ΟΙ ΣΟΥΕΖΙΑΝΟΙ ΤΙΜΗΣΑΝ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗ

 

          Μία συγκινητική και συνάμα ευχάριστη έκπληξη επεφύλαξε ο Σύλλογος Αιγυπτιωτών Ελλήνων Σουέζ & Πορτ-Τεουφίκ στον γνωστό ιστορικό ερευνητή του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού κ. Ν. Νικηταρίδη κατά τη Γενική Συνέλευση του σωματείου την Κυριακή 16/1/2022, αφού κατόπιν προτάσεως – που έγινε ομοφώνως αποδεκτή – του Διοικητικού Συμβουλίου τιμήθηκε με σχετική πλακέτα δια χειρός του Προέδρου κ. Ν. Κοκκινίδη για την πολύχρονη και πολυσχιδή προσφορά του στον Αιγυπτιώτη Ελληνισμό.

          Ιδιαίτερα συγκινημένος ο συγγραφέας 37 βιβλίων και 3.000 άρθρων για τους Έλληνες της Αιγύπτου κ. Νικηταρίδης μετά τη βράβευση του δήλωσε τα εξής :

¨Είναι πολύ όμορφο, αν και σπάνιο, να σε τιμούν εν ζωή, αναγνωρίζοντας το όποιο έργο σου, πόσω μάλλον να σε τιμούν όχι μόνο οι συμπατριώτες σου Αιγυπτιώτες, αλλά οι συντοπίτες σου Σουεζιανοί. Γιατί για μένα το Σουέζ είναι ο τόπος μου, το λίκνο μου. Εκεί γεννήθηκε ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου, εκεί έζησαν όταν παντρεύτηκαν οι γονείς μου, εκεί γεννήθηκε η αείμνηστη αδελφή μου. Γι΄ αυτό οφείλω ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Πρόεδρο, στο Διοικητικό Συμβούλιο, στη Γενική Συνέλευση, σε όλους εσάς τους συντοπίτες μου που πάντα θα έχω στην καρδιά μου, που πάντα θα με έχετε στη δική σας. Να είστε καλά¨.

Σημειώνουμε πως ο τιμώμενος έχει διατελέσει Ειδικός Γραμματέας του Συλλόγου και Υπεύθυνος Πολιτιστικών Εκδηλώσεων, ενώ από το 1997 αρθρογραφεί στο αξιόλογο περιοδικό του σωματείου ¨Σουεζιανά Νέα¨.

 

75 ΧΡΟΝΙΑ ¨HOUSSAPER¨ ΣΤΟ ΚΑΪΡΟ

 

          Μια από τις παλαιότερες κοινότητες της αρμενικής διασποράς είναι εκείνη της Αιγύπτου, αφού χνάρια της ανιχνεύονται κατά τη Βυζαντινή κυριαρχία. Στα νεότερα χρόνια η ιστορία της αρμενικής παροικίας στην Αίγυπτο ξεκινάει από τη δημιουργία του σύγχρονου αιγυπτιακού κράτους, στα 1805, από τον Μωχάμεντ Άλη, ενώ αρκετοί ήταν οι Αρμένιοι που κατείχαν θέσεις κλειδιά στη διάρκεια του πρώτου μισού του 19^ου αι., όπως ο Νουμπάρ Πασάς, ο οποίος το 1894 έγινε και πρωθυπουργός της χώρας. Η ακμή πάντως της αρμενικής παροικίας καταγράφεται στα 1940 όταν και αριθμούσε 40.000 μέλη με 9 κοινωνικές και αθλητικές λέσχες,  3 Αποστολικές και 3 Καθολικές εκκλησίες, καθώς και 3 σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

          Το πιο σημαντικό από αυτά τα σωματεία ήταν η Αρμενική Λέσχη Καΐρου ¨Houssaper¨ (¨Φέρελπις¨) που ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1944 με σκοπό τη διατήρηση της αρμενικής κληρονομιάς στα πλαίσια της διασποράς, μιας κληρονομιάς που θα μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά.

