ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ

          Για την πανάρχαια σχέση Αιγύπτου - Αττικής μέχρι τώρα γνωρίζαμε από τη μία την εκστρατεία των Αθηναίων κατά των Περσών στην Αίγυπτο το 462-454 π.Χ., κι από την άλλη πως από τα πολυπληθή ιερά των Αιγυπτίων θεών κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο που κάλυψαν την Ελλάδα, το μόνο που σώθηκε είναι εκείνο του Όσιρι και της Ίσιδας (Ιερό της Μπρεξίζας) στο Μαραθώνα, κτισμένο το 160 μ.Χ. από τον Ηρώδη Αττικό.

          Σήμερα όμως, με τη βοήθεια άρθρου του Μ. Παρασκευαΐδη που δημοσιεύτηκε στην αθηναϊκή ¨Καθημερινή¨ στις 8/10/1961 και αναδημοσιεύτηκε στο Δελτίο του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών (Αλεξάνδρεια, 11/1961), θα διερευνήσουμε άγνωστες εν πολλοίς ιστορικές στιγμές των Αρχαίων Αιγυπτίων στην Αττική.

          Το 1961 λοιπόν, η τότε διευθύντρια του Νομισματικού Μουσείου Αθηνών Ειρήνη Βαρούχα-Χριστοδουλοπούλου προέβη σε ανακοίνωση των συμπερασμάτων που προέκυψαν από την έρευνα που έγινε με αφορμή την ανεύρεση νομισμάτων, βελών, μολύβδινων βλημάτων πολεμικών σφεντόνων και διαφόρων άλλων αντικειμένων της αρχαιότητας στην Άνω Ηλιούπολη, στο Μικρό Καβούρι Βουλιαγμένης και σε διάφορα άλλα σημεία της Αττικής και γύρω νησιών.

          Από τα νέα αυτά ευρήματα είχαν προκύψει καινούργια διαφωτιστικά στοιχεία περί του Χρεμωνιδείου Πολέμου της περιόδου 265-262 π.Χ., κατά τον οποίο ο Βασιλέας της Μακεδονίας Αντίγονος Γονατάς πολιόρκησε την Αθήνα, που είχε τότε συμμάχους το Βασιλέα της Αιγύπτου Πτολεμαίο 2^ο Φιλάδελφο και το Βασιλέα των Σπαρτιατών Αρέα. Εκ μέρους του Βασιλέα της Αιγύπτου έπλευσε τότε προς την Αττική ο στόλος του με ναύαρχο και στρατηγό τον Πάτροκλο.

          Η ονομασία του εν λόγω πολέμου οφείλεται στο γεγονός ότι οι Αθηναίοι αναμίχθηκαν στη μεγάλη σύγκρουση της εποχής εκείνης μεταξύ Μακεδόνων, Πτολεμαίων της Αιγύπτου και Σελευκιδών της Συρίας κατά προτροπή του Αθηναίου Χρεμωνίδη.

          Οι σχετικές αρχαίες πηγές δίνουν πολύ αμυδρή εικόνα των γεγονότων του Χρεμωνιδείου Πολέμου, παρόλο ότι με το τέλος του η Αθήνα έχασε οριστικά πλέον την πολιτική της θέση στον αρχαίο κόσμο.

          Επί τη βάσει των γραπτών μαρτυριών είχε υποστηριχθεί ότι ο ναύαρχος των Αιγυπτίων Πάτροκλος δεν είχε μπορέσει να βοηθήσει αποτελεσματικά τους πολιορκούμενους από τους Μακεδόνες του Αντιγόνου Γονατά Αθηναίους, διότι περιορίστηκε μόνο στην κατάληψη και οχύρωση της νησίδας του Σαρωνικού που βρίσκεται πλησίον του Σουνίου και φέρει μέχρι σήμερα το όνομα του, δηλαδή ¨Νήσος του Πάτροκλου¨.

          Με τα νέα όμως τότε ευρήματα της Άνω Ηλιούπολης, της χερσονήσου Μικρό Καβούρι Βουλιαγμένης και άλλων θέσεων, ανατράπηκε η ισχύουσα εικόνα του Χρεμωνιδείου Πολέμου και προέκυψε από τις έρευνες της Χριστοδουλοπούλου ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις των Αιγυπτίων διεξήχθησαν ως εξής :

          Κατά την πρώτη φάση, όταν ο Βασιλέας της Μακεδονίας Αντίγονος Γονατάς εισέβαλε στην Αττική και πολιόρκησε την ύπαιθρο (κατά τον Παυσανία Α.1.1. ¨έφθειρε την χώραν…και ναυσίν άμα εκ θαλάσσης κατείργεν…¨) ο ναύαρχος του αιγυπτιακού στόλου Πάτροκλος ορμώμενος από την πλησιέστερη βάση του της νήσου Κέας κατέλαβε πιθανώς πρώτα την παρά το ακρωτήριο Σούνιο νησίδα.

