ΠΕΡΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ¨ΚΑΪΡΟ¨

Το παλαιό Κάιρο στα 1880 με το φακό του Zangaki

          Σύμφωνα με άρθρο του Γεράρδου Rohlfs που είδε το φως στα 1875, στους φελάχους και στους λοιπούς ιθαγενείς Αιγυπτίους το όνομα ¨Κάιρο¨ δεν είναι γνωστό. Γι΄ αυτούς η πρωτεύουσα είναι ¨Μασρ¨ ή ¨Μισρ¨, λέξη η οποία κατά τις επί του αντικειμένου αυτού σημειώσεις του Wertzstein είναι το παραδεδεγμένο σε όλη τη χώρα όνομα που αναλογεί στο ¨Μισραΐμ¨ της Παλαιάς Διαθήκης. Η δε απόδοση του ονόματος αυτού στην κυριότερη πόλη της επικράτειας δεν είναι κάτι νέο στη γεωγραφική ονοματολογία των Αράβων και των λοιπών αρχαίων φυλών, παρότι κατά τον Rohlfs το εναντίον συμβαίνει συνεχώς στα νεότερα χρόνια. Έτσι για παράδειγμα διάφορα έθνη καλούν την Τουρκική Αυτοκρατορία ¨Σταμπούλ¨ από το όνομα της πρωτεύουσας της, ενώ η Ρωσία στην Ανατολή είναι γνωστή υπό το όνομα ¨Μόσχα¨, όνομα της καθέδρας της.

          Το σημερινό Κάιρο κατά τον Wertzstein κείται επί της θέσεως αρχαίας πόλεως κτισθείσας από τους Πτολεμαίους, η οποία έφερε το όνομα ¨Ηγήρα-Βαβυλών¨. Το 19 έτος της Εγίρας η πόλη αυτή πολιορκήθηκε από τον Στρατηγό του Χαλίφη Ομάρ, Αμρ ελ Άση, ο οποίος έστησε τη σκηνή του προς βορρά της πόλης, με αποτέλεσμα να γίνει γρήγορα το κέντρο πολυάριθμων σκηνών, οικημάτων και παραπηγμάτων. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα έλαβε μεγάλη έκταση και ονομάστηκε Ελ-φο-ςάτ (ήτοι σκηνή). Μετά 300 έτη (το 339 της Εγίρας) όταν η Αίγυπτος καταλήφθηκε από τον Γκοχάλ, αρχηγό των επιδρομέων της δυτικής Αφρικής, το όνομα του Ελ-φοστάτ αντικαταστάθηκε με το όνομα Ελ-Καχίρα, από το οποίο παράχθηκε η νεότερη ονομασία Κάιρο. Επιπλέον, την αρχή του οφείλει το όνομα στις περιστάσεις που συνόδευσαν την πολιορκία και την κατάληψη της πόλεως, διότι ο Γκοχάλ έφερε το στρατό του εκτός των οχυρωμάτων της πόλης και έτσι το σύνολο των σκηνών και παραπηγμάτων μεταβλήθηκε σε στρατόπεδο γνωστό με το όνομα Ελ-Καχίρα, ήτοι ¨ο κατακτητής¨, όνομα που ακολούθως δόθηκε σε όλη την πρωτεύουσα.

          Έτσι, τα διάφορα τμήματα του Καΐρου διακρίνονταν με τα ονόματα Ελ-φοστάτ, Μασρ και Μισρ. Στα δημόσια έγγραφα βρίσκουμε την πόλη να καλείται Καχίρα Μασρ (Κάιρον της Αιγύπτου), ενώ ο κοινός όχλος μένει πιστός στο αρχικό όνομα Ελ-Μασρ που αποτελεί την κατ΄ εξοχήν Αίγυπτο.

Πηγή : ¨Ημερήσια Νέα¨, Αλεξάνδρεια 29-10/8/1875

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΙΝΕΤΑ

          Στο βιβλίο μας ¨Οι Ελληνικές Κοινότητες στην Αίγυπτο¨ παρουσιάσαμε, μέσω σύντομων σημειωμάτων, τις ιστορικές διαδρομές των 36 Ελληνικών Κοινοτήτων της Αιγύπτου.

Στον επίλογο σημειώναμε όμως, πως ελληνικές παροικίες ή μεμονωμένα άτομα βρίσκονταν σε κάθε πόλη, πολίχνη και χωριό της αιγυπτιακής επικράτειας.