          Η Λέσχη διαχειρίζεται επίσης το θέατρο και το κτίριο ¨Houssaper¨, που ιδρύθηκε το 1952 στο Boulaq και το ¨Houssaper Armenian Club¨ στην Ηλιούπολη, που ιδρύθηκε το 1962. Οι εγκαταστάσεις του Boulaq φιλοξενούν επίσης την εφημερίδα του συλλόγου που ιδρύθηκε το 1913, καθώς και μια βιβλιοθήκη. Στο παρελθόν μάλιστα, η Λέσχη ¨Houssaper¨ δεχόταν Αιγύπτιους αξιωματούχους και διανοούμενους, συμπεριλαμβανομένων των προέδρων Mohamed Naguib, Gamal Abdel-Nasser και Anwar El-Sadat. Ας σημειωθεί δε, η πληθώρα των ελληνικών παραστάσεων που δόθηκαν στο θέατρο ¨Houssaper¨.

          Το Νοέμβριο του 2019 η Λέσχη γιόρτασε τα 75 χρόνια από την ίδρυση της με συναυλία και παράσταση λαϊκού χορού στην κεντρική αίθουσα του New Generation International School στην Obour City. Στο πρώτο μέρος του πολιτιστικού προγράμματος, ο Δημοτικός Χορευτικός Θίασος ¨Sardarabad¨ παρουσίασε αρμενικούς χορούς σε χορογραφία της κλασικής χορεύτριας του Μπαλέτου της Όπερας του Καΐρου, Mariam Garabedyan, ενώ ο διάσημος τραγουδιστής της Αρμενίας Vartan Badalyan ανέβηκε στη σκηνή κατά τη διάρκεια του δεύτερου μέρους του προγράμματος. Η όλη δε βραδιά, έλαβε χώρα υπό την αιγίδα του Σεβασμιωτάτου Επισκόπου Ashod Mnatsaganian, προκαθημένου της Αρμενικής Ορθόδοξης Μητρόπολης στην Αίγυπτο.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΑ ΤΟΠΟΣΗΜΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

 

Η συμπρωτεύουσα πάντοτε έλκυε τους Αιγυπτιώτες, γιατί, όπως και το Φάληρο, θύμιζε πολύ την Αλεξάνδρεια με την Κορνίς της. Από τις αρχές του 20^ου αιώνα λοιπόν, έως τις μέρες μας, ένας λόγος παραπάνω σίγουρα θα μπορούσαν να είναι τα διάφορα αιγυπτιακά τοπόσημα στο κέντρο της πόλης, που άλλοτε τυχαία, κι άλλοτε ίσως όχι, θύμιζαν και θυμίζουν την αγαπημένη Νειλοχώρα, τη δεύτερη θετή πατρίδα τους.

          Ας δούμε λοιπόν τρία από αυτά. Το πρώτο δεν υπάρχει πια αν και η θύμηση του έχει ¨στοιχειώσει¨ μία περιοχή και έναν δρόμο. Το δεύτερο, τσιμεντένιο κουφάρι από το σεισμό του 1978, έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο και λέγεται πως μια γερμανική εταιρία θα ξοδέψει πολλά για την ανοικοδόμηση του. Το τρίτο, σε πείσμα των καιρών, υπάρχει ακόμη και λειτουργεί κανονικά…:

 

Το Μισίρ-Τσαρσί ή Αιγυπτιακή Αγορά, η κεντρική αγορά της πόλης – της οποίας το όνομα επιβιώνει στη σημερινή οδό Αιγύπτου – απλωνόταν έξω από τα δυτικά τείχη και μέχρι το λιμάνι, όπου 500 περίπου μαγαζιά εμπορεύονταν ζάχαρη, ρύζι, καφέ, λινάρι και πλήθος εξωτικών προϊόντων.