          Στη συνέχεια ο Πάτροκλος ενήργησε με τις αιγυπτιακές του δυνάμεις αποβάσεις μεγάλης έκτασης στην Αττική. Δύο χερσόνησοι της, η Κορώνη και το Μικρό Καβούρι, που προστατεύουν τους ασφαλείς όρμους του Πόρτο-Ράφτη και της Βουλιαγμένης, κατελήφθησαν τότε από τα στρατεύματα του Πτολεμαίου 2^ου Φιλάδελφου και οχυρώθηκαν με φρούρια και τείχη που προστάτευαν εναντίον επιθέσεων από ξηράς. Η κ. Χριστοδουλοπούλου θεωρούσε ενδεχόμενο ότι καταλήφθηκε και οχυρώθηκε τότε και η χερσόνησος του όρμου του Μαραθώνα Κυνόσουρα, καθώς και άλλα σημεία της Αττικής προσφερόμενα για οχύρωση. Συγχρόνως, στάλθηκαν τότε από τον Πάτροκλο ενισχύσεις και στο κατεχόμενο ακόμη από τους Αθηναίους φρούριο του Ραμνούντα, βορείως του Μαραθώνα, σύμφωνα με την ανευρεθήσα την εποχή εκείνη επιγραφή που είχε ανακοινώσει ο Διευθυντής Αρχαιοτήτων Ιωάννης Κόντης. Στην επιγραφή αυτή του πρώτου έτους του Χρεμωνιδείου Πολέμου γίνεται λόγος περί διασώσεως του φρουρίου του Ραμνούντα κατά τη διάρκεια του πολέμου, περί φροντίδας για προμήθεια τροφών, περί φροντίδας για οργανωμένη άμυνα και περί κατασκευής εκτάκτων έργων για τη στέγαση των προς βοήθεια αποσταλέντων στρατιωτών του Πατρόκλου (¨Παρεσκεύασε δε και τοις παρά Πατρόκλου παραγενομένοις στρατιώταις επί την βοήθειαν και στέγας όπως έχωσιν ικανάς¨).

          Κατά τα νέα τότε πορίσματα της Χριστοδουλοπούλου, ο Πάτροκλος, με βάση ανεφοδιασμού τα οχυρά του Μικρού Καβουριού Βουλιαγμένης, της Κορώνης του Πόρτο Ράφτη και άλλων πιθανώς σημείων της παραλίας της Αττικής, προωθήθηκε με τα αιγυπτιακά στρατεύματα του στο εσωτερικό μέχρι την Ηλιούπολη ή και αλλού.

          Από την ομοιομορφία των νέων ευρημάτων διαφόρων θέσεων προέκυπτε ότι ο στρατηγός και ναύαρχος του Πτολεμαίου Φιλάδελφου Πάτροκλος διεξήγαγε και κατά ξηρά επιχειρήσεις πρώτη φορά πιστοποιημένες στην κυρίως Ελλάδα. Η βοήθεια του όμως εξαιτίας ατυχών συμπτώσεων ήταν χωρίς αποτέλεσμα και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει βιαστικά τα οχυρά του.

          Ο Αντίγονος Γονατάς, διακόπτοντας προσωρινά την πολιορκία της Αθήνας και αποσυρόμενος για να αποκρούσει εισβολή στη Μακεδονία του Βασιλέως της Ηπείρου Αλέξανδρου, γιου του Πύρρου, επέστρεψε κατόπιν στην Αττική και υποχρέωσε τους Αθηναίους να τον δεχθούν στην πόλη τους το 262 π.Χ.

          Τα νέα τότε ευρήματα των νομισμάτων και των πολεμικών αντικειμένων του στρατού του Βασιλέως της Αιγύπτου Πτολεμαίου του Φιλάδελφου, επί των οποίων η Βαρούχα-Χριστοδουλοπούλου στήριξε τα ανωτέρω αποκαλυπτικά πορίσματα της προέρχονται όχι μόνο από την Άνω Ηλιούπολη, το Μικρό Καβούρι, την Κορώνη του Πόρτο-Ράφτη και το Ραμνούντα, αλλά και από το χωριό Μαρκόπουλο και από τη χερσόνησο των Μεθάνων.

          Μεταξύ των ευρημάτων της Άνω Ηλιούπολης είναι και δύο χρυσά τετράδραχμα νομίσματα του Πτολεμαίου 2^ου (271-263 π.Χ.), τα οποία από τη μία όψη τους έχουν προτομές του ίδιου και της αδελφής-συζύγου του Αρσινόης 2^ης, από την άλλη δε προτομές του Πτολεμαίου 1^ου και της Βερενίκης 1^ης. Τα περισσότερα από τα πτολεμαϊκά νομίσματα της Ηλιούπολης Αθηνών ήταν χάλκινα.

          Από την ομοιομορφία των πτολεμαϊκών αυτών νομισμάτων και των ανευρεθέντων σε Μικρό Καβούρι, Κορώνη, Πόρτο Ράφτη και Μαρκόπουλο προκύπτει ότι προέρχονταν από πληρωμές των στρατιωτών του Πάτροκλου.

          Τα ανευρεθέντα στα προαναφερθέντα σημεία βέλη είναι όλα χάλκινα και του ίδιου ακριβώς τύπου, ο οποίος χρησιμοποιούταν στην Ελλάδα κατά τον 4^ο και 3^ο π.Χ. αιώνα.

          Στην περιοχή της Ηλιούπολης κατά τις υπώρειες του Υμηττού βρέθηκαν πλείστα θραύσματα αμφορέων, εκείνων που θα χρησιμοποιούνταν για την εξασφάλιση οίνου στους στρατιώτες του Πάτροκλου.

          Τις οχυρώσεις του Πάτροκλου κατά τον Χρεμωνίδειο Πόλεμο επί της Χερσονήσου Κορώνης του Πόρτο-Ράφτη αποκάλυψαν και ανασκαφές των Αμερικανών αρχαιολόγων Ευγενίου Βάντερπουλ, Μακ Κρέντι και Α. Στάινμπεργκ.

          Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανεύρεση πτολεμαϊκών νομισμάτων στη χερσόνησο της Βουλιαγμένης Μικρό Καβούρι κατά την εκτέλεση την εποχή εκείνη τουριστικών εγκαταστάσεων σ΄ αυτή. Στην ίδια χερσόνησο ανακαλύφθηκαν και άλλα αντικείμενα δυνάμενα να συσχετιστούν με την ύπαρξη εγκαταστάσεων του Πάτροκλου εκεί. Στην ίδια περίοδο μπορεί να αναχθεί και το αποκαλυφθέν από τις ανασκαφές του Γενικού Διευθυντή Αρχαιοτήτων Ιω. Παπαδημητρίου και του συνεργάτη του Ευσταθίου Μαστροκώστα φρούριο επί του λόφου της χερσονήσου Μικρό Καβούρι, ο οποίος βρίσκεται πλησιέστερα στο ¨Λαιμό¨, πρώτος στην ανατολική παραλία της. Τα ερείπια του φρουρίου αυτού, που είχε σχεδόν τετράγωνους οχυρωματικούς πύργους, δίνουν την εντύπωση ότι πρόκειται περί κατασκευής προϊστορικών χρόνων. Είχαν όμως τότε προκύψει στοιχεία που επέτρεπαν την άποψη ότι το φρούριο αυτό δεν είναι προϊστορικό, αλλά της εποχής του Χρεμωνιδείου Πολέμου. Στην βορειοδυτική γωνία της εξωτερικής πλευράς του τοίχου ενός εκ των δύο πύργων, αυτού προς δυσμάς, παρατηρήθηκε από τον αρχαιολόγο Σπ. Ιακωβίδη λίθος με την επιφάνεια ¨ειργασμένη δια βελονίου¨ ληφθείς πιθανώς από άλλο παλαιότερο του τείχους οικοδόμημα, επιμελημένης κατασκευής των ιστορικών χρόνων. Και από τα εν γένει ευρήματα της χερσονήσου Μικρό Καβούρι προέκυπτε, κατά τη Χριστοδουλοπούλου, ότι το φρούριο αυτό που αποκάλυψαν οι ανασκαφές των Παπαδημητρίου και Μαστροκώστα, είχε κατασκευαστεί πρόχειρα από τους στρατιώτες του ναυάρχου της Αιγύπτου Πάτροκλου χωρίς να αποκλείεται η χρησιμοποίηση του λόφου και κατά την προϊστορική εποχή και μεταγενέστερα.

          Στην Άνω Ηλιούπολη Υμηττού δεν βρέθηκαν υπολείμματα οχύρωσης, τα ευρήματα όμως πολεμικών ειδών και πτολεμαϊκών νομισμάτων αποδείκνυαν αναμφισβήτητα ότι ο ναύαρχος Πάτροκλος είχε ιδρύσει στην προκεχωρημένη αυτή θέση πολεμικό στρατόπεδο προφυλασσόμενο εκ νότου από τις απότομες κλιτύς του Υμηττού, πιθανώς δε εξ άλλων σημείων και από τους περιρρέοντες την περιοχή χειμάρρους. Το στρατόπεδο αυτό του Πάτροκλου θα εξυπηρετούταν ίσως και από το εν χρήσει και σήμερα φρέαρ των υπωρειών του Υμηττού, στην περιοχή του οποίου βρέθηκε αφθονία βελών και βλημάτων σφενδόνης.

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

ΠΕΡΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ¨ΚΑΪΡΟ¨

Το παλαιό Κάιρο στα 1880 με το φακό του Zangaki

          Σύμφωνα με άρθρο του Γεράρδου Rohlfs που είδε το φως στα 1875, στους φελάχους και στους λοιπούς ιθαγενείς Αιγυπτίους το όνομα ¨Κάιρο¨ δεν είναι γνωστό. Γι΄ αυτούς η πρωτεύουσα είναι ¨Μασρ¨ ή ¨Μισρ¨, λέξη η οποία κατά τις επί του αντικειμένου αυτού σημειώσεις του Wertzstein είναι το παραδεδεγμένο σε όλη τη χώρα όνομα που αναλογεί στο ¨Μισραΐμ¨ της Παλαιάς Διαθήκης. Η δε απόδοση του ονόματος αυτού στην κυριότερη πόλη της επικράτειας δεν είναι κάτι νέο στη γεωγραφική ονοματολογία των Αράβων και των λοιπών αρχαίων φυλών, παρότι κατά τον Rohlfs το εναντίον συμβαίνει συνεχώς στα νεότερα χρόνια. Έτσι για παράδειγμα διάφορα έθνη καλούν την Τουρκική Αυτοκρατορία ¨Σταμπούλ¨ από το όνομα της πρωτεύουσας της, ενώ η Ρωσία στην Ανατολή είναι γνωστή υπό το όνομα ¨Μόσχα¨, όνομα της καθέδρας της.

          Το σημερινό Κάιρο κατά τον Wertzstein κείται επί της θέσεως αρχαίας πόλεως κτισθείσας από τους Πτολεμαίους, η οποία έφερε το όνομα ¨Ηγήρα-Βαβυλών¨. Το 19 έτος της Εγίρας η πόλη αυτή πολιορκήθηκε από τον Στρατηγό του Χαλίφη Ομάρ, Αμρ ελ Άση, ο οποίος έστησε τη σκηνή του προς βορρά της πόλης, με αποτέλεσμα να γίνει γρήγορα το κέντρο πολυάριθμων σκηνών, οικημάτων και παραπηγμάτων. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα έλαβε μεγάλη έκταση και ονομάστηκε Ελ-φο-ςάτ (ήτοι σκηνή). Μετά 300 έτη (το 339 της Εγίρας) όταν η Αίγυπτος καταλήφθηκε από τον Γκοχάλ, αρχηγό των επιδρομέων της δυτικής Αφρικής, το όνομα του Ελ-φοστάτ αντικαταστάθηκε με το όνομα Ελ-Καχίρα, από το οποίο παράχθηκε η νεότερη ονομασία Κάιρο. Επιπλέον, την αρχή του οφείλει το όνομα στις περιστάσεις που συνόδευσαν την πολιορκία και την κατάληψη της πόλεως, διότι ο Γκοχάλ έφερε το στρατό του εκτός των οχυρωμάτων της πόλης και έτσι το σύνολο των σκηνών και παραπηγμάτων μεταβλήθηκε σε στρατόπεδο γνωστό με το όνομα Ελ-Καχίρα, ήτοι ¨ο κατακτητής¨, όνομα που ακολούθως δόθηκε σε όλη την πρωτεύουσα.