Ως χαρακτηριστικό και συνάμα ενδεικτικό παράδειγμα αξίζει να αναφερθεί η Σινέτα, που αναμφίβολα μπορεί να χαρακτηριστεί ως ελληνική.

Η Σινέτα λοιπόν απέχει 24 χλμ. από τη Μανσούρα και ήταν ένα συγκρότημα από 6 ελληνικά μεγάλα σπίτια, τα οποία περιβάλλονταν από κήπους. Η περιοχή αυτή σχηματιζόταν πάνω σ΄ ένα μικρό δέλτα του Νείλου και αποτελούσε ένα πραγματικό ελληνικό νησάκι από το 1920 και μετά. Έλληνες εγκατεστημένοι στα γύρω φελλαχοχώρια πήγαν εκεί και έκτισαν τα σπίτια τους σχηματίζοντας μια ενωμένη και αγαπημένη ελληνική παροικία.

Στην ακμή της η ελληνική Σινέτα είχε 25 Έλληνες και όταν αυτοί το καλοκαίρι μετέφεραν και τα παιδιά τους, ο αριθμός του έφθανε τους 40. Μεταξύ των εγκατεστημένων εκεί Ελλήνων ήταν ο Αθαν. Λαγόπουλος, ο κατόπιν Μέγας Ευεργέτης της Ιμβριακής Αδελφότητας, ο Δημ. Ανδριτσάκης, ο κατόπιν Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Μανσούρας, ο αδελφός του Πλάτων Ανδριτσάκης που αργότερα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, ο Αναστ. Γερασίμου, ο ένθερμος πατριώτης από τη Σπάρτη, ο Ιωάννης Προβιάς, ο οποίος διεύθυνε το κτήμα του Αθαν. Ανδριτσάκη, ο αδελφός του Παν. Προβιάς, ο οποίος ήταν και ποιητής, ο Γεώργιος Κουτσούμης, οι αδελφοί Αρετού, ο Γεώργιος Ανδριτσάκης, ο Δημ. Θωμόπουλος, ο Ηλ. Τσάκωνας, ο Παν. Ανδριτσάκης και άλλοι οι οποίοι πέρασαν από εκεί δίνοντας ζωή στο ¨Ελληνικό Νησί¨.

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 τα ελληνικά σπίτια είχαν πλέον πουληθεί, το 1963 ο τελευταίος Έλληνας Κυρ. Αρετός που είχε μείνει εκεί για 45 χρόνια διατηρώντας παντοπωλείο εγκατέλειψε το μικρό χωριουδάκι και η άλλοτε Ελληνική Σινέτα δεν υπήρχε πλέον, παρά ως ανάμνηση μιας μικρής ελληνικής παροικίας η οποία επί μισό αιώνα έπαλλε την καρδιά της στο εσωτερικό της Αιγύπτου γεμάτη ζωή και δραστηριότητα, διατηρώντας παράλληλα τα ελληνικά ήθη και έθιμα.

Πηγή : ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 10/2/1963

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΕΣ

Στο Κάιρο του 1914 

το ζεύγος πνευματιστών 

Αναστασία και Λάμπρος Βενιζέλος

          Το 1882 ιδρύθηκε στο Λονδίνο η Βρετανική Εταιρία Ψυχικών Ερευνών με σκοπό την παρατήρηση και μελέτη των παραφυσικών και ψυχικών φαινομένων μέσω επιστημονικών μεθόδων. Με αυτήν ως πρότυπο, το 1923 δημιουργήθηκε στην Αθήνα η Ελληνική Εταιρία Ψυχικών Ερευνών με επικεφαλής τον στρατιωτικό ιατρό Άγγελο Τανάγρα, εταιρία που προσέλκυσε το ενδιαφέρον της αφρόκρεμας της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας και την προσοχή της κοινωνίας εν γένει. Έτσι, η Αιγυπτιώτισσα Αλεξάνδρα Χωρέμη-Μπενάκη έγινε ο βασικότερος ευεργέτης και πολύτιμος αρωγός της Εταιρίας, που μεταξύ άλλων διενεργούσε επιτυχημένα πειράματα μέσω διαμέσων (μέντιουμ), τα οποία δεν άργησαν να αποκτήσουν φήμη.