          Το Ξενοδοχείο ¨Η Αίγυπτος¨ που φαίνεται πως προϋπήρχε ήδη από το 1911 παρά το Κολόμβο και το 1925 κτίστηκε στην οδό Πτολεμαίων 8 σε σχέδια του E. Bernasconi. Αρχικός ιδιοκτήτης του ήταν ο Στέφανος Ρόλλης. Ένα ξενοδοχείο Β΄ κατηγορίας που διέθετε όμως κεντρική θέρμανση.

          Το Ξενοδοχείο ¨Αλεξάνδρεια¨ στην Εγνατία οδό 18 που λειτουργεί από τη δεκαετία του ΄70.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΕΛΛΗΝΑΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΒΕΔΟΥΙΝΟΣ ;

 

          Ο Γιόζεφ Βολφ στο πόνημα του ¨Λεξικό Εθνών, Εθνοτήτων και Λαών¨ καταγράφει : ¨Στους Βεδουίνους ανήκουν οι ημινομάδες Άραβες οι οποίοι εκτρέφουν πρόβατα και γίδια και αναφέρονται ως εθνότητες με τα ονόματα Χαμάνα, Τσαάμπια, κτλ. Εθνολογικά ανήκουν στους Άραβες, αποτελούν όμως ιδιαίτερη ταξική και κοινωνική ομάδα στα πλαίσια του αραβικού πληθυσμού¨.

          Στο Εγκυκλοπαιδικό Ημερολόγιο του Δ. Βρετού του έτους 1923 διαβάζουμε πως : ¨Οι Βεδουίνοι μεταξύ των παραδόσεων της καταγωγής των παραδέχονται ως την μάλλον βεβαίαν, ότι ο ιδρυτής της φυλής των υπήρξεν Έλλην εκ των πρώτων οικιστών της Αιγύπτου, ελθών εις επιμιξίαν με κόρην Φελλάχου, ασπασθείς το θρήσκευμα και τα ήθη του τόπου και δημιουργήσας την φυλήν των. Πραγματικώς, παρατηρών τις τους ωραίους τύπους των Βεδουίνων, ούτε την σιμήν ρίνα των Σουδανών ευρίσκει, ούτε τα πεπλατυσμένα χείλη των Αράβων, ούτε τα μέτωπα και την ούλην κόμην των άλλων Αφρικανικών φυλών. Υπό την μορφήν του Βεδουίνου, καλυπτομένην από σκούφον λευκόν ή σαρίκιον ελάχιστα ομοιάζον προς το τουρκικόν, ευρίσκει τις τον κλέφτικον Ελληνικόν, τον αρχαϊκόν Ελληνικόν τύπον¨.

          Από το βιβλίο μας ¨Οι Ελληνικές Κοινότητες στην Αίγυπτο¨ αντιγράφουμε τα εξής : ¨Από πολύ παλιά Δωδεκανήσιοι σφουγγαράδες κατέβαιναν στα βόρεια αφρικανικά παράλια και κυρίως στη θαλάσσια ζώνη μεταξύ Αλεξανδρείας και Μάρσα-Ματρούχ για να αλιεύσουν σφουγγάρια, ιδιαίτερα στη θάλασσα της Ματρούχας, όπως χαρακτηριστικά αποκαλούσαν το χωριό που στους φαραωνικούς χρόνους ονομαζόταν Αμούνια και κατά τη Πτολεμαϊκή περίοδο Παραιτόνιο, όπου και έβρισκαν τα φημισμένα μελάθια, το καλύτερο δηλαδή είδος σφουγγαριών. Στην παραλία που έβγαιναν, συναντούσαν τους ντόπιους Μπεντουβίνους και παρά κάποιες αρχικές αψιμαχίες για την τροφοδοσία με το σπάνιο νερό, συνδέθηκαν τελικά μαζί τους τόσο, όσο μάλιστα να τους δίνουν τις κόρες τους, οι οποίες και παρέμεναν στον τόπο. Οι φυλές δε Σενεγρί και Αφράτ, γνωρίζουν καλά πως συγγενεύουν με τους Έλληνες, έχοντας Έλληνες γενάρχες¨.