          Έτσι, τα διάφορα τμήματα του Καΐρου διακρίνονταν με τα ονόματα Ελ-φοστάτ, Μασρ και Μισρ. Στα δημόσια έγγραφα βρίσκουμε την πόλη να καλείται Καχίρα Μασρ (Κάιρον της Αιγύπτου), ενώ ο κοινός όχλος μένει πιστός στο αρχικό όνομα Ελ-Μασρ που αποτελεί την κατ΄ εξοχήν Αίγυπτο.

Πηγή : ¨Ημερήσια Νέα¨, Αλεξάνδρεια 29-10/8/1875

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΙΝΕΤΑ

          Στο βιβλίο μας ¨Οι Ελληνικές Κοινότητες στην Αίγυπτο¨ παρουσιάσαμε, μέσω σύντομων σημειωμάτων, τις ιστορικές διαδρομές των 36 Ελληνικών Κοινοτήτων της Αιγύπτου.

Στον επίλογο σημειώναμε όμως, πως ελληνικές παροικίες ή μεμονωμένα άτομα βρίσκονταν σε κάθε πόλη, πολίχνη και χωριό της αιγυπτιακής επικράτειας.

Ως χαρακτηριστικό και συνάμα ενδεικτικό παράδειγμα αξίζει να αναφερθεί η Σινέτα, που αναμφίβολα μπορεί να χαρακτηριστεί ως ελληνική.

Η Σινέτα λοιπόν απέχει 24 χλμ. από τη Μανσούρα και ήταν ένα συγκρότημα από 6 ελληνικά μεγάλα σπίτια, τα οποία περιβάλλονταν από κήπους. Η περιοχή αυτή σχηματιζόταν πάνω σ΄ ένα μικρό δέλτα του Νείλου και αποτελούσε ένα πραγματικό ελληνικό νησάκι από το 1920 και μετά. Έλληνες εγκατεστημένοι στα γύρω φελλαχοχώρια πήγαν εκεί και έκτισαν τα σπίτια τους σχηματίζοντας μια ενωμένη και αγαπημένη ελληνική παροικία.

Στην ακμή της η ελληνική Σινέτα είχε 25 Έλληνες και όταν αυτοί το καλοκαίρι μετέφεραν και τα παιδιά τους, ο αριθμός του έφθανε τους 40. Μεταξύ των εγκατεστημένων εκεί Ελλήνων ήταν ο Αθαν. Λαγόπουλος, ο κατόπιν Μέγας Ευεργέτης της Ιμβριακής Αδελφότητας, ο Δημ. Ανδριτσάκης, ο κατόπιν Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Μανσούρας, ο αδελφός του Πλάτων Ανδριτσάκης που αργότερα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, ο Αναστ. Γερασίμου, ο ένθερμος πατριώτης από τη Σπάρτη, ο Ιωάννης Προβιάς, ο οποίος διεύθυνε το κτήμα του Αθαν. Ανδριτσάκη, ο αδελφός του Παν. Προβιάς, ο οποίος ήταν και ποιητής, ο Γεώργιος Κουτσούμης, οι αδελφοί Αρετού, ο Γεώργιος Ανδριτσάκης, ο Δημ. Θωμόπουλος, ο Ηλ. Τσάκωνας, ο Παν. Ανδριτσάκης και άλλοι οι οποίοι πέρασαν από εκεί δίνοντας ζωή στο ¨Ελληνικό Νησί¨.

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 τα ελληνικά σπίτια είχαν πλέον πουληθεί, το 1963 ο τελευταίος Έλληνας Κυρ. Αρετός που είχε μείνει εκεί για 45 χρόνια διατηρώντας παντοπωλείο εγκατέλειψε το μικρό χωριουδάκι και η άλλοτε Ελληνική Σινέτα δεν υπήρχε πλέον, παρά ως ανάμνηση μιας μικρής ελληνικής παροικίας η οποία επί μισό αιώνα έπαλλε την καρδιά της στο εσωτερικό της Αιγύπτου γεμάτη ζωή και δραστηριότητα, διατηρώντας παράλληλα τα ελληνικά ήθη και έθιμα.

Πηγή : ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 10/2/1963

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΕΣ

Στο Κάιρο του 1914 

το ζεύγος πνευματιστών 

Αναστασία και Λάμπρος Βενιζέλος

          Το 1882 ιδρύθηκε στο Λονδίνο η Βρετανική Εταιρία Ψυχικών Ερευνών με σκοπό την παρατήρηση και μελέτη των παραφυσικών και ψυχικών φαινομένων μέσω επιστημονικών μεθόδων. Με αυτήν ως πρότυπο, το 1923 δημιουργήθηκε στην Αθήνα η Ελληνική Εταιρία Ψυχικών Ερευνών με επικεφαλής τον στρατιωτικό ιατρό Άγγελο Τανάγρα, εταιρία που προσέλκυσε το ενδιαφέρον της αφρόκρεμας της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας και την προσοχή της κοινωνίας εν γένει. Έτσι, η Αιγυπτιώτισσα Αλεξάνδρα Χωρέμη-Μπενάκη έγινε ο βασικότερος ευεργέτης και πολύτιμος αρωγός της Εταιρίας, που μεταξύ άλλων διενεργούσε επιτυχημένα πειράματα μέσω διαμέσων (μέντιουμ), τα οποία δεν άργησαν να αποκτήσουν φήμη.