          Ένα από αυτά τα μέντιουμ ήταν και η περίφημη Ελένη Κικίδου, η οποία και πρόσφερε στο ¨διψασμένο¨ για παραψυχολογία ελληνικό κοινό της Αιγύπτου σπουδαίες στιγμές με την παραμονή της στη Νειλοχώρα από το Φεβρουάριο ως τον Ιούνιο του 1956. Έτσι, από το αλεξανδρινό διαμέρισμα της στην οδό Σαλβάγου 13 κατατόπιζε τον αιγυπτιώτικο και αιγυπτιακό τύπο περί των δυνατοτήτων της, ενώ δύο από τις καταπληκτικές επιτυχίες της στην Αλεξάνδρεια ήταν η ανεύρεση χαμένου κολιέ και η επικοινωνία της με πρόσωπο που βρισκόταν στην Αμερική, το οποίο η μητέρα του θεωρούσε χαμένο. Κατόπιν πήγε στο Κάιρο με πολυάριθμους Καΐρινούς να αναζητούν το τηλέφωνο της επί της οδού Σαμπολιόν 14 οικίας της, ενώ μετά επισκέφτηκε και την Ισμαηλία δεχόμενη τους πελάτες της στο Grand Hotel.

          Ο σπόρος της αναζήτησης όμως είχε φυτρώσει από πολύ παλιά στις αιγυπτιώτικες ψυχές και ανάλογα άρθρα εμφανίζονταν κατά καιρούς στις εφημερίδες. Έτσι, το 1920 ο Θεόδωρος Μοσχονάς με ανταπόκριση του από το Μάντσεστερ αναφέρεται στον Μεταπολεμικό Μυστικισμό, καταλήγοντας πως ¨πλέομεν πλησίστιοι προς τον μυστικισμόν διότι αυτή είναι η συνέπεια των υπερεξημένων πνευμάτων, τα οποία υπέφεραν διαρκούντος του πολέμου¨. Εδώ αξίζει να σημειωθεί πως στο 3^ο Διεθνές Συνέδριο Πειραματικής Ψυχολογίας, που έλαβε χώρα στο Παρίσι το 1923 υπό την προεδρία του Καθηγητή της Φυσιολογίας στην Ιατρική Σχολή των Παρισίων και Μέλος της Γαλλικής Ιατρικής Ακαδημίας ιατρού Charles Richet, η Ελλάδα αντιπροσωπεύτηκε για πρώτη φορά και μάλιστα με αντιπρόσωπο έναν Αιγυπτιώτη από το Ζαγαζίκ, τον ιατρό Νικόλαο Μαυρή λίαν γνωστό για τις ψυχολογικές και ψυχιατρικές του μελέτες. Είκοσι χρόνια μετά, στα 1940, άρθρο με τίτλο ¨Στροφή του Κόσμου προς τον Πνευματισμόν¨ τόνιζε πως ¨ουδέποτε ο άνθρωπος ένοιωσε την ανάγκη να επικοινωνεί με τους προσφιλείς του νεκρούς, όσο την εποχή αυτή, και να ζητά την βοήθεια των¨. Βλέπουμε λοιπόν, πως οι δύο σύγχρονοι μεγάλοι πόλεμοι έστρεψαν τους ανθρώπινους ψυχισμούς προς το αιώνιο άγνωστο, προς το αιώνιο μετά, προς το αιώνιο επέκεινα.

          Η ανάγκη όμως αυτή δημιούργησε παράλληλα και πρόσφορο έδαφος σε κάθε λογής τσαρλατάνους, που την εκμεταλλεύτηκαν, μαζί με την ευπιστία, την καλοπροαίρεση και ιδίως την αγάπη όσων μείνανε πίσω γι΄ αυτούς που έφυγαν για πάντα…

          Έτσι, στις αιγυπτιώτικες εφημερίδες στο διάβα του χρόνου συναντάμε τις εξής καταχωρήσεις, αφού όπου υπάρχει ζήτηση, υπάρχει και προσφορά :

          Τον Ιούνιο του 1879 φθάνει στην Αλεξάνδρεια η Θηρεσία Μεράλδη, η οποία ¨δια μαγνητικών χαρίων δίδει συμβουλάς και μαθήματα μαγνητισμού¨.