          Τέλος, στον επίσημο διαδικτυακό τόπο της Ιεράς Μονή Σινά αναφέρεται πως : ¨Σύμφωνα μὲ τὴν ζων­τανὴ παράδοση τῶν Βεδουΐνων τῆς φυλῆς Γκεμ­πελία (δηλ. Ὀρεινή), ἡ καταγωγή τους ἀνάγεται σὲ Ρωμιοὺς χριστιανοὺς ποὺ ἔφθασαν στὸ Σινᾶ τὴν περίοδο ἀνεγέρσεως τῆς ἰουστινιάνειας Μο­νῆς. Τὴν ἰσχυρὴ αὐτὴ παράδοση ἐπιβεβαιώνει τὸ πολλαπλῶς διαφωτιστικὸ Χρο­νι­κὸ τοῦ Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας Εὐ­τυ­χί­ου (933-939), σημειώνον­τας ὅτι ὁ Ἰουστινιανὸς ἀπέστειλε ἔξαρχο μὲ ἑκατὸ δούλους τῶν Ρωμαίων καὶ τὶς οἰκογένειές τους καὶ μὲ τὴν διαταγὴ νὰ πάρει ἰσαρίθμους δούλους καὶ ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο, ὡς φρουροὺς καὶ ὑπηρέτες τῆς νεοανεγερθείσης Μο­νῆς. Ὁ ἀπεσταλμένος τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἔκτισε γι᾿ αὐτοὺς ἕνα περιτειχισμένο σύμπλεγμα κατοικιῶν στὰ ἀνατολικὰ τῆς Μο­νῆς, τὰ ἐρείπια τῶν ὁποίων ἀπεκάλυψαν πρόσφατες ἀνασκαφὲς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Οἱ βεδουΐνοι τῆς Γκεμ­πε­λία εἶναι ἀκριβῶς οἱ ἐξισλαμισθέν­τες ἀπόγονοι τῶν ὑπηρετῶν αὐτῶν καὶ οἱ δεσμοί τους μὲ τὴν Μονὴ διατηροῦν­ται μέχρι σήμερα, ἂν καὶ ὁπωσδήποτε μεταλλαγμένοι. Ἡ ἐπὶ 15 αἰῶνες τώρα συνύπαρξη αὐτή, ἐξ­ι­σορροπών­τας καὶ ἐξουδετερώνοντας μὲ θαυμαστὴ ἐπιτυχία τὶς φυσικὲς ἀν­τιδράσεις ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὴν διαφορὰ θρησκείας, νοοτροπίας καὶ πολιτισμοῦ, ἀποτελεῖ παγ­κό­σμιο παράδειγμα πρὸς μίμησιν εἰρήνης καὶ ἀδελφωσύνης. Οἱ Σιναΐτες μοναχοὶ ἀνὰ τοὺς αἰῶνες ἔρχον­ται ἀρωγοὶ πρὸς τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου ποικιλοτρόπως. Τοὺς παρέχουν ἀπασχόληση σὲ ἐργασίες, στοιχειώδη ἰατρικὴ περίθαλψη, τρόφιμα, ρουχισμό, οἰκοδομικὰ ὑλικὰ καὶ ἄλλα εἴδη πρώτης ἀνάγ­κης¨.

          Τα συμπεράσματα δικά σας…

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

Η ΝΕΑ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ

 

Ο στρατηγός Ελ - Κάτιμπ Ελ - Ρούμι, Έλληνας που έζησε στην αυλή των Φατιμήδων, κατέλαβε την Αίγυπτο και έχτισε το Κάιρο κοντά στο Δέλτα του Νείλου το 969. Έτσι, το Κάιρο – ¨Αλ Καχίρα¨ στα αραβικά, που σημαίνει ¨Νικητής¨ – αποτελεί σήμερα την πρωτεύουσα της Αιγύπτου, τη μεγαλύτερη πόλη του αραβικού κόσμου και της Αφρικής, ενώ η μητροπολιτική του περιοχή είναι η 16^η μεγαλύτερη στον κόσμο με 7 εκατομμύρια μόνιμους κατοίκους και 10 ακόμα να ζουν στην περιφέρεια της πόλης. 