          Ένα από αυτά τα μέντιουμ ήταν και η περίφημη Ελένη Κικίδου, η οποία και πρόσφερε στο ¨διψασμένο¨ για παραψυχολογία ελληνικό κοινό της Αιγύπτου σπουδαίες στιγμές με την παραμονή της στη Νειλοχώρα από το Φεβρουάριο ως τον Ιούνιο του 1956. Έτσι, από το αλεξανδρινό διαμέρισμα της στην οδό Σαλβάγου 13 κατατόπιζε τον αιγυπτιώτικο και αιγυπτιακό τύπο περί των δυνατοτήτων της, ενώ δύο από τις καταπληκτικές επιτυχίες της στην Αλεξάνδρεια ήταν η ανεύρεση χαμένου κολιέ και η επικοινωνία της με πρόσωπο που βρισκόταν στην Αμερική, το οποίο η μητέρα του θεωρούσε χαμένο. Κατόπιν πήγε στο Κάιρο με πολυάριθμους Καΐρινούς να αναζητούν το τηλέφωνο της επί της οδού Σαμπολιόν 14 οικίας της, ενώ μετά επισκέφτηκε και την Ισμαηλία δεχόμενη τους πελάτες της στο Grand Hotel.

          Ο σπόρος της αναζήτησης όμως είχε φυτρώσει από πολύ παλιά στις αιγυπτιώτικες ψυχές και ανάλογα άρθρα εμφανίζονταν κατά καιρούς στις εφημερίδες. Έτσι, το 1920 ο Θεόδωρος Μοσχονάς με ανταπόκριση του από το Μάντσεστερ αναφέρεται στον Μεταπολεμικό Μυστικισμό, καταλήγοντας πως ¨πλέομεν πλησίστιοι προς τον μυστικισμόν διότι αυτή είναι η συνέπεια των υπερεξημένων πνευμάτων, τα οποία υπέφεραν διαρκούντος του πολέμου¨. Εδώ αξίζει να σημειωθεί πως στο 3^ο Διεθνές Συνέδριο Πειραματικής Ψυχολογίας, που έλαβε χώρα στο Παρίσι το 1923 υπό την προεδρία του Καθηγητή της Φυσιολογίας στην Ιατρική Σχολή των Παρισίων και Μέλος της Γαλλικής Ιατρικής Ακαδημίας ιατρού Charles Richet, η Ελλάδα αντιπροσωπεύτηκε για πρώτη φορά και μάλιστα με αντιπρόσωπο έναν Αιγυπτιώτη από το Ζαγαζίκ, τον ιατρό Νικόλαο Μαυρή λίαν γνωστό για τις ψυχολογικές και ψυχιατρικές του μελέτες. Είκοσι χρόνια μετά, στα 1940, άρθρο με τίτλο ¨Στροφή του Κόσμου προς τον Πνευματισμόν¨ τόνιζε πως ¨ουδέποτε ο άνθρωπος ένοιωσε την ανάγκη να επικοινωνεί με τους προσφιλείς του νεκρούς, όσο την εποχή αυτή, και να ζητά την βοήθεια των¨. Βλέπουμε λοιπόν, πως οι δύο σύγχρονοι μεγάλοι πόλεμοι έστρεψαν τους ανθρώπινους ψυχισμούς προς το αιώνιο άγνωστο, προς το αιώνιο μετά, προς το αιώνιο επέκεινα.

          Η ανάγκη όμως αυτή δημιούργησε παράλληλα και πρόσφορο έδαφος σε κάθε λογής τσαρλατάνους, που την εκμεταλλεύτηκαν, μαζί με την ευπιστία, την καλοπροαίρεση και ιδίως την αγάπη όσων μείνανε πίσω γι΄ αυτούς που έφυγαν για πάντα…

          Έτσι, στις αιγυπτιώτικες εφημερίδες στο διάβα του χρόνου συναντάμε τις εξής καταχωρήσεις, αφού όπου υπάρχει ζήτηση, υπάρχει και προσφορά :

          Τον Ιούνιο του 1879 φθάνει στην Αλεξάνδρεια η Θηρεσία Μεράλδη, η οποία ¨δια μαγνητικών χαρίων δίδει συμβουλάς και μαθήματα μαγνητισμού¨.

          Τον Οκτώβριο του 1914 το ζεύγος πνευματιστών Αναστασία και Λάμπρος Βενιζέλος πηγαίνουν στο Κάιρο, όπου ¨εις μίαν σας μόνην επίσκεψιν σας αποκαλύπτουν το παρόν και το μέλλον σας επί ζητημάτων υγείας, έρωτος, νόσων ανιάτων, δίκης, εργασίας, γάμου, κληρονομίας, κτλ.¨.

          Τον Οκτώβριο του 1928 επισκέπτεται το Σουέζ ο διάσημος Ινδός φακίρης Σάντρα βέης, ο οποίος : Κοιμάται επί μεγάλων δρεπάνων και καρφιών, υψώνει και κατεβάζει σφυγμούς, διαπερνά διάφορα μέλη του σώματος με μαχαίρια και διάφορα καρφιά, καίει διάφορα μέλη του σώματος του, μαντεύει τα περασμένα και τα μελλοντικά, υπνωτίζει διάφορα ζώα, παραλύει και επαναφέρει διάφορα μέλη του σώματος του, ενταφιάζει το κεφάλι του στην άμμο επί αρκετό χρονικό διάστημα και ενταφιάζει το σώμα του εντός κιβωτίου, ανασταίνεται και μοιράζει στο κοινό διάφορα τετράστιχα.