          Τον Οκτώβριο του 1914 το ζεύγος πνευματιστών Αναστασία και Λάμπρος Βενιζέλος πηγαίνουν στο Κάιρο, όπου ¨εις μίαν σας μόνην επίσκεψιν σας αποκαλύπτουν το παρόν και το μέλλον σας επί ζητημάτων υγείας, έρωτος, νόσων ανιάτων, δίκης, εργασίας, γάμου, κληρονομίας, κτλ.¨.

          Τον Οκτώβριο του 1928 επισκέπτεται το Σουέζ ο διάσημος Ινδός φακίρης Σάντρα βέης, ο οποίος : Κοιμάται επί μεγάλων δρεπάνων και καρφιών, υψώνει και κατεβάζει σφυγμούς, διαπερνά διάφορα μέλη του σώματος με μαχαίρια και διάφορα καρφιά, καίει διάφορα μέλη του σώματος του, μαντεύει τα περασμένα και τα μελλοντικά, υπνωτίζει διάφορα ζώα, παραλύει και επαναφέρει διάφορα μέλη του σώματος του, ενταφιάζει το κεφάλι του στην άμμο επί αρκετό χρονικό διάστημα και ενταφιάζει το σώμα του εντός κιβωτίου, ανασταίνεται και μοιράζει στο κοινό διάφορα τετράστιχα.

          Το Μάρτιο του 1929 ο Αιγύπτιος φακίρης-χειρομάντης Χασσάν ελ Μπέι μάντευε το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον χωρίς δυσκολία.

          Τον Οκτώβριο του 1929 ανοίγει στην πλατεία της καϊρινής όπερας η Ακαδημία Θείας Πειραματικής Φιλοσοφίες με διαλέξεις κάθε Παρασκευή στα αραβικά, στα αγγλικά, στα γαλλικά και στα ελληνικά.

          Το Νοέμβριο του 1929 οι Καϊρινοί διαβάζουν έκπληκτοι για μια πνευματιστική συγκέντρωση που συζητήθηκε : Από την αιγυπτιακή Μαγάγα πηγαίνει στη Μίνια το μέντιουμ Κυριάκος Λαγόπουλος και στην οικία του Δωδάνη, Προξένου της Αλβανίας και διευθυντή του Γραφείου Καζούλη, συγκεντρώνονται πάνω από 30 άτομα, μεταξύ των οποίων οι Δρακόπουλος, Καλουτάς, το ζεύγος Καυκαλίδη, διευθυντές των τραπεζών Γερμανικής, Ιταλικής Ανατολής, των καταστημάτων Χωρέμη, Allet, το ζεύγος Ποναλέττι, Νικολόπουλος, Βλουτίνας, Μεϊμάρης, Σκαράκης, Βαφέας, Δρακίδης, Γεωργίου, Φώσκολος, Βηθλεέμ, Λογοθετίδης, κ.ά. Εκεί λαμβάνουν μέρος σπάνιες στιγμές εμφάνισης πνευμάτων, με αποτέλεσμα ο φαρμακοποιός Ιω. Τρίμμης που ήταν παρόν να γράψει σε σχετικό του άρθρο πως έφυγαν από το σπίτι ¨με πολύ ολιγωτέρας πλέον αμφιβολίες ως προς την υπεράνθρωπον ικανότητα του Κυριάκου και φρονούμεν ότι της ικανότητος ταύτης πρέπει να επωφεληθεί η ελληνική επιστήμη¨.

          Το Δεκέμβριο του 1929  εμφανίζεται στο Κάιρο ένας νεαρός Ινδός που επονομάζεται ¨Μυστηριώδης Άνθρωπος¨, ο οποίος διατεινόταν πως μπορούσε να μαντέψει τη σκέψη, να μιλήσει για το παρελθόν, να μαντέψει το μέλλον, να θεραπεύσει ασθένειες και πολλά άλλα θαυμαστά.

          Τον Αύγουστο του 1933 πήγε στην Αλεξάνδρεια ο Δρ Σάλομων, ο άνθρωπος που ήξερε και έβλεπε τα πάντα. Δια του μεσάζοντος του Εμίλ διάβαζε τη σκέψη, ανακάλυπτε μυστικά, έδινε ακριβές πληροφορίες για εργασία, ταξίδια, έρωτες, υγεία, κτλ.

          Το Γενάρη του 1937 η γνωστή χαρτομάντισσα Κα Περκλές δεχόταν στην αλεξανδρινή οικία της ¨προλέγουσα μετά θαυμαστής δυνάμεως το παρελθόν, το παρόν και ιδία το μέλλον¨.