Και ενώ το Κάιρο ασφυκτιά, ο πρόεδρος της χώρας Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, στα πλαίσια του Σχεδίου ¨Egypt Vision 2030¨, αποφάσισε να επανασχεδιάσει, ξοδεύοντας δισεκατομμύρια δολάρια, την παγκόσμια αστική πολιτική δημιουργώντας στην έρημο, 60 χιλιόμετρα ανατολικά του Καΐρου, μια μεγάπολη ως μία νέα υπερσύγχρονη πρωτεύουσα μέσα στην έρημο, μεγάπολη που σε μικρό χρονικό διάστημα θα αποτελέσει τη Νέα Διοικητική Πρωτεύουσα υποδέχοντας τους πρώτους από τα 6,5 εκατομμύρια κατοίκων που θα φιλοξενήσει σε σπίτια και διαμερίσματα ως τον μεγαλύτερο στεγαστικό τόπο της Μέσης Ανατολής.

Η μεταφορά από το Κάιρο θα ξεκινήσει σε πρώτη φάση πειραματικά για μια περίοδο 6 μηνών, ενώ οι πρώτοι κάτοικοι που θα εγκατασταθούν σε μια έκταση 700 τ.χλμ. θα είναι οι δημόσιοι λειτουργοί. Έτσι, η νέα μεγάπολη, που δεν έχει λάβει ακόμη επίσημη ονομασία, θα στεγάσει το Προεδρικό Μέγαρο, το Υπουργικό Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και όλα τα υπουργεία, ενώ θα διαθέτει ένα τεράστιο πάρκο, αεροδρόμιο, όπερα, αθλητικές εγκαταστάσεις και ουρανοξύστες, μεταξύ των οποίων και τον μεγαλύτερο στην Αφρική.

Μετά τους νέους δρόμους, τα οικιστικά συγκροτήματα και την επέκταση του Καναλιού, η νέα μεγάπολη πρωτεύουσα που στοίχισε 45 δις δολ. αποτελεί το μεγαλύτερο πρότζεκτ που εγκαινίασε ο Σίσι και προτίθεται να καλύψει τη ραγδαία αύξηση του αιγυπτιακού πληθυσμού που θα ανέρθει σε 160 εκατομμύρια ως το 2050. Παράλληλα θα προσελκύσει επενδυτές, θα αυξήσει τον τουρισμό και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Ας τονιστεί δε, πως το 51% της εταιρείας που έχει αναλάβει την κατασκευή της ανήκει στον στρατό της χώρας, ο οποίος και με τη λειτουργία της θα αποκομίσει σημαντικά οφέλη, ενώ σχεδόν όλες οι κατασκευαστικές εταιρίες της Αιγύπτου συμμετέχουν στο νέο συγκρότημα, όπως και η China State Construction Engineering Corp.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί πως μεγάλο χώρο για την ανέγερση εκκλησίας στην Νέα Διοικητική Πρωτεύουσά παραχώρησε η Αίγυπτος προς το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Πρόκειται για μία μεγάλη έκταση γης που αναλογεί σε 6.000 τ.μ., για να κτιστεί εκκλησία και να στεγαστεί η νέα διοίκηση του Πατριαρχείου, η οποία θα αποτελέσει και το κέντρο της Ορθοδοξίας στην Αίγυπτο και σε ολόκληρη την Αφρική.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΚΗΦΙΣΙΑ ΚΑΙ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΕΣ

 

Στη σπάνια φώτο η Έπαυλη ¨Ίσις¨ του Πεσματζόγλου στην Κηφισιά, 

γνωστή και ως ¨Η Αιγυπτιακή Οικία¨, σε σχέδια Τσίλλερ 

και μνημειακή είσοδο τύπου αρχαίου αιγυπτιακού ναού

Εξοχικός τόπος η Κηφισιά, αποτέλεσε στις αρχές του 20^ου αιώνα παραθεριστικό καλοκαιρινό κέντρο για τους πρώτους τουρίστες, που στην πλειοψηφία τους ήταν Αιγυπτιώτες. Αιγυπτιώτες ήταν και πάλι εκείνοι, που με την τουριστική έκρηξη του ΄30 κατέλυαν στα μεγάλα και πολυτελή ξενοδοχεία που κτίστηκαν στην περιοχή.