          Το Μάρτιο του 1929 ο Αιγύπτιος φακίρης-χειρομάντης Χασσάν ελ Μπέι μάντευε το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον χωρίς δυσκολία.

          Τον Οκτώβριο του 1929 ανοίγει στην πλατεία της καϊρινής όπερας η Ακαδημία Θείας Πειραματικής Φιλοσοφίες με διαλέξεις κάθε Παρασκευή στα αραβικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα ελληνικά.

          Το Νοέμβριο του 1929 οι Καϊρινοί διαβάζουν έκπληκτοι για μια πνευματιστική συγκέντρωση που συζητήθηκε : Από την αιγυπτιακή Μαγάγα πηγαίνει στη Μίνια το μέντιουμ Κυριάκος Λαγόπουλος και στην οικία του Δωδάνη, Προξένου της Αλβανίας και διευθυντή του Γραφείου Καζούλη, συγκεντρώνονται πάνω από 30 άτομα, μεταξύ των οποίων οι Δρακόπουλος, Καλουτάς, το ζεύγος Καυκαλίδη, διευθυντές των τραπεζών Γερμανικής, Ιταλικής Ανατολής, των καταστημάτων Χωρέμη, Allet, το ζεύγος Ποναλέττι, Νικολόπουλος, Βλουτίνας, Μεϊμάρης, Σκαράκης, Βαφέας, Δρακίδης, Γεωργίου, Φώσκολος, Βηθλεέμ, Λογοθετίδης, κ.ά. Εκεί λαμβάνουν μέρος σπάνιες στιγμές εμφάνισης πνευμάτων, με αποτέλεσμα ο φαρμακοποιός Ιω. Τρίμμης που ήταν παρόν να γράψει σε σχετικό του άρθρο πως έφυγαν από το σπίτι ¨με πολύ ολιγωτέρας πλέον αμφιβολίες ως προς την υπεράνθρωπον ικανότητα του Κυριάκου και φρονούμεν ότι της ικανότητος ταύτης πρέπει να επωφεληθεί η ελληνική επιστήμη¨.

          Το Δεκέμβριο του 1929  εμφανίζεται στο Κάιρο ένας νεαρός Ινδός που επονομάζεται ¨Μυστηριώδης Άνθρωπος¨, ο οποίος διατεινόταν πως μπορούσε να μαντέψει τη σκέψη, να μιλήσει για το παρελθόν, να μαντέψει το μέλλον, να θεραπεύσει ασθένειες και πολλά άλλα θαυμαστά.

          Τον Αύγουστο του 1933 πήγε στην Αλεξάνδρεια ο Δρ Σάλομων, ο άνθρωπος που ήξερε και έβλεπε τα πάντα. Δια του μεσάζοντος του Εμίλ διάβαζε τη σκέψη, ανακάλυπτε μυστικά, έδινε ακριβές πληροφορίες για εργασία, ταξίδια, έρωτες, υγεία, κτλ.

          Το Γενάρη του 1937 η γνωστή χαρτομάντισσα Κα Περκλές δεχόταν στην αλεξανδρινή οικία της ¨προλέγουσα μετά θαυμαστής δυνάμεως το παρελθόν, το παρόν και ιδία το μέλλον¨.

          Το Μάρτιο του 1949 ο διάσημος υπνωτιστής Orazio με τη συνεργασία του μέντιουμ έλεγε στους Αλεξανδρινούς το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον.

          Τον Ιανουάριο του 1951 στο αλεξανδρινό θέατρο ¨Μοασσάτ¨ εμφανίστηκαν οι διάσημοι Έλληνες καθηγητές Μάξιμος και Μίνιμος σ΄ ένα εξαιρετικό πρόγραμμα μαγείας, υπνωτισμού, εμφανίσεως, εξαφανίσεως, ενώ ¨Η Μαγική Χειρ¨ προέβλεπε το μέλλον σε όποιον το ζητούσε.

          Τον Ιούνιο του 1951 ο υπνωτιστής-χειρομάντης Δρ Χεγκάζι, δια του μέντιουμ, ήταν ο άνθρωπος ο οποίος έβλεπε και γνώριζε τα πάντα. Και εκτός από την καϊρινή οικία του, μπορούσε κάποιος να τον συμβουλευτεί και δι΄ αλληλογραφίας.

          Τον Ιούνιο του 1953 στο αλεξανδρινό θέατρο ¨Καζαμπλάνκα¨ εμφανίστηκε ο διάσημος Έλληνας υπνωτιστής Μόρσυ με τη μέντιουμ του περιοδικού ¨Θησαυρός¨ Μαίρη Μόρσυ σε απίστευτα πειράματα υπνωτισμού, υποβολής και άλλων ψυχικών φαινομένων με τέτοια επιτυχία και δημοσιότητα που εμφανίστηκε και στο Κινηματοθέατρο Τμήματος Αταρίν ενώπιον άνω των 1.000 θεατών αστυνομικών και πολιτών, κυρίως Αιγυπτίων, μεταξύ των οποίων ο Διευθυντής και ο Υποδιευθυντής της αλεξανδρινής αστυνομίας.