          Το Μάρτιο του 1949 ο διάσημος υπνωτιστής Orazio με τη συνεργασία του μέντιουμ έλεγε στους Αλεξανδρινούς το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον.

          Τον Ιανουάριο του 1951 στο αλεξανδρινό θέατρο ¨Μοασσάτ¨ εμφανίστηκαν οι διάσημοι Έλληνες καθηγητές Μάξιμος και Μίνιμος σ΄ ένα εξαιρετικό πρόγραμμα μαγείας, υπνωτισμού, εμφανίσεως, εξαφανίσεως, ενώ ¨Η Μαγική Χειρ¨ προέβλεπε το μέλλον σε όποιον το ζητούσε.

          Τον Ιούνιο του 1951 ο υπνωτιστής-χειρομάντης Δρ Χεγκάζι, δια του μέντιουμ, ήταν ο άνθρωπος ο οποίος έβλεπε και γνώριζε τα πάντα. Και εκτός από την καϊρινή οικία του, μπορούσε κάποιος να τον συμβουλευτεί και δι΄ αλληλογραφίας.

          Τον Ιούνιο του 1953 στο αλεξανδρινό θέατρο ¨Καζαμπλάνκα¨ εμφανίστηκε ο διάσημος Έλληνας υπνωτιστής Μόρσυ με τη μέντιουμ του περιοδικού ¨Θησαυρός¨ Μαίρη Μόρσυ σε απίστευτα πειράματα υπνωτισμού, υποβολής και άλλων ψυχικών φαινομένων με τέτοια επιτυχία και δημοσιότητα που εμφανίστηκε και στο Κινηματοθέατρο Τμήματος Αταρίν ενώπιον άνω των 1.000 θεατών αστυνομικών και πολιτών, κυρίως Αιγυπτίων, μεταξύ των οποίων ο Διευθυντής και ο Υποδιευθυντής της αλεξανδρινής αστυνομίας.

          Τέλος, τον Οκτώβριο του 1954 ο αλεξανδρινός ¨Ταχυδρόμος¨ φιλοξενεί συνέντευξη του καθηγητή Αμπνέλ Ραχμάν Ιμπραήμ, υπνωτιστή-ψυχολόγου, σύμφωνα με την άδεια του αιγυπτιακού νόμου ειδικού για θεραπεία περιπτώσεων φυσικών, νευρικών και εγκεφαλικών ασθενειών. Σ΄ αυτή, μέσω του μέντιουμ του, απάντησε σε ερωτήσεις του Ντίνου Κουτσούμη για την υγεία του Πατριάρχη Χριστόφορου, τον Μαρκεζίνη και την Αντιγόνη Κωνσταντά…

Πηγές : ¨Ελπίς¨, Αλεξάνδρεια 13-25/6/1879 – ¨Χρόνος-Φως¨, Κάιρο 20-3/10/1914 – ¨Φως¨, Κάιρο 15/10/1928, 8/3/1929, 25/10/1929, 28/12/1929, 25/11/1929 – ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 15-28/5/1920, 3-16/11/1922, 30/8/1933, 29/1/1937, 16/10/1937, 15/9/1940, 19/3/1949, 6/1/1951, 4/6/1951, 4/6/1953, 24/10/1954, 29/2/1956, 9/4/1956, 7/6/1956

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

         

Περιοχή συνημμένων

Η ΣΟΥΡΑΜΠΑ

Αιγυπτιώτικο Διήγημα

·        Τι κάνεις μπρε γυμνός στα μπαλάτια, λες κι έρχεται χαμσίνι ;

·        Πονάει το ποδάρι μου βρε μάνα.

·        Καλά να πάθεις μπρε. Λύσσαξες με τη σουράμπα όλη μέρα.

·        Άλλαξες την πομόνα ;

·        Γιατί ;

·        Να, ζέστανε μου στο μπουνταγκάζ λίγο σπίρτο να τρίψω το κανί μου.

·      Εγώ να στο ζεστάνω… Εσύ να δω τι θα πεις στον πατέρα σου όταν γυρίσει, που ξεκινά απ΄ αύριο το κονζέ του και θέλει να πάμε αμέσως στην Αλεξάνδρα.