Μα και οι μόνιμοι κάτοικοι της που αυξήθηκαν κατά το 1900, περιλάμβαναν σπουδαίες αιγυπτιώτικες οικογένειες όπως οι Μπενάκηδες, οι Πεσματζόγλου, οι Χωρέμηδες, οι Καζούληδες, κ.ά., οι οποίοι άφησαν πίσω τους μερικά χαρακτηριστικά δείγματα επαύλεων μοναδικής ομορφιάς και ¨ελληνο-αιγυπτιακής¨ αρχιτεκτονικής, όπως η βίλλα Καζούλη στην είσοδο της Κηφισιάς και η έπαυλη ¨Ίσις¨ του Πεσματζόγλου.

Σχέδιο της Έπαυλης από την Εθνική Βιβλιοθήκη

Κι όπως ήταν φυσικό, αγαπώντας τους τόπους που κατά καιρούς τους φιλοξενούσαν, η Κηφισιά αποτέλεσε και το μέρος που φιλοξένησε μερικές από τις ευεργεσίες τους, όπως το Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο και το Παιδικό Άσυλο που ίδρυσε εκεί ο Εμμανουήλ Μπενάκης, η έπαυλη του Ιωάννη Φαρμάκη που με τη διαθήκη του προσφέρθηκε στον ¨Ευαγγελισμό¨, ο πρότυπος κήπος που δημιουργήθηκε στο κτήμα Διομήδη, κ.ά.

Τέλος, το 1962 ιδρύεται στην Κηφισιά ο ¨Οικοδομικός Συνεταιρισμός ¨Η Αποκατάστασις¨ και αρχίζει η ανέγερση των οικημάτων στο ¨Άστυ Αιγυπτιωτών¨ που αποτελεί στις μέρες μας μία από τις ωραιότερες συνοικίες της, ενώ κάθε χρόνο στο εκεί Ηρώο – που φιλοτέχνησε η Λουκία Γεωργαντή - Οικονομοπούλου – τελείται επιμνημόσυνη δέηση για τους πεσόντες Αιγυπτιώτες στον Β΄π.π. Εκεί επίσης, στην κομψή Πλατεία Ηρώων Ελλήνων εκ Αιγύπτου, ως δωρεά ευγνωμοσύνης για τους ευεργέτες ιδρυτές σχολείων και τους διδασκάλους τους, ο Σύνδεσμος Αποφοίτων Αβερωφείου Σχολής Αλεξανδρείας ανέγειρε τιμητική στήλη.

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

 

ΕΝΑ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ

ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΡΘΕΝΗ

 

Όπως αναφέρει η Νεφέλη Λυγερού : ¨Το έργο του Αιγυπτιώτη ζωγράφου ¨Η Αποθέωση του Αθανασίου Διάκου¨, όπου ταυτίζεται η ανάσταση και ανάληψη του ήρωα με την Ανάσταση του Χριστού, θεωρείται ένα από τα καλύτερα έργα στην Ευρώπη, ως η τελειότητα της ευρωπαϊκής ζωγραφικής των αρχών του 20^ου αιώνα. Σύμφωνα μάλιστα με τους ειδικούς, σε αυτόν συνδυάζονται δεξιοτεχνικά ποικίλες επιδράσεις, τόσο εικονογραφικές όσο και στιλιστικές¨.

