται ανάκατα μέσα από τις στάχτες της Κάσου είναι μια απόδειξη ότι η χώρα μας έχει απίστευτη ανθεκτικότητα και αν δεν είχε τα φαινόμενα που προηγουμένως σας περιέγραψα, αν δεν είχε αυτά τα φαινόμενα του φριχτού διχασμού, της φριχτής φιλονικίας και της φριχτής φιλοπρωτίας, φανταστείτε σε τι επίπεδα θα είχε εκτοξευθεί […]¨.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΣΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ ΤΟΥ ΖΑΓΑΖΙΚ

 

Το Ζαγαζίκ είναι μια αιγυπτιακή πόλη στο ανατολικό τμήμα του Δέλτα του Νείλου και συγκεκριμένα στο Κανάλι της Ισμαηλίας. Απέχοντας 85 χλμ. από το Κάιρο, αποτελεί πρωτεύουσα του κυβερνείου της Σαρκίας και από τα παλιά χρόνια ήταν κέντρο εμπορίου βάμβακος και σιτηρών.

          Η εγκατάσταση Ελλήνων εκεί εντοπίζεται περί το 1840, μια ελληνική παροικία που άκμασε δημιουργώντας Κοινότητα, εκκλησία, σχολείο, σωματεία και πλείστες επιχειρήσεις και εμπορικά καταστήματα, σε τέτοιο σημείο που όταν ο Χεδίβης Αμπάς (1892-1914) την επισκέφτηκε να ρωτήσει τον τότε Έλληνα Πρόξενο ¨αν το Ζαγαζίκ περιλαμβάνεται στην Αθήνα¨ !

          Προς επίρρωση των ανωτέρω, θα μεταφερθούμε σήμερα όχι στο Ζαγαζίκ, αλλά στα περίχωρα του και συγκεκριμένα στα 1929 όταν και διαβάζαμε πως η περιφέρεια του και κατ΄ επέκταση της Ελληνικής Κοινότητας περιλάμβανε 11 κωμοπόλεις : Χάγια ή Χεγιέ, Ιβραημία ή Μωραλία, Αμπού Χαμμάδ, Τελ ελ Κεμπίρ, Ινσάς, Μαχστούλ, Μπιλμπέϊς, Καφρ Σακρ μετά της Αμπού Σεκούκ στο νομό Σαρκίας και η Σιμπίν ελ Κανάτερ μετά της Νάουα στο νομό Γιαλουμπίας.

Η Χέγια, επέχουσα τη θέση της πανάρχαιας πόλης των Αχαιών, της οποίας το όνομα διατηρήθηκε παραφθαρμένο, εκείνη την εποχή είχε έναν μόνο Έλληνα κάτοικο, τον παντοπώλη Δημήτριο Ταμβάκη. Η νέα τότε κωμόπολη Ιβραημία αποτελούμενη από Πελοποννήσιους εξισλαμισμένους αιχμαλώτους που τοποθέτησε εκεί ο Ιμπραήμ Πασάς και γι΄ αυτό ονομάστηκε και Μωραλία, αριθμούσε 4 Έλληνες, τον γαιοκτήμονα Π. Λύδη, τον βαμβακέμπορα Ι. Πήττα, τον παντοπώλη και έμπορο Δ. Ρηγόπουλο και τον βαμβακέμπορο Μ. Ψάλτη. Οι κάτοικοι της διατηρούντες κατά το πλείστον ελληνικά ήθη και έθιμα, διακρινόμενοι για την ευπρέπεια και την καθαριότητα τους, έχοντας αμετάβλητη πελοποννησιακή όψη, αγαπούσαν και τιμούσαν τους Έλληνες καυχώμενοι για την ελληνική καταγωγή τους. Η Αμπού Χαμμάδ αποτελούσε μέρος της γης Ραμεσσή, της Γέσεμ της Παλαιάς Διαθήκης, αριθμούσε 4 Έλληνες, τον γαιοκτήμονα Αλ. Ασημακόπουλο και τους εμπόρους Απ. Καρατζά, Γ. Σπύρου και Γ. Ρουσιά. Η Μπιλμπέϊς είχε 2 Έλληνες, τους βαμβακέμπορο Αντ. Βουραζίλη και παντοπώλη Β. Κουβούλη. Η Τελ ελ Κιμπίρ, ονομαστό χωριό δια την εκεί ήττα το 1883 του Οράμπι από τους Άγγλους, η Ινσάς, η Μαχστούλ, η Καφρ Σακρ και η Αμπού Σεκούκ αριθμούσαν συνολικά 20 ελληνικές οικογένειες και η Σιμπίν ελ Κανάτερ που απείχε περί τη μισή ώρα από τα ερείπια της αρχαίας Λεοντοπόλεως είχε με τη Νάουα περί τις 30 ελληνικές οικογένειες, με τις 27 στο Σιμπίν ελ Κανάτερ.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