·   Μα τι φαγώθηκε βρε μάνα και φέτος με την Αλεξάνδρεια ; Γιατί δεν μένουμε εδώ στο Σουβέτσι, που συνδυάζει μπάνιο και βόλτες στον Άτακα ;

·   Αφού ξέρεις πόσο φοβάται τους σκύλους της Ερυθράς, από νεαρός θυμάμαι, μέχρι σήμερα που ΄γινε πιλότος. Γι΄ αυτό από νωρίς νοίκιασε και καμπίνα στο Σίντι Μπισρ.

·        Μου ΄χεις πει πως ψάρευε παλιά.

·      Ναι. Στην αρχή με καλάμια, μέχρι που κόντεψε να βγάλει το μάτι του και η πεθερά μου τα ΄δωσε μπιρ παρά στον ρουμπαμπέκια και τα πλαστικά δολώματα πήγαν στη ζιμπάλα… Μετά άρχισε με τους τενεκέδες να μαζεύει καβούρια… Και μετά βάρυνε…

·     Μακάρι να με μάθαινε κι εμένα… Ξέρεις τι χαρά πήρα όταν μου ΄δειξε τα ζύγια για την ταγιάρα.

·        Το ξέρω παιδί μου, αλλά είναι ξεροκέφαλος… Άντε σήκω τώρα και ξάπλωσε να δούμε τι θα κάνουμε με το πόδι σου… ¨Φατίμα, έλα να σου δώσω κανά γροσάκι να πεταχτείς να φέρεις λίγη μουστάρδα¨… Ένα κατάπλασμα είναι ότι κι ότι…

·        Ώχου ! Θα βρομώ σα φισίχα…

·        Καλύτερα να βρωμάς, παρά να πονάς. Και ποιος τον ακούει τον κύρη μας.

·        Θα μου πέσουνε κι οι τρίχες…

·        Μπρε, στο πόδι σου θα το βάλω, όχι στην κούτρα σου… Και θα περισσέψει και για το βιδέλο… Κάτσε να φέρω το αμπαζούρ κοντύτερα να δω τη ζημιά…

·        Αχ ! Πονάω !

·        Ένα πρηξιματάκι είναι μπρε, όχι απαντεσίτης ! Λίγο κρύο νερό απ΄ το γκερδέλι, λίγο ζεστό σπίρτο και λίγη μουστάρδα, κι αύριο θα ΄σαι περδίκι.

·        Με το γκερδέλι ; Μπάνιο θα κάνω βρε μάνα ; Φέρε το γουλέ.

·        Καλά λες… Κάτσε να βουτήξω μια πετσέτα στο λαβομάνο, γιατί εσύ έτσι όπως κάνεις θα γεμίσεις τον τόπο νερά… Και ποιος πιάνει τη μάπα μετά… Κάτσε ν΄ ανάψω το μπουνταγκάζ… Που στην ευχή είναι το μπρικέ ;

·        Εκεί, πάνω στις μπατανίες το είδα…

·        Ο πατέρας σου όπου θέλει το αφήνει… Για να δω…

·        Καλέ μάνα, σαν σουρβεγιάντης στο Τερεπλέν το κοιτάς…

·      Εγώ φταίω αχάριστο γινάτι… Έπρεπε να φωνάξω τον μπουάπη, που ΄χει κοπανήσει και δυο-τρία ποτηράκια τάφια, να φέρει το σκαρπέλο και το μαρτέλο για να σε περιποιηθεί !… Άντε, έτοιμος… Αύριο θα χοροπηδάς… Και για μπαχτσίσι, αύριο θ΄ ανεβάσεις τις μπατανίες στη σαντάρα.

·      Να ΄σαι καλά βρε μάνα που μ΄ έκανες σαν ακαθάριστο σουντάνι… Άντε, φέρε μου τώρα και λίγο παγωμένο νεράκι απ΄ τη γλασιέρα, να συγχωρεθούν τα πεθαμένα σου…

·        Αχ, τα στερνά τιμούν τα πρώτα… Ίδιος ο πατέρας σου… Κι ούτε ένα ευχαριστώ…

·        Ευχαριστώ βρε μάνα, κι όταν γεμίσω με μασούρια να δεις δώρα που θα σου κάνω !

·    Το μόνο δώρο που θέλω από σένα μπρε, είναι να ΄σαι καλά… Άντε και να σε δω αμπλουαγιέ !