Όπως αντιγράφουμε από το βιβλίο μας ¨Αιγυπτιώτες Εικαστικοί¨ (εκδ. Αγγελάκη), ο Κωνσταντίνος Παρθένης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια στις 10/5/1878, γιος του Έλληνα καπνέμπορου Νικόλαου Παρθένη και της Ιταλίδας Ελισάβετ Ceresuoli. Φοίτησε στο γαλλόφωνο σχολείο Saint-Francois-Xavier των Ιησουϊτών στην Αλεξάνδρεια, αποκτώντας πολύγλωσση παιδεία. Το 1895 ήρθε από τη Βιέννη στην Αλεξάνδρεια ο Γερμανός συμβολιστής ζωγράφος Karl Wilhelm Diefenbach, που έμελλε να σταθεί ο σημαντικότερος δάσκαλός του. Ο Παρθένης τον ακολούθησε στην επιστροφή του στη Βιέννη και μαθήτευσε κοντά του έως τουλάχιστον το 1900, χρονιά που ο δάσκαλός του έφυγε στην Ιταλία, ενώ παράλληλα παρακολουθούσε μαθήματα μουσικής στο Ωδείο της πόλης. Εκεί έκανε και την πρώτη έκθεση του το 1899, ενώ το 1900 εξέθεσε έργα του στην Αθήνα. Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1903 και αρχικά ασχολήθηκε με την αγιογραφία. Την περίοδο 1909-1914 έζησε στο Παρίσι, εκθέτοντας έργα και λαμβάνοντας σημαντικές διακρίσεις. Το 1909 παντρεύτηκε στο Αργοστόλι την Ιουλία Βαλσαμάκη, κόρη Κεφαλλονίτη βουλευτή και υπουργού. 1911 πηγαίνει στην Κέρκυρα και το 1917 μένει πλέον μόνιμα στην Αθήνα. Το 1918 πραγματοποιεί την πρώτη μεγάλη του έκθεση στο Ζάππειο, με τη φήμη του να μεγαλώνει διαρκώς, παίρνοντας παράλληλα αρκετά βραβεία. Το 1930 διορίζεται καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, θέση από την οποία παραιτείται το 1946 μην αντέχοντας το συντηρητισμό της Σχολής. Προς το τέλος της ζωής του πάσχει από παράλυση, σταματώντας κάθε του δραστηριότητα και τελικά πεθαίνει στις 25/7/1967 και κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη.

Στον επικήδειο του, ο διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης Μ. Καλλιγάς είχε πει πως : ¨Ο Παρθένης άνοιξε τα μάτια μας σε μία ακόμη, έως τότε άγνωστη, μορφή του τόπου μας. Απεκάλυψε μια κρυμμένη έκφραση της. Άλλαξε την πορεία της καλλιτεχνικής μας όρασης. Σφράγισε με την προσωπικότητα του μία κρίσιμη εποχή¨. Γενικότερα, στα έργα του, τα οποία διαπνέονται από ιδεαλισμό και αρμονία, κυριαρχούν οι φιγούρες και τα τοπία, ενώ το σχέδιο και το χρώμα συμπλέουν, απαλλαγμένα από το βάρος της ύλης, αποτυπώνοντας μία σχέση καθαρά ψυχική. Ας σημειωθεί πως οι πίνακες του πωλούνται σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές στις διεθνείς δημοπρασίες.

 

Πηγές : ¨Πρώτο Θέμα¨, Αθήνα 12/11/2021 – ¨Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια¨, τ. 19, Αθήνα 1930, σ. 691 – ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 1-12-25/5/1909, 14/2/1920 – www.el.wikipedia.org (29/3/2019) – ¨Καθημερινή¨, Αθήνα 17/4/2005 – ¨Αλεξανδρινός Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 22/8/2016 – ¨Μακεδονία¨, Θεσσαλονίκη 27/7/1967 – ¨Σκριπ¨, Αθήνα 18/6/1903 – ¨Οι μεγάλοι Έλληνες ζωγράφοι : Παρθένης Κωνσταντίνος¨, Αθήνα 2006

 

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