          Τέλος, τον Οκτώβριο του 1954 ο αλεξανδρινός ¨Ταχυδρόμος¨ φιλοξενεί συνέντευξη του καθηγητή Αμπνέλ Ραχμάν Ιμπραήμ, υπνωτιστή-ψυχολόγου, σύμφωνα με την άδεια του αιγυπτιακού νόμου ειδικού για θεραπεία περιπτώσεων φυσικών, νευρικών και εγκεφαλικών ασθενειών. Σ΄ αυτή, μέσω του μέντιουμ του, απάντησε σε ερωτήσεις του Ντίνου Κουτσούμη για την υγεία του Πατριάρχη Χριστόφορου, τον Μαρκεζίνη και την Αντιγόνη Κωνσταντά…

Πηγές : ¨Ελπίς¨, Αλεξάνδρεια 13-25/6/1879 – ¨Χρόνος-Φως¨, Κάιρο 20-3/10/1914 – ¨Φως¨, Κάιρο 15/10/1928, 8/3/1929, 25/10/1929, 28/12/1929, 25/11/1929 – ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 15-28/5/1920, 3-16/11/1922, 30/8/1933, 29/1/1937, 16/10/1937, 15/9/1940, 19/3/1949, 6/1/1951, 4/6/1951, 4/6/1953, 24/10/1954, 29/2/1956, 9/4/1956, 7/6/1956

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

         

Περιοχή συνημμένων

Η ΣΟΥΡΑΜΠΑ

Αιγυπτιώτικο Διήγημα

·        Τι κάνεις μπρε γυμνός στα μπαλάτια, λες κι έρχεται χαμσίνι ;

·        Πονάει το ποδάρι μου βρε μάνα.

·        Καλά να πάθεις μπρε. Λύσσαξες με τη σουράμπα όλη μέρα.

·        Άλλαξες την πομόνα ;

·        Γιατί ;

·        Να, ζέστανε μου στο μπουνταγκάζ λίγο σπίρτο να τρίψω το κανί μου.

·      Εγώ να στο ζεστάνω… Εσύ να δω τι θα πεις στον πατέρα σου όταν γυρίσει, που ξεκινά απ΄ αύριο το κονζέ του και θέλει να πάμε αμέσως στην Αλεξάνδρα.

·   Μα τι φαγώθηκε βρε μάνα και φέτος με την Αλεξάνδρεια ; Γιατί δεν μένουμε εδώ στο Σουβέτσι, που συνδυάζει μπάνιο και βόλτες στον Άτακα ;

·   Αφού ξέρεις πόσο φοβάται τους σκύλους της Ερυθράς, από νεαρός θυμάμαι, μέχρι σήμερα που ΄γινε πιλότος. Γι΄ αυτό από νωρίς νοίκιασε και καμπίνα στο Σίντι Μπισρ.

·        Μου ΄χεις πει πως ψάρευε παλιά.

·      Ναι. Στην αρχή με καλάμια, μέχρι που κόντεψε να βγάλει το μάτι του και η πεθερά μου τα ΄δωσε μπιρ παρά στον ρουμπαμπέκια και τα πλαστικά δολώματα πήγαν στη ζιμπάλα… Μετά άρχισε με τους τενεκέδες να μαζεύει καβούρια… Και μετά βάρυνε…

·     Μακάρι να με μάθαινε κι εμένα… Ξέρεις τι χαρά πήρα όταν μου ΄δειξε τα ζύγια για την ταγιάρα.

·        Το ξέρω παιδί μου, αλλά είναι ξεροκέφαλος… Άντε σήκω τώρα και ξάπλωσε να δούμε τι θα κάνουμε με το πόδι σου… ¨Φατίμα, έλα να σου δώσω κανά γροσάκι να πεταχτείς να φέρεις λίγη μουστάρδα¨… Ένα κατάπλασμα είναι ότι κι ότι…

·        Ώχου ! Θα βρομώ σα φισίχα…

·        Καλύτερα να βρωμάς, παρά να πονάς. Και ποιος τον ακούει τον κύρη μας.

·        Θα μου πέσουνε κι οι τρίχες…

·        Μπρε, στο πόδι σου θα το βάλω, όχι στην κούτρα σου… Και θα περισσέψει και για το βιδέλο… Κάτσε να φέρω το αμπαζούρ κοντύτερα να δω τη ζημιά…

·        Αχ ! Πονάω !

·        Ένα πρηξιματάκι είναι μπρε, όχι απαντεσίτης ! Λίγο κρύο νερό απ΄ το γκερδέλι, λίγο ζεστό σπίρτο και λίγη μουστάρδα, κι αύριο θα ΄σαι περδίκι.

·        Με το γκερδέλι ; Μπάνιο θα κάνω βρε μάνα ; Φέρε το γουλέ.

·        Καλά λες… Κάτσε να βουτήξω μια πετσέτα στο λαβομάνο, γιατί εσύ έτσι όπως κάνεις θα γεμίσεις τον τόπο νερά… Και ποιος πιάνει τη μάπα μετά… Κάτσε ν΄ ανάψω το μπουνταγκάζ… Που στην ευχή είναι το μπρικέ ;

·        Εκεί, πάνω στις μπατανίες το είδα…

·        Ο πατέρας σου όπου θέλει το αφήνει… Για να δω…

·        Καλέ μάνα, σαν σουρβεγιάντης στο Τερεπλέν το κοιτάς…

·      Εγώ φταίω αχάριστο γινάτι… Έπρεπε να φωνάξω τον μπουάπη, που ΄χει κοπανήσει και δυο-τρία ποτηράκια τάφια, να φέρει το σκαρπέλο και το μαρτέλο για να σε περιποιηθεί !… Άντε, έτοιμος… Αύριο θα χοροπηδάς… Και για μπαχτσίσι, αύριο θ΄ ανεβάσεις τις μπατανίες στη σαντάρα.

·      Να ΄σαι καλά βρε μάνα που μ΄ έκανες σαν ακαθάριστο σουντάνι… Άντε, φέρε μου τώρα και λίγο παγωμένο νεράκι απ΄ τη γλασιέρα, να συγχωρεθούν τα πεθαμένα σου…

·        Αχ, τα στερνά τιμούν τα πρώτα… Ίδιος ο πατέρας σου… Κι ούτε ένα ευχαριστώ…

·        Ευχαριστώ βρε μάνα, κι όταν γεμίσω με μασούρια να δεις δώρα που θα σου κάνω !