Λεξιλόγιο : Σουράμπα : Μπάλα από κάλτσες – Μπαλάτια : Πλακάκια – Χαμσίνι : Αμμοθύελλα – Πομόνα : Φιάλη υγραερίου – Μπουνταγκάζ : ¨Μάτι¨ υγραερίου, γκαζάκι – Σπίρτο : Οινόπνευμα – Κονζέ : Καλοκαιρινή άδεια – Αλεξάνδρα : Αλεξάνδρεια – Σουβέτσι : Σουέζ – Άτακας : Βουνό κοντά στο Σουέζ – Σκύλος : Σκυλόψαρο, καρχαρίας – Πιλότος : Πλοηγός – Σίντι Μπισρ : Παραλία της Αλεξάνδρειας – Ρουμπαμπέκια : Παλιατζής – Ζιμπάλα : Σκουπίδια – Ταγιάρα : Χαρταετός – Φισίχα : Αποξηραμένο ψάρι – Βιδέλο : Μοσχάρι – Αμπαζούρ : Φωτιστικό – Απαντεσίτης : Σκωληκοειδίτης – Γκερδέλι : Κουβάς – Γουλές : Στάμνα – Λαβομάνο : Νιπτήρας – Μάπα : Σφουγγαρίστρα – Μπρικέ : Αναπτήρας – Μπατανίες : Κουβέρτες – Σουρβεγιάντης : Επόπτης έργων στη Διώρυγα – Τερεπλέν : Πορτ-Τεουφίκ – Μπουάπης : Θυρωρός – Τάφια : Κακής ποιότητας χειροποίητο κονιάκ – Σκαρπέλο : Κοπίδι – Μαρτέλο : Σφυρί – Μπαχτσίσι : Φιλοδώρημα – Σαντάρα : Πατάρι – Σουντάνι : Αράπικο φυστίκι – Γλασιέρα : Ψυγείο πάγου – Μασούρι : Δεσμίδα από χρυσές λίρες – Αμπλουαγιέ : Ανώτερος υπάλληλος της Διώρυγας του Σουέζ.

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΑΝΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ Σ.Ε.Α.Α.Σ. ΣΤΑ 1923

Στο ταξίδι της στον ιστορικό αιγυπτιώτικο χρόνο που συνεχίζεται επιτυχημένα ως τις μέρες μας, τρεις φορές ιδρύθηκε η Ένωση Ελλήνων Αποφοίτων Αμπετείου Σχολής : Το 1918, το 1923 και το 1932, ενώ το 1957 μετονομάστηκε σε Σύλλογο Ελλήνων Αποφοίτων Αμπετείου.

Ο σκοπός της ήταν αρχικά αλληλοβοηθητικός, αλλά σιγά - σιγά απέκτησε Νυχτερινές Σχολές, Βιβλιοθήκη, Τμήμα Ευρέσεως Εργασίας, Ταμείο Απόρου Μαθητού, Ταμείο Πρόνοιας Αποστράτων και Αναπήρων Πολέμου καιΓραφείο Ευρέσεως Εργασίας Αποστράτων, ενώ σπουδαία ήταν η θεατρική της δραστηριότητα που διήρκησε από το 1932 έως το 1964 με καλλιτεχνικούς διευθυντές τους Νίκο Νικολαΐδη, Χρυσόστομο Μαντουρίδη, Γιώργο Ιορδανίδη και Γιώργο Χέλμη.

Αναφερόμενοι στην επανίδρυση της το καλοκαίρι του 1923 από τους Κ. Σταύρου, Ευστ. Βαφέα, Ευαγ. Βελουδάκη, Κ. Σαμαρόπουλο και Γ. Γιαννακό, με πρόεδρο τον Ν. Τσιγαδά, ας αναφέρουμε τι έγραφε σχετικά ο Τύπος της Εποχής, σαν ένα μικρό ιστορικό θυμητάρι για ένα αιγυπτιώτικο σωματείο από τα πάνω από 800 που ιδρύθηκαν στη Νειλοχώρα, ένα σωματείο που πραγματικά τίμησε τον νεοελληνικό πολιτισμό :

¨Εις Κάιρον συνεστήθη Ένωσις Αποφοίτων της Αμπετείου Σχολής με σκοπόν αλληλοβοηθητικόν. Οι απόφοιτοι της Αμπετείου είναι πολλοί, ευρίσκονται δε εις όλην την Αίγυπτον. Πάντες ούτοι είτε ως τακτικά, είτε ως αντεπιστέλλοντα μέλη οφείλουσι, νομίζομεν, να συντελέσωσιν εις ευόδωσιν του σκοπού της Ενώσεως.

Δεν φρονούμεν συνεπώς ότι έχουσιν ανάγκην προτροπής οι ανά την χώραν διεσκορπισμένοι απόφοιτοι της Αμπετείου, ων πολλοί κατέχουσι λαμπράς θέσεις εν τη κοινωνία, όπως σπεύσωσι να εγγραφώσι μέλη αυτής. Διο απλώς τοις αναγγέλομεν την ίδρυσιν της Ενώσεως των.

Τις οίδε αν δια της δράσεως των μελών του σωματείου τούτου, πλην του κυρίως επιδιωκομένου σκοπού, δεν επιτέυχθη συν τω χρόνων και η λύσις του περιπετειώσους ¨Αμπετειακού Ζητήματος¨.

Πηγές : Ν.Νικηταρίδης ¨Τα Ελληνικά Σωματεία στην Αίγυπτο¨, Αθήνα 2015 – ¨Ταχυδρόμος¨, Αλεξάνδρεια 13/8/1923

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ

ΑΛΕΚΟΣ ΚΑΓΙΑΝΤΑΣ

Ο ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΟΣ ΑΙΓΥΠΤΙΩΤΗΣ ΣΤΙΧΟΥΡΓΟΣ

Όλοι έχουμε ακούσει και σιγοτραγουδήσει τραγούδια του Ζαμπέτα, όπως τον ¨Αλήτη¨ με τη Μοσχολιού, το ¨Αυτοί που φεύγουν, κι αυτοί που μένουν¨ με τον Πουλόπουλο και το ¨Μάλιστα κύριε¨ με τον ίδιο τον συνθέτη.

Αυτό που δεν είναι ευρέως γνωστό ή μάλλον λησμονημένο είναι το ποιος έγραψε τους στίχους αυτών των εξαιρετικών τραγουδιών. Κι αυτός δεν είναι άλλος από τον Αιγυπτιώτη Αλέκο Καγιάντα.

Με καταγωγή από τη Χίο, είχε γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια το 1944. Στα 6 του βρέθηκε στην Αθήνα, όπου και τελείωσε το γυμνάσιο και στα 18 του μετανάστευσε εκ νέου στη Γερμανία δουλεύοντας σκληρά στης φάμπρικες του Μονάχου.

Παράλληλα όμως ασχολήθηκε και με τα γράμματα, γράφοντας κείμενα για τη Βαυαρική Ραδιοφωνία, ενώ το 1970 άρχισε η στιχουργική του σταδιοδρομία με τον Ζαμπέτα που έλεγε χαρακτηριστικά πως ¨σαλεύουνε οι στίχοι του¨. 52 τραγούδια – από τα 66 που καταγράφονται στη δισκογραφία του – γράφουν μαζί την περίοδο 1970-1978, με τον Καγιάντα να επιστρέφει στην Αθήνα το 1972 και το 1991 να εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη.

Συνεργάστηκε και με άλλους συνθέτες όπως οι Στέλιος Σωτηρίου, Μπάμπης Πραματευτάκης (¨Ρωμηοί, 1973), Θανάσης Πολυκανδριώτης, Γιώργος Κριμιζάκης, Μιχάλης Καρράς, κ.ά., και με τραγουδιστές όπως η Δούκισσα, η Μαρινέλλα, ο Βοσκόπουλος, η Κουμιώτη, κ.ά.

Οι στίχοι του, ερωτικοί και κοινωνικοί, χαρακτηρίζονται από μια ιδιαιτερότητα στις χρησιμοποιούμενες λέξεις, κάθε μία από τις οποίες κουβαλούν μνήμες της ξενιτιάς και της σκληρής βιοπάλης.

Ο Αλέκος Καγιάντας, ο ξεχασμένος αυτός Αιγυπτιώτης στιχουργός, πέθανε στη συμπρωτεύουσα τον Οκτώβριο του 2009.

Πηγές : www.stixoi.info (22/6/2019) – www.ogdoo.gr (15/5/2018) – www.el.wikipedia.org (23/6/2019)

Ν.ΝΙΚΗΤΑΡΙΔΗΣ