·    Το μόνο δώρο που θέλω από σένα μπρε, είναι να ΄σαι καλά… Άντε και να σε δω αμπλουαγιέ !

Λεξιλόγιο : Σουράμπα : Μπάλα από κάλτσες – Μπαλάτια : Πλακάκια – Χαμσίνι : Αμμοθύελλα – Πομόνα : Φιάλη υγραερίου – Μπουνταγκάζ : ¨Μάτι¨ υγραερίου, γκαζάκι – Σπίρτο : Οινόπνευμα – Κονζέ : Καλοκαιρινή άδεια – Αλεξάνδρα : Αλεξάνδρεια – Σουβέτσι : Σουέζ – Άτακας : Βουνό κοντά στο Σουέζ – Σκύλος : Σκυλόψαρο, καρχαρίας – Πιλότος : Πλοηγός – Σίντι Μπισρ : Παραλία της Αλεξάνδρειας – Ρουμπαμπέκια : Παλιατζής – Ζιμπάλα : Σκουπίδια – Ταγιάρα : Χαρταετός – Φισίχα : Αποξηραμένο ψάρι – Βιδέλο : Μοσχάρι – Αμπαζούρ : Φωτιστικό – Απαντεσίτης : Σκωληκοειδίτης – Γκερδέλι : Κουβάς – Γουλές : Στάμνα – Λαβομάνο : Νιπτήρας – Μάπα : Σφουγγαρίστρα – Μπρικέ : Αναπτήρας – Μπατανίες : Κουβέρτες – Σουρβεγιάντης : Επόπτης έργων στη Διώρυγα – Τερεπλέν : Πορτ-Τεουφίκ – Μπουάπης : Θυρωρός – Τάφια : Κακής ποιότητας χειροποίητο κονιάκ – Σκαρπέλο : Κοπίδι – Μαρτέλο : Σφυρί – Μπαχτσίσι : Φιλοδώρημα – Σαντάρα : Πατάρι – Σουντάνι : Αράπικο φυστίκι – Γλασιέρα : Ψυγείο πάγου – Μασούρι : Δεσμίδα από χρυσές λίρες – Αμπλουαγιέ : Ανώτερος υπάλληλος της Διώρυγας του Σουέζ.

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΑΝΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ Σ.Ε.Α.Α.Σ. ΣΤΑ 1923

Στο ταξίδι της στον ιστορικό αιγυπτιώτικο χρόνο που συνεχίζεται επιτυχημένα ως τις μέρες μας, τρεις φορές ιδρύθηκε η Ένωση Ελλήνων Αποφοίτων Αμπετείου Σχολής : Το 1918, το 1923 και το 1932, ενώ το 1957 μετονομάστηκε σε Σύλλογο Ελλήνων Αποφοίτων Αμπετείου.

Ο σκοπός της ήταν αρχικά αλληλοβοηθητικός, αλλά σιγά - σιγά απέκτησε Νυχτερινές Σχολές, Βιβλιοθήκη, Τμήμα Ευρέσεως Εργασίας, Ταμείο Απόρου Μαθητού, Ταμείο Πρόνοιας Αποστράτων και Αναπήρων Πολέμου καιΓραφείο Ευρέσεως Εργασίας Αποστράτων, ενώ σπουδαία ήταν η θεατρική της δραστηριότητα που διήρκησε από το 1932 έως το 1964 με καλλιτεχνικούς διευθυντές τους Νίκο Νικολαΐδη, Χρυσόστομο Μαντουρίδη, Γιώργο Ιορδανίδη και Γιώργο Χέλμη.

Αναφερόμενοι στην επανίδρυση της το καλοκαίρι του 1923 από τους Κ. Σταύρου, Ευστ. Βαφέα, Ευαγ. Βελουδάκη, Κ. Σαμαρόπουλο και Γ. Γιαννακό, με πρόεδρο τον Ν. Τσιγαδά, ας αναφέρουμε τι έγραφε σχετικά ο Τύπος της Εποχής, σαν ένα μικρό ιστορικό θυμητάρι για ένα αιγυπτιώτικο σωματείο από τα πάνω από 800 που ιδρύθηκαν στη Νειλοχώρα, ένα σωματείο που πραγματικά τίμησε τον νεοελληνικό πολιτισμό :

¨Εις Κάιρον συνεστήθη Ένωσις Αποφοίτων της Αμπετείου Σχολής με σκοπόν αλληλοβοηθητικόν. Οι απόφοιτοι της Αμπετείου είναι πολλοί, ευρίσκονται δε εις όλην την Αίγυπτον. Πάντες ούτοι είτε ως τακτικά, είτε ως αντεπιστέλλοντα μέλη οφείλουσι, νομίζομεν, να συντελέσωσιν εις ευόδωσιν του σκοπού της Ενώσεως.

Δεν φρονούμεν συνεπώς ότι έχουσιν ανάγκην προτροπής οι ανά την χώραν διεσκορπισμένοι απόφοιτοι της Αμπετείου, ων πολλοί κατέχουσι λαμπράς θέσεις εν τη κοινωνία, όπως σπεύσωσι να εγγραφώσι μέλη αυτής. Διο απλώς τοις αναγγέλομεν την ίδρυσιν της Ενώσεως των.

Τις οίδε αν δια της δράσεως των μελών του σωματείου τούτου, πλην του κυρίως επιδιωκομένου σκοπού, δεν επιτέυχθη συν τω χρόνων και η λύσις του περιπετειώσους ¨Αμπετειακού Ζητήματος¨.

Πηγές : Ν.Νικηταρίδης ¨Τα Ελληνικά Σωματεία στην Αίγυπτο¨, Αθήνα 2015 – ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 13/8/1923

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